11 ayın sultanı Ramazan ayı, Van’da manevi atmosferiyle karşılanırken, artan hayat pahalılığı ve ekonomik sıkıntılar bu yıl çarşı ve pazara beklenen canlılığı getiremedi. Önceki yıllarda Ramazan öncesi yoğunluğun yaşandığı cadde ve sokaklarda bu kez sessizlik hâkim oldu. Uzun süredir geçim derdiyle boğuşan Vanlılar, Ramazan hazırlıklarını kısıtlamak zorunda kalırken, birçok aile alışveriş listesini temel ihtiyaçlarla sınırladı. Vanlı esnaf ise Ramazan öncesinde işlerde bir hareketlilik beklediklerini ancak bu beklentinin karşılıksız kaldığını ifade etti. Çarşıda dolaşan vatandaşların büyük bölümünün fiyat sormakla yetindiğini belirten esnaflar, geçmiş yıllardaki Ramazan hareketliliğini aradıklarını dile getirdi. Hayat pahalılığının Ramazan’ın bereketine gölge düşürdüğünü söyleyen Vanlılar, eski Ramazanların coşkusuna ve dayanışma ortamına duydukları özlemi dile getirdi.
VAN’DA VATANDAŞ ALIŞVERİŞ YAPAMADI, RAMAZAN BURUK BAŞLADI!
Vatandaşlardan İbrahim Uşda, Ramazan alışverişi yapamadıklarını belirterek, “Ramazan öncesi alışveriş yapamadık çünkü maddi durumumuz iyi değil. İşler dönmüyor, para kazanamıyoruz. Millet perişan, gerçekten geçinmekte zorlanıyor. Her şey çok pahalı olduğu için temel ihtiyaçları bile almak mümkün olmuyor. Eskiden bir kiloyla aldığımız ürünleri şimdi gram gram alabiliyoruz. Kalabalık aileler için bu miktarlar hiçbir şeye yetmiyor. Bir parça alabiliyorsun, ikinciyi almaya gücün kalmıyor. Çarşıya bakıyorsun, Ramazan gelmiş ama kimsenin elinde poşet yok” dedi.
VAN’DA ESKİ RAMAZANLARIN TADI KALMADI!
Uşda, eski Ramazanların tadının kalmadığını dile getirerek, “Eskiden Ramazan öncesi çarşı pazarda bir hareket olurdu, şimdi o da kalmadı. İnsanlar aç, perişan durumda. Ekonominin düzelmesini istiyoruz. Yetkililerden beklentimiz; halkın yaşadığı zorlukları görmeleri ve buna göre adım atmaları. Milletin hali ortada. Herkesin sofrasına bir şey koyabilmesi için şartların iyileşmesi gerekiyor. Eski Ramazanların tadı kalmadı. Eskiden az da olsa bir bereket olurdu. Şimdi o eski günleri arar hale geldik” ifadelerini kullandı.
“TEMEL İHTİYAÇLARI BİLE KARŞILAMAK MÜMKÜN DEĞİL”
Geçimini günlük işlerle sağlayan hamal Muzaffer Aslangiray ise gün boyu iş beklediklerini ifade ederek, “Biz burada hamallık yapıyoruz, bir el arabamız var. Gün boyu bekliyoruz; biri gelsin de bir iş versin diye. Bazen saatlerce bekliyoruz, bazen bütün gün iş çıkmıyor. İş olmayınca eve götürecek para da olmuyor. Ramazan öncesi alışveriş yapamadık, neredeyse hiçbir şey alamadık. Kazandığımız para çok düşük. Bir iş geldiğinde 20-30 lira veriliyor. Bu parayla ne alınabilir ki? Temel ihtiyaçları bile karşılamak mümkün değil. İş yok, güç yok. Bu yaşa geldik, hâlâ düzenli bir işimiz yok. Geçim her geçen gün daha da zorlaşıyor” şeklinde konuştu.
“ESKİ RAMAZANLARIN BEREKETİ KALMADI”
Aslangiray, geçmişte Ramazan’da bereket olduğunu aktararak, “Ekonominin durumu zaten ortada. Akşam eve giderken utanıyoruz. Evde çocuk var, eş var; herkesin karnı tok değil. Herkes oruçlu değil ki biz de hiçbir şey yapmadan eve dönelim. İnsan kendini çaresiz hissediyor. Eski Ramazanların tadı kalmadı. Eskiden az da olsa bir bereket olurdu, insanlar birbirine yardım ederdi, çarşıda pazarda hareket olurdu. Şimdi o eski tat yok. Herkes kendi derdine düşmüş durumda” diye konuştu.
EMEKLİ DE GEÇİNEMİYOR: “İNSANLAR NE ALACAĞINI ŞAŞIRMIŞ DURUMDA”
Emekli Osman Caner de alım gücündeki düşüşe dikkat çekerek, “Ben Hakkâriliyim, burada oturuyorum ve emekliyim. Ramazan alışverişimi dün yaptım ama açıkçası alınacak çok bir şey yok. Artık insanlar ne alacağını şaşırmış durumda. Alım gücü gerçekten çok düştü. Eve gidiyorsun, eşin başka bir şey istiyor; çarşıya geliyorsun, bütçe ona uymuyor. İstediğin ürünü alamadan geri dönüyorsun. Emekli, asgari ücretli, orta halli vatandaş… Herkes geçinmekte zorlanıyor. İnsan ne diyeceğini bilemiyor. Ramazan’ın başında durum buysa sonunun da çok farklı olacağını sanmıyorum. İnşallah düzelir ama şu an için pek umutlu değilim” dedi.
VAN’DA ARTAN HAYAT PAHALILIĞI RAMAZAN ALIŞVERİŞİNİ VURDU
Caner, kötü bir tablo olduğunu belirterek şunları söyledi: “Eskiden bir kiloyla aldığımız ürünleri artık yarım kilo, hatta daha az alıyoruz. Mesela bugün etin kilosu 900 lira. Emekli, iyi kötü yarım kilo alabiliyor belki ama asgari ücretle çalışan birinin bunu alması çok zor. Hiç geliri olmayanlar içinse durum daha da ağır. Gerçekten çok üzücü bir tablo var. Sonuçta hepimiz aynı gemideyiz. Bu gemi hepimizin gemisi. İnşallah şartlar düzelir, insanlar rahat bir nefes alır. Temennimiz bu.”
VATANDAŞ ALIŞVERİŞ YAPAMIYOR: “FİYAT SORUP GİDEN ÇOK”
Esnaf Ferman Mahmutoğlu işlerin geçen yıla göre daha da durgun olduğunu söyleyerek, “Şu anda milletin alım gücü gerçekten ortada. İnsanlar geçinmekte zorlanıyor, bu yüzden kimse eskisi gibi alışveriş yapamıyor. Geçen seneye kıyasla bu yıl ciddi bir pahalılık var. Gıda fiyatları, temel ihtiyaçlar, her şey artmış durumda. Vatandaşın cebine giren para aynı kaldı ama masraflar katlandı. Bu da doğrudan bizim işlerimize yansıyor. Gelen müşterilerin çoğu sadece fiyat sorup gidiyor. Almak istiyorlar ama bütçeleri yetmiyor. Özellikle Ramazan öncesinde bir hareketlilik beklerdik, fakat bu yıl onu da göremiyoruz. Ramazan’ın başı böyle geçiyorsa sonunun da farklı olacağını düşünmüyorum. Bu şartlarda işlerin açılması zor görünüyor” ifadelerini kullandı.
VANLI ESNAF DERTLİ: “VERGİLER VE KİRALAR BELİMİZİ BÜKÜYOR”
Mahmutoğlu, esnafların yaşadığı sorunlara dikkat çekerek, “Bir asgari ücretli kazandığı paranın büyük kısmını kiraya veriyor. Elektrik, su, doğal gaz faturaları çok yüksek. Doğal gaz faturaları 5-6 bin liranın altına inmiyor. İnsan elinde kalan 2-3 bin lirayla nasıl Ramazan alışverişi yapsın? Temel ihtiyaçlarını bile karşılamakta zorlanan insanlar var. Sadece küçük esnaf değil, büyük-küçük demeden bütün esnaf çok zor durumda. Vergiler, stopajlar ve yüksek kiralar belimizi büküyor. Giderler her geçen gün artarken, işlerimiz aynı oranda artmıyor. Bu şartlarda ayakta kalmak gerçekten çok zor. Küçük esnaf bu gidişle tamamen yok olacak” diye aktardı.
VATANDAŞ DA DERTLİ, ESNAF DA…
Yetkililere seslenen Mahmutoğlu şunları ifade etti: “Yetkililerden beklentimiz çok büyük değil aslında. Esnafına ve halkına sahip çıkmalarını istiyoruz. Küçük esnafın ayakta kalabilmesi için destekler artırılmalı, vergilerde ve kiralarda düzenleme yapılmalı. Milletin alım gücü yükselmeden, esnafın da toparlanması mümkün değil. Herkes çok zor bir dönemden geçiyor.”
“GELENLER FİYAT SORUYOR AMA ÇOĞU ALIŞVERİŞ YAPAMADAN DÖNÜYOR”
Esnaf Hacı Özdemir de hem vatandaşın hem esnafın zor durumda olduğunu belirterek, “Ramazan alışverişimizi yaptık ama çok sınırlı kaldı. Hayat şartları her geçen gün zorlaşıyor. İnsanlar giderek fakirleşiyor, işsizlik artıyor, yoksulluk büyüyor. Gençlerimiz burada iş bulamadığı için batıya gidip inşaatlarda çalışmak zorunda kalıyor. Orada da çoğu zaman ağır şartlarda çalışıyor, hatta hayatını kaybedenler oluyor. Biz memleketimizde iş imkânı istiyoruz. Ramazan’a bir gün kalmış olmasına rağmen satışlar beklediğimiz gibi değil. Çünkü insanların alım gücü yok. Çarşıda bir hareketlilik olması gerekirken bu yıl o canlılığı göremiyoruz. Gelenler fiyat soruyor ama çoğu alışveriş yapamadan dönüyor” dedi.
RAMAZAN ÖNCESİ VAN’DA ÇARŞI PAZARDA YAPRAK KIMILDAMIYOR
Vatandaşın zor durumda olduğunun altını çizen Özdemir, “Kendi evime de çok az alışveriş yapabildim. Eskiden aldığımız miktarların çok altına düştük. Gramajlar azaldı, listeden birçok şeyi çıkarmak zorunda kaldık. İnsan temel ihtiyaçlarını bile hesaplaya hesaplaya alır hale geldi. Yetkililerden tek talebimiz iş imkânı sağlanması. İş istiyoruz, aş istiyoruz. Aile geçindiriyoruz, çocuk büyütüyoruz, evlerimiz kira. Bu şartlarda ayakta kalmak çok zor. Gerçekten mağduruz” şeklinde konuştu.