Dünya 2025’i geride bırakıp yeni bir yıla “merhaba” dedi. Yeni bir yıl Türkiye’nin dört bir tarafında olduğu gibi Van’da da yeni umutlar ve beklentilerle başladı. Öte yandan 2025 yılından geriye ise yine birçok zorluk ve sıkıntı kaldı. 2025 Van için de ekonomik zorlukların en yoğun biçimde hissedildiği, yüksek enflasyon ve artan maliyetlerin hem esnafın hem de vatandaşın yükünü ağırlaştırdığı bir yıl olarak hafızalara kazındı. Gıda ve temel ihtiyaçlardan kiraya, ulaşımdan faturalara kadar hemen her kalemde yaşanan artışlar alım gücünü ciddi biçimde düşürürken, birçok aile için ay sonunu getirmek daha da güç hale geldi. Van’da 2025 yılında şiddet olaylarında da dikkat çeken bir artış yaşanırken, geçen ve yeni yılı Şehrivan’a değerlendiren Vanlılar kentin en büyük sorununun ekonomik darboğaz olduğuna dikkat çekti. Vatandaşlar, borç yükü ve geçim baskısının hem günlük yaşamı hem de toplumsal huzuru derinden etkilediğini belirterek, yeni yılda bu sorunların hafiflemesine yönelik kalıcı adımlar beklediklerini ifade etti.
VANLILAR 2025’İ DEĞERLENDİRDİ: SON YILLARIN EN ZOR YILIYDI
Van’da yıllardır esnaflık yapan Sait Kurun 2025’in en zor yıllardan biri olduğunu aktararak, “Bu yıl, belki de son yılların en zor dönemlerinden biri oldu. Esnafım ama iş yok; iş olmayınca umut da azalıyor. Ekonominin ağırlığı dükkânın kapısından içeri ilk adımı attığınız anda hissediliyor. Gıdadan temizlik ürünlerine, elektrikten suya kadar her şeye zam geliyor. Kira ayrı bir yük. Böyle olunca kâr etmeyi geçtim, çoğu gün sadece ayakta kalmaya çalışıyoruz. Aynı ürünü bir hafta sonra aynı fiyata bulamadığımız için müşteriye tutarlı fiyat vermek de zorlaştı. Borç veremiyoruz, vadeli satış yapmaya korkuyoruz” diye konuştu.
VAN’DA EKONOMİK SORUNLARDAN DOLAYI HUZURSUZLUK ARTTI
Kurun, 2025’te Van’da yaşanan en büyük sorunun ekonomik problemler olduğunu dile getirerek, “Bir de insanlarda huzursuzluk arttı. “Van sahipsiz” duygusu yayılıyor; şiddet vakaları çoğalıyor, küçük tartışmalar büyüyor. Bunun altında yatan temel sebep yine ekonomi: geçim baskısı insanları geriyor. Bu nedenle yalnızca esnafın değil, toplumun tamamını kapsayan bir iradeye ihtiyaç var. Bürokratların, yerel yöneticilerin, vekillerin bu meseleye gerçekten eğilmesi, sahaya inip dinlemesi şart. Yoksa bu gidişat herkesi daha çok yıpratacak” diye aktardı.
VAN’DA GEÇİM HER GEÇEN GÜN DAHA DA ZORLAŞIYOR!
Üç tekerlekli aracıyla gün boyu iş kovalayan Tacettin Burtun, sabahın erken saatlerinden akşama kadar iş için beklediklerini anlatarak, “Gün ağarır ağarmaz üç tekerlekli araçla yola çıkıyorum. Bir günün nasıl geçeceğini asla bilemiyoruz. Bazen sabahın erken saatlerinden akşama kadar koşturuyor, kazandığımızla eve biraz nefes aldırıyoruz. Ama çoğu zaman saatlerce bekliyor, hiçbir çağrı gelmeyince yorgun ve üşümüş bir şekilde geri dönüyoruz. Üç çocuğum var; kışın ayazında beklemek hem bedeni hem de insanın içini donduruyor” dedi.
“VAN’DA YILLARDIR KONUŞULAN SORUNLARIN DA KOLAY KOLAY ÇÖZÜLECEĞİNE İNANCIM ZAYIFLADI”
Yeni yılda Van’da yıllardır süren sorunların çözülmeyeceğini belirten Burtun, “Yeni yıla da büyük umutlarla girmedik çünkü fiyatlar her geçen gün artıyor. Markete girdiğimizde, pazara çıktığımızda her etiket sanki “daha da zor olacak” diyor. İnsan “yarın ne olacak, nasıl yetişeceğiz” diye düşünmekten yoruluyor. Van’da yıllardır konuşulan sorunların da kolay kolay çözüleceğine inancım zayıfladı. Yine de elimizden gelen tek şey çalışmak ve dua etmek. “Allah yardım etsin” deyip sabretmekten başka çaremiz yok” ifadelerini kullandı.
“2025, HEM TÜRKİYE GENELİNDE HEM DE BİZİM ŞEHİRDE ADETA SINAV YILI OLDU”
Ambalaj ve plastik sektöründe çalışan Daştan Zeydanoğlu, hem Türkiye genelinde hem de Van’da yaşanan süreci “sancılı” olarak nitelendirerek, “Yaklaşık otuz yıldır ticaretin içindeyim; ambalaj ve plastik ürünler satıyorum. Böyle dalgalı bir dönem az gördüm. 2025, hem Türkiye genelinde hem de bizim şehirde adeta sınav yılı oldu. Fiyatlar neredeyse haftalık değişiyor; plan yapmak imkânsız hale geldi. İnsanlar geçim derdinde, maaşlar yetmiyor, kazançla gider arasında uçurum var. Van aslında çok kıymetli bir şehir: doğası, tarihi, gölü… Ama ekonomik göstergelere bakınca hep son sıralarda. Bu çelişki can yakıyor. Kar yağınca yolların, kaldırımların hali ortaya çıktı; çukurlar, biriken kar ve buz yüzünden insanlar yürürken bile zorlanıyor. Belediyelerin daha etkin çalışması gerektiğini düşünüyorum” dedi.
ARTAN ŞİDDET OLAYLARI BİR ÇOK KİŞİNİN ORTAK KAYGISI
Zeydanoğlu, Van’da huzur ortamının olmadığını belirterek şunları söyledi: “Toplumda huzursuzluk büyüyor. Adalet duygusu zayıflayınca ve geçim sıkıntısı artınca şiddet de yükseliyor. İnsanların birbirini anlamaya, empati kurmaya daha çok ihtiyacı var. Devletin caydırıcı cezaları adil biçimde uygulaması, kurumların da vatandaşla daha yakın ilişki kurması gerekiyor. Aksi halde küçük sorunlar büyüyerek toplumsal yaraya dönüşüyor.”
VAN’DA ESNAF HER YENİ GÜNE YENİ BİR ZAM HABERİYLE UYANIYOR
2025’te Van’da ekonomik sıkıntıların ağır şekilde hissedildiğinin altını çizen Engin Akbulut adlı esnaf, “Yaklaşık bir yıldır esnafım. Daha yolun başındayım ama şimdiden ağır bir yük taşıyorum. İşlerin açılmasını beklerken her yeni güne yeni bir zam haberiyle uyanıyoruz. Yeni yılda kira 25 binden 45 bine çıkacak. Elektrik, su, ürün tedariki… Her kalemde artış var. Müşteri sayısı azalıyor çünkü insanların da alım gücü düştü. Bu tablo sadece esnafı değil, aileleri de etkiliyor” diye aktardı.
“HEPİMİZ, DAHA ADİL VE ÖNGÖRÜLEBİLİR BİR EKONOMİ İSTİYORUZ”
Akbulut, geleceğe dair plan kurmanın zorlaştığını vurgulayarak, “Geleceğe dair plan yapmak zorlaştı. Fiyatların kafaya göre belirlenmesi, piyasanın kontrolsüz seyri ayrı bir sorun. Bir düzen, denge kurulmazsa hem işletmeler ayakta kalamayacak hem de vatandaş temel ihtiyaçlarını bile zor alacak. Hepimiz, daha adil ve öngörülebilir bir ekonomi istiyoruz” dedi.
“TARLAYA GİRERKEN BİLE HESAP KİTAP YAPIYORUZ”
Van’da çiftçilik yapan Sinan Türk, maliyetlerin arttığına vurgu yaparak, “Çiftçilik, eskiden bereketin simgesiydi. Şimdi tarlaya girerken bile hesap kitap yapıyoruz. Mazot, gübre, ilaç, tohum… Her kalem ateş pahası. Ektiğini biçtiğinde masrafını karşılayıp karşılamayacağını bile bilemiyorsun. Pazar tezgâhına gidince vatandaş “neden pahalı” diye soruyor ama arka plandaki yükü kimse görmüyor” şeklinde konuştu.
HERKES EKONOMİK SIKINTILARDAN YANA DERTLİ
Türk, Van’daki şiddet olaylarına dikkat çekerek şunları aktardı: “Bu ekonomik baskı insanları birbirine karşı daha kırılgan hale getiriyor. Van’da şiddet olayları arttı. Şiddet olaylarının çoğu alacak-verecek yüzünden çıkıyor. Birikmiş borç, ödenemeyen taksit, geciken maaş… Yetkililerin üreticiye ve vatandaşa daha güçlü destek vermesi şart. Fiyatların dengelenmesi, maliyetlerin azaltılması için somut adımlar atılmazsa umutlar giderek tükeniyor. Herkes “yarın daha zor olacak” kaygısıyla yaşıyor.”
VAN’DA EN BÜYÜK SORUN: EKONOMİK DARBOĞAZ
Van’da esnaflık yapan İsmail Cangül, artan maliyetlerden dert yanarak, “2016’dan beri dükkân işletiyorum. İlk yıllar neyin neye mal olduğunu bilir, planlı giderdik. Şimdi ise her ay başında defteri açtığımızda yeni bir sürprizle karşılaşıyoruz. Maliyetler arttıkça zam yapmak zorunda kalıyoruz; fakat müşteri haklı olarak tepki gösteriyor. Sanki biz keyfimize göre artırıyormuşuz gibi görülüyor. Oysa yalnızca kutu, ambalaj ve nakliye giderleri bile birkaç ay içinde katlandı” diye konuştu.
VAN, 2025’TE DE EKONOMİK SORUNLARLA MÜCADELE ETTİ!
Cangül, kentte yaşanan en büyük sorunun ekonomik sıkıntılar olduğunu belirterek, “Günlük giderler başlı başına yük: kira, elektrik, personel, vergiler… Toplayınca 50 bine yaklaşıyor. Kira 20 binden 27 bine çıktı; yakında yine artacak gibi. Bu şartlarda ayakta kalmak zor. Türkiye’nin her yerinde ekonomik sıkıntı var ama Van’da daha derinden hissediliyor. Çünkü gelir düşük, iş imkânı sınırlı. Yetkililerin bu uçurumu görmesi ve esnafın nefes alacağı destekleri artırması gerekiyor; yoksa birçok küçük işletme kepenk kapatmak zorunda kalacak” ifadelerini kullandı.
VAN’IN HALİ HAL DEĞİL: “YALNIZ EKONOMİK SORUNLAR DEĞİL, KENT DÜZENİ DE İŞLERİ ZORLAŞTIRIYOR”
Mehmet Kaya adlı vatandaş, Van’da yaşanan sorunları dile getirerek, “Bir gün kazandığımızla üç gün borç kapatıyoruz. İnsanlar artık sadece mecbur olduklarını alıyor, esnaf nefes alamıyor. Yalnızca ekonomik yük değil, kent düzeni de işleri zorlaştırıyor yani ben böyle düşünüyorum. Trafik ve otopark sorunları yüzünden insanlar merkeze gelmek istemiyor. Belirsizlik ve işsizlik herkesi hem huzursuz hem de tedirgin ediyor. Biz büyük şeyler istemiyoruz. Yeter ki planlı, adil bir düzen olsun, çalıştığımızın karşılığını alalım” diye aktardı.