İstanbul'da beklenen büyük depreme ilişkin her geçen gün yeni bir veri ortaya çıkıyor. Son olarak 2025 Silivri depremi ile sarsılan mega kentte, bilim dünyasından gelen uyarılar stratejik bir noktaya odaklandı. Uzman isim Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara'nın altındaki sismik şifreleri çözerek korkutan bir tablo çizdi: Marmara Denizi'nin altındaki kabuk yapısını inceleyen Prof. Dr. Osman Bektaş, Orta Marmara Sırtı üzerindeki ince ve kırılgan yapıya dikkat çekti. Bektaş'a göre bu bölgedeki kabuk, çok derin olmayan "sığ bir depremsellik" ile kırılma potansiyeline sahip.
"SIĞ DEPREMSELLİK" TEHLİKESİ: İNCE KABUK KIRILABİLİR Mİ?
Ancak senaryodaki en dikkat çekici detay Çınarcık Çukuru noktası. Bektaş, bu bölgenin bir "termal bariyer" görevi gördüğünü belirterek şu önemli tespiti yaptı: "Doğudaki Çınarcık Çukuru'nun sahip olduğu yüksek sıcaklık ve termal yapı, olası bir kırılmayı durdurma potansiyeline sahip. Tıpkı 2025 yılında Silivri'de yaşanan depremin Kumburgaz Çukuru'nda takılıp kalması gibi, enerji transferi belirli bariyerlere çarpabilir."
MAGNİTÜD 6 OLSA BİLE ŞİDDET 7 OLACAK!
Halk arasında depremin büyüklüğü ($M$) ile şiddeti (hissedilen yıkım gücü) sık sık karıştırılıyor. Bektaş, İstanbul halkını bu konuda uyararak sarsıntının büyüklüğü 6,2 - 6,4 seviyelerinde kalsa dahi, bunun bir "hafif deprem" olarak algılanmaması gerektiğini vurguladı. Özellikle Avcılar hattı için alarm zillerini çalan Bektaş, "sismik dalgaların şiddetinin 7 seviyesine çıkabileceğini" ifade etti.
AVCILAR NEDEN RİSK ALTINDA?
Haberin en kritik kısmını ise Avcılar'ın jeolojik yapısı oluşturuyor. Uzmanlar yıllardır Avcılar zeminindeki heyelan riskine dikkat çekerken, Bektaş "Basen Etkisi" (Basin Effect) kavramını gündeme taşıdı. Deprem dalgaları sert kayalıklardan geçerken hızla ilerler ancak gevşek, tortul havzalara (basen) girdiğinde hapsolur. Bu havzalarda yankılanan dalgalar, sanki bir kasedeki jöle gibi sallanmaya başlar. Avcılar'ın sahip olduğu gevşek zemin yapısı, gelen sismik dalgaların genliğini artırır. Yani deprem merkezinde 5 birim olan sarsıntı, Avcılar'ın zemininde 8 birime kadar çıkabilir.
UZMANLAR UYARIYOR: "ZEMİNLE BARIŞIK YAPILAR ŞART"
Prof. Dr. Osman Bektaş'ın sosyal medya üzerinden paylaştığı sismik harita, İstanbul'un batı yakasındaki riskin sadece fay hattına yakınlıkla değil, tamamen zemin yapısıyla ilgili olduğunu kanıtlıyor. Bektaş, şu hayati uyarıyla sözlerini noktaladı: "Unutmayalım; sarsıntının teorik büyüklüğü değil, zeminin o sarsıntıya verdiği fiziksel tepki binaları yıkar. Avcılar ve çevresindeki yapı stoğu, bu zemin büyütmesi gerçeğine göre yeniden analiz edilmelidir."
İSTANBUL'UN DİĞER İLÇELERİNDE DURUM NE?
Sadece Avcılar değil; Küçükçekmece, Büyükçekmece, Bakırköy ve Zeytinburnu gibi sahil aksındaki ilçelerin de benzer zemin karakteristiklerine sahip olduğu biliniyor. Uzmanlar, "mavi hat" olarak adlandırılan sahil şeridindeki dolgu alanlar ve alüvyon zeminlerin, beklenen Marmara depreminde sarsıntıyı en az 2 kat daha fazla hissedeceği konusunda hemfikir.