28 Mayıs'ta başlayan savaştan sonra alınan ateşkes kararı barış umutlarını yeşertti.

Ne var ki uzun süredir devam eden görüşmelerden bir türlü olumlu sonuç çıkmıyor.

Karşılıklı 'aşırı' olarak nitelenen talepler barışın önünü kapatıyor.

Bu kapsamda son olarak anlaşmanın sağlandığı ve ABD Başkanı Donald Trump'ın nihai karar için kurmayları ile toplantıya girdiği duyuruldu.

Piyasaların merakla beklediği bu toplantıdan da karar çıkmazken İran'dan ABD'ye yönelik sert bir açıklama geldi.

TRUMP, DİPLOMASİYE ÜÇÜNCÜ KEZ İHANET ETTİ

İran lideri Mücteba Hamaney'in Danışmanı ve eski Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Tümgeneral Muhsin Rızai, ABD Başkanı Donald Trump'ı ihanetle suçladı.

Rızai, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, ABD ile müzakere sürecine dair gelişmelerle ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İran liderinin danışmanı, mesajında şu ifadelere yer verdi:

“ABD Başkanı diplomasiye üçüncü kez ihanet ediyor. Deniz ablukasını sürdürmesi ve müzakerelerde aşırı taleplerde bulunmasıyla, müzakereye ehli olmadığını ve başka amaçlar peşinde koştuğunu bir kez daha kanıtladı.”

Ülke içindeki fikir ayrılıklarına değinen Pezeşkiyan, "Toplumda bölünmeye yol açan her açıklama, analiz veya tutum, fiilen düşmanın verdiği zarara su taşımaktır." dedi.

Muhtemel ABD-İran anlaşmasına atıfta bulunan İran Cumhurbaşkanı, "Ülkede hiçbir karar, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi çerçevesi dışında ve Dini Lider'in izni olmadan alınmayacaktır. Ülkenin yönetimi tek bir karar ve kolektif itaati gerektirir." ifadelerini kullandı.

"NÜKLEER MESELE NİHAİ ANLAŞMA MÜZAKERELERİNDE ELE ALINACAK"

İngiliz haber ajansı Reuters'a konuşan İranlı üst düzey yetkili, İran'ın nükleer meselesinin ABD ile müzakere edilen ön anlaşmanın bir parçası olmadığını belirterek, "Nükleer mesele nihai anlaşma müzakerelerinde ele alınacak, bu nedenle mevcut anlaşmanın bir parçası değil. İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması konusunda herhangi bir anlaşma sağlanmadı." diye konuştu.

ABD merkezli Axios'un haberine göre; taslak anlaşma, İran'ın hiçbir zaman nükleer silah peşinde koşmama taahhüdünü ve uranyum zenginleştirme programının askıya alınması ile yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun kaldırılması konusunda müzakere yürütmeyi içeriyor.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı'na konuşan İranlı yetkili, tüm cephelerde savaşın sona ermesi, yaptırımların kaldırılması, bloke edilen varlıkların serbest bırakılması, savaştan kaynaklanan zararların tazmin edilmesi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik hakkının kabul edilmesini içeren 5 ön şartın kabul edilmemesi halinde İran'ın ABD ile yeniden müzakerelere girmeyeceğini vurguladı.

İRAN'DAN ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise sosyal medya hesabından ABD ve İsrail’in ülkesine yönelik saldırılarına tepki göstererek uluslararası topluma İran’ın yanında olma çağrısında bulundu.

Dini, etnik kökeni, milliyeti fark etmeksizin barış, adalet ve insan onuru gibi evrensel değerlere derinden bağlı olan tüm insanlara seslenen Bekayi, "ABD ve İsrail, İran ve ABD diplomatik müzakereler yürütürken, bir yıldan kısa bir süre içinde ikinci kez, 28 Şubat 2026'da ülkemize karşı saldırganlık savaşını başlattı. Bu sadece toprak, kaynaklar veya jeopolitik üzerine bir savaş değildir. Bu, çağımızda ve gelecekte iyi ile kötünün tanımını belirleyecek olan bir savaştır" dedi.

İran'ın içine çekildiği şeyin sıradan bir savaş olmadığının altını çizen Bekayi, "Bir tarafta her türlü savaş hukukunu ve temel insanlık onurunu ihlal etmekten zevk alanlar, eğlence için cinayet işleyenler, ailelerine eziyet etmek için çocukları katledenler, sadece yıkıcı güçlerini test etmek için kadın spor salonlarına en yeni füzeleri fırlatanlar duruyor. Bu, silahsız gemileri daha fazla eğlence için torpidolamakla övünenlerle, masum hayatları korumak için olağanüstü çaba sarf edenler arasındaki bir savaştır" hatırlatmasında bulundu.

"SEÇİM SİZİN, TARİH YAŞANANLARI HATIRLAYACAK"

İran'a karşı başlatılan saldırganlığı 'vahşet için bahaneler uyduran profesyonel yalancılar ile vatanlarını ve insan onurunu yalnızca kendi güçlerine ve kararlılıklarına güvenerek savunan gururlu bir halk arasındaki bir savaş' olarak niteleyen Bekayi, "Bu, kararları ahlaki tavizlerin gölgesinde kalanlarla, vicdanı rahat bir şekilde hareket edenler arasındaki bir savaştır. Bu, insanlığın geleceği için belirleyici bir mücadeledir. Medeniyetin zorlukla kazanılmış başarılarının, insan haklarının, hukukun üstünlüğünün ve temel ahlakın, hayatta mı kalacağına yoksa silinip mi gideceğine karar verecektir" ifadelerini kullandı.

İnsanlığın seçim yapmak zorunda olduğunu vurgulayan Bekayi, "Baskı, yalan ve gasp yoluyla hüküm süren modern köle efendileri, kibirli, zorba ve hesap vermeyenler tarafından yönetilen bir dünyayı kabul mü edeceğiz? Yoksa saygı, adalet, barış ve insan onuruna dayanan bir dünyayı mı savunacağız?" diye sordu.

İnsanlık vicdanının henüz ölmediğini hatırlatan Bekayi, "Ancak böyle zamanlarda sessizlik, kötülükle suç ortaklığıdır. Barbarlık ve tahakküm yolunu reddediyorsanız, dünya kanunsuzluk ve esaret uçurumuna sürüklenmeden önce konuşacak, harekete geçecek ve tarihin doğru tarafında yer alacak ahlaki cesareti bulun. Seçim sizin, tarih yaşananları hatırlayacak" dedi.

“FÜZELER KİLİTLENDİ, EMİR BEKLİYORUZ”

İran’ın stratejik füze operasyonlarından sorumlu birimi tarafından yapılan açıklamada, “Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetlerinin füze ve insansız hava araçları, bölgedeki ABD hedeflerine ve saldırgan düşmanın gemilerine kilitlendi. Ateşleme emrini bekliyoruz” ifadeleri kullanıldı.

Açıklama, İran’a ait petrol tankerleri ve ticari gemilere yönelik olası müdahaleler sonrası geldi.

ABD ÜSLERİ VE SAVAŞ GEMİLERİ HEDEFTE

Devrim Muhafızları Donanması da yayımladığı “Uyarı” başlıklı açıklamada, ABD’nin İran tankerlerine müdahale etmesi halinde bölgedeki Amerikan üsleri ve savaş gemilerinin hedef alınacağını bildirdi.

Açıklamada, “İran’a ait petrol tankerleri ve ticari gemilere yapılacak herhangi bir müdahale, bölgedeki Amerikan merkezlerinden birine ve düşman gemilerine ağır saldırılarla karşılık bulacaktır” denildi.

ORTA DOĞU’DA GERİLİM YÜKSELİYOR

İran’ın peş peşe yaptığı açıklamalar, Orta Doğu’daki tansiyonun yeniden yükseldiği yorumlarına neden oldu. Uzmanlar, özellikle Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanabilecek olası bir çatışmanın küresel enerji sevkiyatını ve petrol fiyatlarını doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Tarafların karşılıklı açıklamaları, uluslararası kamuoyunda yeni bir kriz endişesini beraberinde getirdi.

ABD’DEN “GÜVENLİ GEÇİŞ” MESAJI

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler üzerine, bölgede hareket kabiliyeti kısıtlanan gemilere destek sağlanacağını duyurdu. Açıklamada, uluslararası deniz ticaretinin kesintisiz sürmesinin önemine vurgu yapıldı.

İRAN’DAN SERT KARŞILIK

ABD’nin bu hamlesine İran’dan gecikmeden yanıt geldi. İran ordusu, ABD donanmasının bölgeye yaklaşması halinde askeri hedef olarak değerlendirileceğini açıkladı. Bu sert uyarı, bölgede askeri gerilimin hızla tırmanabileceğine işaret etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN STRATEJİK ÖNEMİ

Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği kritik bir geçiş noktası olarak biliniyor. Bölgede yaşanacak herhangi bir askeri gerilim, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.

ULUSLARARASI ENDİŞE ARTIYOR

Uzmanlar, taraflar arasında karşılıklı sert söylemlerin sahadaki riskleri artırdığına dikkat çekiyor. Olası bir askeri temasın yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

GÖZLER SONRAKİ ADIMLARDA

ABD ve İran’dan gelecek yeni açıklamalar ve sahadaki gelişmeler, krizin yönünü belirleyecek. Uluslararası toplum ise gerilimin diplomatik yollarla düşürülmesini bekliyor.

AŞIRI YOKSUL SINIFI

Verilere göre dünya çapında neredeyse 700 milyon insan, kişi başına günlük 2,15 dolardan daha az bir gelirle geçinmek zorunda kaldığı için "aşırı yoksul" sınıfında yer alıyor.

Dünya genelinde yaklaşık 1 milyar kişi, günde 2,15 dolar ile 3,65 dolar arasında gelirle yaşarken dünya nüfusunun neredeyse yarısı ise günlük 6,85 doların altında kazançla hayatını sürdürüyor.

Öte yandan Doğu Asya, Pasifik ve Güney Asya, yaklaşık son 25 yılda yoksulluğun en fazla azaldığı bölgeler olarak öne çıkıyor.

PANDEMİ YOKSULLUK ARTIŞINA YOL AÇTI

BM raporuna göre, 1990'dan 2019'a kadar aşırı yoksulluk hızla azalırken Covid-19 salgını ve sonrasında gelen krizler, son on yılların en büyük küresel yoksulluk artışına yol açtı.

2019'dan bu yana yoksulluğun ortadan kaldırılması konusunda neredeyse hiçbir ilerleme kaydedilmedi.

Güney Asya ve Sahra Altı Afrika'daki insanların büyük çoğunluğu dahil dünya nüfusunun neredeyse yarısı, birçok üst-orta gelirli ülkede yoksulluk olarak kabul edilecek ekonomik refah düzeyinin altında yaşıyor.

2030 civarında dünya nüfusunun yüzde 7,3'ünün aşırı yoksulluk içinde yaşayacağı tahmin edilirken, bu süreçte yalnızca 69 milyon kişinin aşırı yoksulluktan kurtulacağı öngörülüyor.

AFRİKA LİSTE BAŞI

Çevrim içi medya platformu "Visual Capitalist"in, Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Nisan 2025 Dünya Ekonomik Görünümü raporuna dayandırdığı verilere göre, ülkelerin kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) dikkate alındığında dünyanın en yoksul ülkelerinin, büyük çoğunlukla Sahra altı Afrika'da yer aldığı görülüyor.

Güney Sudan, kişi başına 251 dolarlık GSYH ile dünyanın en yoksul ülkesi olarak listenin ilk sırasına yerleşirken Güney Sudan'ı kişi başına 417 dolarlık GSYH ile Orta Doğu ülkesi Yemen takip ediyor.

Doğu Afrika'da yer alan Burundi, kişi başı yaklaşık 490 dolar GSYH ile üçüncü sırada bulunurken 532 dolarla Orta Afrika Cumhuriyeti listenin dördüncüsü olarak konumlanıyor.

Bu ülkeleri sırasıyla 580 dolarla Malavi, 595 dolarla Madagaskar, 625 dolarla Sudan, 663 dolarla Mozambik, 743 dolarla Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 751 dolarla Nijer takip ediyor ve bu ülkeler dünyanın en yoksul 10'uncu ülkesi olarak sıralanıyor.

TSUNAMİ UYARISI

Depremin ardından adanın kuzeydoğusundaki Iwate kıyılarında ve Hokkaido Adası'nda tsunami uyarısı yapıldı.

DALGALARIN BOYU 3 METREYİ BULABİLİR

Iwate kıyılarındaki tsunami dalgalarının 3 metreyi bulabileceği belirtildi.

Depremi Japonya yayın kuruluşu NHK 7.4 olarak duyururken Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi, depremi 6.9 olarak duyurdu.

JAPONYA'DA KAYDA GEÇEN ÖNEMLİ DEPREMLERİN KRONOLOJİSİ

Jeolojik açıdan dünyanın en aktif fay hatları üzerinde yer alan Japonya, 1995’ten bu yana büyüklüğü 6.0 ve üzeri olan yaklaşık 70 depremle sarsıldı.

Bu depremlerde on binlerce kişi hayatını kaybetti. Ülkenin batısındaki İşikawa eyaletinde ve Noto Yarımadası kıyısında 1, 2, 3 ve 4 Ocak 2024'te büyüklükleri 4.0 ile 7.0 arasında değişen depremlerde ise 94 kişi yaşamını yitirdi.

ABD ÜSLERİ TEK TEK TAKİP EDİLDİ

Habere göre İran, Suudi Arabistan, Ürdün, Bahreyn, Irak, Kuveyt, Cibuti, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD askeri üsleri ile kritik altyapı noktalarını uydu üzerinden izledi.

“TEE-01B” adı verilen uyduyun, 2024 yılı sonunda Çin’den fırlatıldıktan sonra İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) hava-uzay birimi tarafından devralındığı belirtildi.

SALDIRILAR ÖNCESİ VE SONRASI GÖRÜNTÜ ALINDI

Sızdırılan belgelerde yer alan zaman damgalı koordinat listeleri, uydu görüntüleri ve yörünge analizlerinin, İranlı komutanlar tarafından aktif şekilde kullanıldığı ifade edildi. Görüntülerin, Mart ayında gerçekleştirilen drone ve füze saldırılarından önce ve sonra çekildiği kaydedildi.

“ASKERİ AMAÇLA KULLANILIYOR”

Sciences Po Üniversitesi’nden İran uzmanı Nicole Grajewski, uyduyun sivil değil askeri amaçla kullanıldığına dikkat çekerek, “Bu uydu açıkça askeri amaçlar için kullanılıyor. İran’ın sivil uzay programı değil, Devrim Muhafızları tarafından işletiliyor” dedi.

Grajewski ayrıca, bu teknolojinin İran’a savaş sırasında kritik avantaj sağladığını belirterek, “Bu kapasite İran’ın hedefleri önceden belirlemesine ve saldırıların etkisini kontrol etmesine olanak tanıyor” değerlendirmesinde bulundu.

BÖLGEDE GERİLİMİ ARTIRACAK GELİŞME

Söz konusu iddia, İran’ın askeri kapasitesini dış destekle güçlendirdiği yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşırken, ABD ile İran arasındaki gerilimin farklı bir boyuta taşınabileceği yorumlarına neden oldu.

VANCE: İRAN İÇİN ÇOK KÖTÜ BİR HABER

ABD Başkan Yardımcısı Vance, toplam 21 saat sürdüğü belirtilen doğrudan görüşmelerin ardından basın mensuplarına açıklama yaptı. Vance, "21 saattir bu konuyla uğraşıyoruz ve İranlılarla bir dizi önemli görüşme yaptık. Bu iyi haber. Kötü haber ise bir anlaşmaya varamamış olmamız. Bence bu, ABD için olduğundan çok İran için kötü bir haber. Dolayısıyla bir anlaşmaya varamadan ABD'ye geri dönüyoruz." ifadelerini kullandı.

"NÜKLEER KONUSUNDA İSTEDİĞİMİZ TAAHHÜTLERİ VERMEDİLER"

ABD Başkan Yardımcısı, İran'ın nükleer silah konusunda istedikleri taahhüdü vermediğini vurgulayarak, "Gerçek şu ki, İran'ın nükleer silah peşinde koşmayacağına ve nükleer silaha ulaşmasını sağlayacak araçları aramayacağına dair kesin bir taahhüt görmemiz gerekiyor. İranlıların uzun vadede nükleer silah geliştirmeyeceklerine dair temel bir taahhüdü görüyor muyuz? Henüz bunu görmedik." değerlendirmesinde bulundu.

"BURADAN ÇOK BASİT BİR TEKLİFLE AYRILIYORUZ"

ABD olarak temel taleplerini en net şekilde ortaya koyduklarını ancak İran'ın "bu şartları kabul etmemeyi tercih ettiğini" söyleyen Vance, ABD Başkanı Donald Trump'la da defalarca telefonda görüştüklerini kaydetti. Vance, "Buradan ayrılıyoruz ve çok basit bir teklifle, nihai ve en iyi teklifimiz olan bir mutabakat metniyle ayrılıyoruz. İranlıların bunu kabul edip etmeyeceğini göreceğiz." şeklinde konuştu.

İRAN'DAN AÇIKLAMA: ANLAŞMA YOK

İran medyasında, İslamabad'daki Tahran-Washington görüşmelerinde ortak bir çerçeve ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğu öne sürüldü. İran devlet televizyonu, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da düzenlenen İran-ABD görüşmelerinin sona erdiğini duyurdu.

İslamabad'da yaklaşık 21 saat süren ABD-İran müzakerelerinin özellikle Hürmüz Boğazı meselesi ve nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması gibi konularda anlaşma sağlanamadığı belirtildi. İran heyetinin, çeşitli girişimlerle ABD tarafını ortak bir çerçeveye yönlendirmeye çalıştığı öne sürülürken, ABD tarafının aşırı taleplerinin ortak bir çerçeve ve anlaşmanın oluşmasını engellediği iddia edildi.

ABD HEYETİ PAKİSTAN'DAN AYRILDI

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance liderliğindeki ABD heyeti, İran’la yürütülen müzakerelerden sonuç alınamaması üzerine Pakistan’dan ayrıldı. ABD ile İran’ın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürüttüğü müzakereler resmen sona erdi. ABD basınında yer alan haberlere göre; ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı ile eski başdanışmanı Jared Kushner, yerel saatle 07:08 sıralarında "Air Force 2" uçağına binerek Pakistan’dan ayrıldı.

EK GÖRÜŞME OLACAK MI?

İran'ın Fars Haber Ajansı'na göre, İran'ın şu anda ABD ile ek görüşmeler için planı yok. Müzakereler 21 saat sürdü ve 1979'dan bu yana ABD ve İran arasında yapılan ilk doğrudan görüşmeler oldu. ABD-İran görüşmelerinin çöktüğü anlaşılıyor.

TRUMP'TAN İRAN İTİRAFI

ABD Başkanı Donald Trump, bölgedeki dengeleri sarsacak dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Trump, ABD’nin İran’daki protestoculara ve bölgedeki Kürt gruplara yüklü miktarda silah yardımı yaptığını itiraf etti. İranlı muhaliflerin silahlandırıldığını belirten Trump, bu hamleyle bölgedeki baskıcı yönetime karşı direnişi desteklediklerini ima etti.

"İRANLI PROTESTOCULARA GÖNDERDİĞİMİZ SİLAHLARI KÜRTLER ELLERİNDE TUTTU"

Kürt gruplara yapılan yardımlara da değinen Trump, gönderilen silahların ulaştığını ve Kürtlerin bu mühimmatı ellerinde tuttuğunu söyledi. "Sanırım Kürtler onları ellerinde tuttular" ifadesini kullanan Trump’ın bu sözleri, Washington’ın Orta Doğu’daki askeri ve lojistik stratejilerine dair yeni bir tartışma başlattı.

Trump, sosyal medya hesabından Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasına ilişkin paylaşım yaptı.

7 Nisan'ın İran'da "Enerji Santrali ve Köprü Günü" olacağını ifade eden Trump, "boğazı açın yoksa cehennemde yaşayacaksınız" uyarısı yaptı.

Trump, "Allah'a hamdolsun." ifadesini de kullandı.

Öte yandan, başka bir paylaşımında da Trump, İran'da düşürülen savaş uçağının yaralı F-15 mürettebatının operasyonla "İran dağlarının derinliklerinden kurtarıldığını" belirtti.

Trump, "Bu tür baskınlar nadiren denenir çünkü hem personel hem de ekipman için büyük tehlike vardır. Böyle bir operasyon normalde gerçekleşmez." ifadelerini kullandı.

İkinci baskının ilk baskının ardından geldiğini aktaran Trump, operasyonların 7 saat sürdüğünü kaydetti. Trump, yarın Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te askeri yetkililerle basın toplantısı düzenleneceğini de açıkladı.

SAVAŞ UÇAĞININ DÜŞÜRÜLMESİ

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 3 Nisan'da ülkenin orta kesimlerinde bir savaş uçağını hava savunma sistemleriyle vurarak düşürdüğünü duyurmuştu.

İran basını, ABD'ye ait savaş uçağının pilotunun yakalanıp esir alınmış olabileceğini kaydetmişti.

ABD basınına konuşan yetkililer de uçağın düştüğünü doğrulayarak mürettebattan bir kişinin kurtarıldığını, ikinci kişi için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirtmişti.

New York Times gazetesinin haberinde, Hürmüz Boğazı yakınlarında F-15 savaş uçağıyla neredeyse aynı anda, ikinci bir ABD savaş uçağının daha düşürüldüğü kaydedilmişti. Haberde, uçağın pilotunun olaydan kurtulduğu aktarılmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da 3 Nisan'da düşürülen F-15E savaş uçağının ikinci pilotunu da kurtardıklarını açıklamıştı.

İran Devrim Muhafızları’na yakın Tasnim Haber Ajansı’na konuşan yetkililer, düşürülen araçlar arasında bir C-130 askeri nakliye uçağı ile iki Black Hawk helikopterin bulunduğunu iddia etti. Açıklamada, operasyonun Devrim Muhafızları, kara kuvvetleri, Besic unsurları ve polis birimlerinin ortak müdahalesiyle engellendiği belirtildi.

ABD OPERASYONU: KURTARMA BAŞARILI AMA KAYIPLAR VAR

Öte yandan ABD tarafı, İran’da düşürülen F-15 savaş uçağının iki mürettebatının da yüksek riskli operasyonlarla kurtarıldığını açıkladı. Operasyon sırasında onlarca hava aracının kullanıldığı, yoğun çatışmalar yaşandığı ve bazı Amerikan hava unsurlarının hedef alındığı bildirildi.

ABD basınında yer alan haberlere göre, kurtarma sırasında bazı askeri uçaklar ya düşman ateşi altında hasar gördü ya da ele geçirilmemesi için bizzat ABD tarafından imha edildi. Özellikle özel görevlerde kullanılan bazı C-130 türevlerinin operasyon sırasında yerde yok edildiği ifade edildi.

İDDİALAR VE GERÇEKLER ÇATIŞIYOR

İran tarafı hava araçlarını kendilerinin düşürdüğünü savunurken, ABD kaynakları bazı kayıpların operasyonel zorunluluk nedeniyle meydana geldiğini ve kritik ekipmanın düşman eline geçmemesi için imha edildiğini belirtiyor. Bu durum, sahadaki bilgi savaşının da en az askeri çatışmalar kadar yoğun olduğunu ortaya koyuyor.

Uzmanlar, iki tarafın açıklamaları arasındaki farkın, savaşın “algı ve propaganda” boyutunun giderek büyüdüğüne işaret ettiğini değerlendiriyor.

BÖLGEDE GERİLİM TIRMANIYOR

İsfahan çevresinde yaşanan bu gelişmeler, halihazırda haftalardır süren ABD-İran gerilimini daha da kritik bir aşamaya taşıdı. Çatışmaların yalnızca hava sahasında değil, aynı zamanda kurtarma operasyonları ve lojistik hatlar üzerinde de yoğunlaştığı görülüyor.

Uluslararası kaynaklar, olay sırasında bölgede saldırılar sonucu can kayıpları yaşandığını ve çatışmanın giderek geniş bir alana yayıldığını aktarıyor.

ABD’li yetkililere göre, hafta başında güneybatı İran üzerinde vurulan F-15E tipi savaş uçağındaki pilot ve silah sistem subayı, uçaktan fırlatma koltuklarıyla ayrılarak bölgeye indi. Her iki pilotun da paraşütle iniş sonrası hayatta kaldığı ve telsiz üzerinden iletişim kurabildiği bildirildi.

İRAN VE ABD AYNI ANDA PİLOTLARIN PEŞİNE DÜŞTÜ

Uçağın düşmesinin ardından ABD özel kuvvetleri geniş çaplı bir arama-kurtarma operasyonu başlatırken, İran Devrim Muhafızları da pilotlara ulaşmak için bölgeye birlikler sevk etti. Tarafların adeta zamanla yarıştığı kritik süreçte, pilotların yakalanması ya da kurtarılması bölgedeki güç dengesi açısından kritik hale geldi. İran medyası, pilotlardan birinin yakalandığını öne sürse de bu iddia doğrulanmadı.

İLK PİLOT HIZLA KURTARILDI, İKİNCİSİ İÇİN ÇATIŞMA YAŞANDI

ABD güçleri ilk pilotu dün gerçekleşen operasyonla kısa sürede kurtarırken, ikinci pilotun bulunduğu noktada operasyon çok daha zorlu geçti. Bölgedeki yoğun çatışmalar ve İran birliklerinin varlığı nedeniyle kurtarma sürecinin uzadığı belirtildi.

Dış basına yansıyan bilgilere göre, ikinci pilotun bulunduğu bölgede şiddetli çatışmalar yaşandı ve operasyon sırasında hava saldırıları düzenlendi. Özellikle Kohgiluyeh ve Boyer-Ahmad eyaletinde çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği ya da yaralandığı aktarıldı.

ABD ÖZEL KUVVETLERİ İRAN’IN İÇİNE GİRDİ

Operasyonun en dikkat çeken yönlerinden biri ise ABD özel kuvvetlerinin İran topraklarına doğrudan girerek kurtarma gerçekleştirmesi oldu. Bu durum, son yılların en riskli askeri hamlelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, hem pilotların hem de kurtarma ekibinin “düşman hattının gerisinden” başarıyla çıkarıldığını ve güvenli bölgeye ulaştırıldığını açıkladı.

SAVAŞIN EN KRİTİK ANLARINDAN BİRİ

Uzmanlara göre bu olay, İran’da devam eden savaşta ABD açısından en kritik senaryolardan biri olarak görülüyordu. Çünkü bir Amerikan pilotunun İran tarafından ele geçirilmesi, hem askeri hem de siyasi açıdan büyük bir kriz yaratabilirdi. Nitekim olay sırasında İran’ın bölgede arama faaliyetleri yürüttüğü ve pilotları bulmak için çağrılar yaptığı da belirtildi.

TRUMP'TAN İLK YORUM

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da düşürülen F-15'in ikinci pilotunun kurtarıldığı kritik operasyon için övdü dolu sözler sarf etti. Trump "ABD ordusu, ülke tarihindeki en cesur arama-kurtarma operasyonlarından birini yaptı" ifadelerini kullandı.

"ASKERİ TARİHTE BİR İLKTİR"

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşıma şöyle devam etti; "Kahraman mürettebat subaylarımızdan biri, aynı zamanda büyük saygı duyulan bir albay, artık güvende ve sağ salim! Bu cesur asker, İran’ın zorlu dağlarında, düşman hatlarının gerisinde, saatler ilerledikçe kendisine yaklaşan düşmanlar tarafından aranıyordu. Ancak hiçbir zaman yalnız değildi; Başkomutanı, Savunma Bakanı, Genelkurmay Başkanı ve silah arkadaşları onun konumunu 24 saat boyunca takip ediyor ve kurtarma planını titizlikle hazırlıyordu.

Benim talimatımla ABD ordusu, onu kurtarmak için dünyanın en güçlü silahlarıyla donatılmış onlarca hava aracını bölgeye gönderdi. Yaralandı ancak iyi olacak. Bu olağanüstü operasyon, dün kurtardığımız bir başka cesur pilotun ardından geldi. İkinci operasyonu riske atmamak için bu kurtarmayı daha önce doğrulamamıştık. Bu, askeri tarihte ilk kez iki ABD pilotunun düşman hattının derinliklerinden ayrı ayrı kurtarıldığı bir olaydır.

"ASLA BİR AMERİKALI ASKERİ GERİDE BIRAKMAYACAĞIZ"

Bu iki operasyonu tek bir Amerikalı asker hayatını kaybetmeden, hatta yaralanmadan gerçekleştirmiş olmamız, İran hava sahasında ezici hava üstünlüğü sağladığımızın açık bir göstergesidir. Bu, Cumhuriyetçi, Demokrat ve tüm Amerikalıların gurur duyması ve etrafında birleşmesi gereken bir andır. Dünyanın en iyi, en profesyonel ve en güçlü ordusuna sahibiz."

GERİLİM TIRMANIYOR

F-15’in düşürülmesi, ABD’nin İran hava sahasında yaşadığı en ciddi kayıplardan biri olarak kayda geçerken, olayın savaşın seyrini etkileyebileceği değerlendiriliyor. Aynı süreçte ABD’ye ait başka bir savaş uçağının da düşmesi ve kurtarma helikopterlerinin hedef alınması, bölgedeki riskin boyutunu gözler önüne serdi. Yaşanan gelişmeler, ABD-İran hattındaki askeri gerilimin daha da tırmanabileceğine işaret ediyor.

Lübnan basınında yer alan haberlere göre; saldırılardan biri Khalde bölgesinde seyreden bir aracı, diğeri ise Jnah bölgesindeki bir konvoyu hedef aldı.

SALDIRILARDA 24 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Saldırılar, yerleşim bölgelerinde yangın ve hasara yol açtı. Lübnan Sağlık Bakanlığı saldırılarda en az 7 kişinin öldüğünü, 24 kişinin yaralandığını açıkladı.

İsrail ordusu, Lübnan’ın başkenti Beyrut’a iki ayrı saldırı düzenlendiğini doğrulayarak, saldırıların bir üst düzey Hizbullah komutanı ile bir diğer üst düzey Hizbullah mensubunu hedef aldığını öne sürdü.

Yetkililerin açıklamasına göre doğa olayı, bölge açıklarında etkili olan tropikal bir sistemin yarattığı kuvvetli rüzgârların kurak arazilerdeki kırmızı toprağı havaya kaldırmasıyla meydana geldi. Tonlarca tozun atmosfere taşınması, gökyüzünün kan kırmızısı bir örtüyle kaplanmasına neden oldu.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Şehrivan (@sehrivan)'in paylaştığı bir gönderi

Görgü tanıkları, fırtınanın başlamasıyla birlikte görüş mesafesinin birkaç dakika içinde ciddi şekilde düştüğünü ve gün ortasında havanın karardığını ifade etti. Ortaya çıkan görüntüler, bilim kurgu filmlerini andıran manzaralar oluştururken sosyal medyada hızla yayıldı.

Yetkililer, fırtına sırasında sürücülere dikkatli olmaları yönünde uyarılarda bulunurken, bazı bölgelerde günlük yaşamın kısa süreliğine durma noktasına geldiği bildirildi.

Uzmanlar ise Batı Avustralya’nın kurak ve tozlu yapısı nedeniyle bu tür fırtınaların zaman zaman görülebildiğini, ancak tropikal sistemlerin etkisiyle oluşan bu ölçekteki toz fırtınalarının daha nadir yaşandığını belir

İRAN'DA HAFTALARCA SÜRECEK OPERASYON HAZIRLIĞI

Hükümet kaynaklarına dayandırılan habere göre, ABD Savunma Bakanlığı’nın İran'da haftalarca sürebilecek olası bir kara operasyonu için hazırlık yaptığı bildirildi.

Planların savaşta "yeni bir aşamayı" başlatabileceğini belirten kaynaklar, bunun son 4 haftadaki karşılıklı saldırılardan "önemli ölçüde daha tehlikeli" olabileceğini söyledi.

YETKİLİLER RİSKLERE DİKKAT ÇEKTİ

Herhangi bir kara harekatının tam ölçekli bir işgalden farklı olacağını aktaran yetkililer, operasyon kapsamında özel kuvvetlerin de yer aldığı baskınların yapılabileceğine işaret etti.

Bunun yol açabileceği tehlikelere dikkat çeken kaynaklar, kara operasyonunun ABD askerlerini "insansız hava araçlarına ve füzelere, kara ateşine ve el yapımı patlayıcılara" maruz bırakabileceğini vurguladı.

FARKLI SEÇENEKLER MASADA

Pentagon’un, İran'ın petrol ihracat merkezi olan Harg Adası'na yönelik operasyonlar ile Hürmüz Boğazı yakınlarındaki kıyı bölgelerine düzenlenebilecek baskınları da seçenek olarak değerlendirdiği aktarıldı.

Bazı yetkililerin olası kara operasyonunun "birkaç hafta", bazılarının ise "birkaç ay" sürebileceğini söylediği belirtildi.

"BAŞKOMUTANA SEÇENEK SUNMAK PENTAGON’UN GÖREVİ"

Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt, habere konu iddialarla ilgili kesin yorum yapmaktan kaçınarak, "Başkomutana en fazla sayıda seçeneği sunmak için hazırlık yapmak Pentagon'un görevidir. Bu, Başkanın bir karar verdiği anlamına gelmez" açıklamasında bulundu.

İran'dan "çok makul ve sağlam bulduğu bazı insanlarla" görüştüklerini belirten Trump, "(İran) Onlar da anlaşma yapmak istiyorlar. Bugün muhtemelen telefonla görüşeceğiz." diye konuştu.

Trump, "(İran’la) Hiçbir şeyi garanti etmeyen bir anlaşma yapma ihtimalimiz oldukça yüksek. Ben hiçbir şey garanti etmiyorum. Sadece bir anlaşma yapma olasılığının çok yüksek olduğunu söylüyorum ve eğer bahis oynayan biri olsaydım, bunun gerçekleşeceğine bahse girerdim." ifadelerini kullandı.

Görüştükleri kişilerin "içeriden birileri" olduğunu ve "çok saygı gördüklerini" belirten Trump, "Belki de içlerinden biri tam olarak aradığımız kişi olabilir. Venezuela'da bunun ne kadar iyi işlediğine bakın." dedi.

"ÖNEMLİ NOKTALARDA ANLAŞTIK, BENCE (GÖRÜŞMELER) MÜKEMMEL GİTTİ"

Trump, görüşmelerde ABD’nin taleplerine ilişkin soruya, "Nükleer bomba, nükleer silah, hatta ona yakın bir şey bile görmek istemiyoruz. Füzeler konusunda da düşük bir durum, Orta Doğu’da barış istiyoruz. Nükleer tozu da, sanırım bunu elde edeceğiz." yanıtını verdi.

İran’daki zenginleştirilmiş uranyumu nasıl elde edecekleri sorulduğunda Trump, "Çok kolay. Onlarla bir anlaşmamız olursa, gidip kendimiz alacağız." ifadelerini kullandı.

Trump, İran’da görüştükleri kişinin Dini Lider Mücteba Hamaney olmadığını ve onu "gerçek bir lider olarak görmediğini" belirterek, "Çok sayıda lider vardı, hepsi öldürüldü. Çok tehlikeli bir durum. Havaya uçurduklarımızdan sonra geriye kalan bazı liderler var. Ülkeyi çok iyi temsil eden ve iyi iş çıkaracak insanlara sahip olduğumuzu düşünüyoruz." dedi.

Söz konusu İranlı kişilerle "çok, çok verimli görüşmeler yaptıklarını" ifade eden Trump, "Nereye varacaklarını göreceğiz. Önemli noktalarda anlaştık. Bence mükemmel gitti. Eğer bunu başarabilirlerse, bu sorunu, bu çatışmayı sona erdireceklerini düşünüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz Boğazı'nın da "görüşmeler işe yararsa çok yakında açılacağını" belirten Trump, boğazın "kendisi ile İran’ın bir sonraki lideri tarafından ortak kontrol edilebileceğini" öne sürdü.

İran'ın denizdeki petrolüne yönelik yaptırımların geçici olarak kaldırılması hakkındaki bir soruya da Trump, "Sistemde olabildiğince çok petrol olmasını istiyorum. Orada petrol yüklü gemiler var. Orada durmaktansa, sisteme girmesini tercih ederim. İran'ın alacağı küçük bir miktar para bu savaşta hiçbir fark yaratmayacak." diye cevap verdi.

NATANZ NÜKLEER TESİS VURULDU

İran merkezli Tasnim Haber Ajansı'nın, İran Atom Enerjisi Kurumu'na dayandırdığı bilgiye göre, Natanz Nükleer Tesisi bu sabah ABD ve İsrail'in saldırısına uğradı. Natanz'a düzenlenen saldırıda, alınan önlemler sayesinde radyoaktif madde sızıntısı yaşanmadığı belirtildi.

IRAK ULUSAL İSTİHBARAT BİNASI HEDEF ALINDI

Irak'ın başkenti Bağdat'taki Irak Ulusal İstihbarat Teşkilatı binasının insansız hava aracıyla (İHA) hedef alındığı bildirildi.

Irak Güvenlik Medya Ağı Başkanı Saad Maan, konuya dair açıklama yaptı. Maan, "Bağdat'ın Mansur bölgesindeki Irak Ulusal İstihbarat Teşkilatı binası İHA ile hedef alındı." diyerek, olayla ilgili detayları daha sonra kamuoyuna açıklayacaklarını söyledi.

Fas Büyükelçiliği, İstihbarat Teşkilatı binasının yakınında bulunuyor.

PEZEŞKİYAN'DAN NÜKLEER SİLAH MESAJI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İslam ülkeleri ve komşu devletlerle çatışma niyetlerinin olmadığını söyleyerek, "Allah'tan kendilerine güç ve basiret vermesini" temenni etti. X hesabından yaptığı açıklamada, İsrail'in bölgedeki anlaşmazlıktan çıkar sağlayan tek ülke olduğuna vurgu yapan Pezeşkiyan, "İslam ülkeleri ve komşularımızla çatışma niyetimiz yok." ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, İran'ın nükleer silah geliştirme niyetine ilişkin tartışmalara da değinerek, ülkede hiçbir yetkilinin bu yönde bir adım atamayacağını söyledi. İran'ın hiçbir zaman nükleer silah arayışında olmadığını belirten Pezeşkiyan, Devrim Lideri Ali Hamaney'in de nükleer silahları İslam hukuku açısından yasakladığını sık sık dile getirdiğini aktardı.

TRUMP: ATEŞKES İSTEMİYORUM

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesi ile İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılarda "karşı tarafı kelimenin tam anlamıyla yok etmekte olduklarını" belirterek bu durumda "ateşkes istemediğini" dile getirdi.

Trump, uçağa binmek üzere Beyaz Saray'dan ayrılırken gazetecilerin İran'a devam eden saldırılara ilişkin sorularını yanıtladı.

İran'la ateşkese varılması ve diyalog zeminine dönülmesi ihtimalini değerlendiren Trump, "Ateşkes yapmak istemiyorum. Bilirsiniz, karşı tarafı kelimenin tam anlamıyla yok ederken ateşkes yapmazsınız." dedi.

Trump, İsrail'in saldırıları ABD ile aynı anda bitirmeye hazır olup olmayacağı sorusuna, "Sanırım öyle. İlişkimiz çok iyi. Aşağı yukarı benzer şeyler istiyoruz. Ne mi istiyoruz? İkimiz de zafer istiyoruz." yanıtını verdi.

Saldırıların başlamasından bu yana gemi trafiğinin sert şekilde düştüğü Hürmüz Boğazı'nı ABD'nin kullanmadığını söyleyen Trump, bu konuya Avrupa, Güney Kore, Japonya ve Çin'in "müdahil olması gerektiğini" savundu.

Trump, İran hakkında, "Askeri açıdan tek yaptıkları, boğazı tıkamak. Askeri açıdan bakıldığında işleri bitik." diye konuştu.

ABD-İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

İranlı yetkililere göre, ABD-İsrail saldırılarında ölü sayısı 1348'i, yaralı sayısı 17 bini aştı.

"TÜRKİYE'YE FÜZE SALDIRILARINI İRAN YAPMADI"

Hamaney, İran'dan fırlatılıp Türkiye hava sahasında imha edilen 3 füzeyle ilgili konuştu. Mücteba Hamaney füzeleri İran'ın fırlatmadığını söyledi. Hamaney açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "İkisiyle de iyi ilişkilerimiz olan Türkiye ve Umman'da, bu ülkelerin bazı noktalarına yönelik gerçekleştirilen saldırılar, kesinlikle İran İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetleri ve direniş cephesinin diğer güçleri tarafından yapılmış değildir.

"BU SİYONİST DÜŞMANIN BİR ALDATMACASIDIR"

Bu füze saldırılarıyla bizim bir ilgimiz yoktur. Bu, Siyonist düşmanın, İran İslam Cumhuriyeti ile komşuları arasında ihtilaf çıkarmak için sahte bayrak hilesini kullanarak yaptığı bir aldatmacadır. Bu, bazı diğer ülkelerde de meydana gelebilir. Bu bölümle ilgili diğer hususları daha önce belirtmiştim."

Hamaney sözlerini şu şekilde sürdürdü: "İran, düşmanın düşündüğünden çok daha güçlü. Düşman, halkın İslam rejimini bir iki gün içinde devireceğini sanıyordu. Halkımız düşmanın kötü niyetli medya kampanyalarına karşı dikkatli olmalıdır.

"DÜŞMANIN SALDIRILARININ HİÇBİR FAYDASI OLMADI"

Düşman, ulusa korku ve umutsuzluk aşılamak için İran'a yanılsamalarla saldırdı, ancak hiçbir faydası olmadı. İran ulusu, küresel kibre karşı amansız direnişiyle çatışmanın füzeler, SİHA'lar, torpidolar ve savaş alanının çok ötesine geçtiğini düşmana net şekilde bildirdi.

Dini, entelektüel, kültürel ve siyasi geçmişlerindeki tüm farklılıklara rağmen, yurttaşlarım arasındaki olağanüstü birlik sayesinde düşmanda bir kırılma meydana geldi. Halk arasındaki birlik daha da güçlenecek ve düşmanlar rezil olacak."

İRAN'DAN FIRLATILAN FÜZELER

İran topraklarından ateşlenen ve Türk hava sahasına yönelen toplam üç balistik mühimmat, Mart ayının ilk yarısında farklı zamanlarda (4, 9 ve 13 Mart tarihlerinde) tespit edilerek Doğu Akdeniz'de konuşlu NATO hava savunma unsurları tarafından havada imha edilmişti. Milli Savunma Bakanlığı, mühimmatların Irak ve Suriye üzerinden geçerek Türkiye'ye yöneldiğini ve herhangi bir can veya mal kaybı yaşanmadığını açıklamıştı.

Savaş öncesi 70 dolar seviyelerinde bulunan Brent petrol 100 doları aşarken bu gelişme, akaryakıt fiyatlarına zam üstüne zam olarak yansıdı.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve küresel petrol ticaretinin sekteye uğramasıyla petrol fiyatlarıyla ilgili çeşitli tahminler gelmeye devam ederken, en kötü senaryoyu ise ABD basını yazdı.

DAHA ÖNCE HİÇ DİLLENDİRİLMEDİ

Wall Street Journal Suudi Arabistanlı petrol yetkililerine dayandırdığı haberde, petrolle ilgili daha önce hiç dillendirilmeyen bir tahminde bulundu.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından enerji arzına ilişkin riskler artarken, kesintilerin nisan ayının ötesine taşması durumunda petrol fiyatlarında çok daha sert yükselişlerin görülebileceği değerlendiriliyor.

PETROLDE 180 DOLAR SENARYOSU

Wall Street Journal'ın haberine göre, arz daralmasının sürmesi halinde petrol fiyatı, varil başına 180 dolara kadar çıkabilir.

Bu, petrol fiyatlarıyla ilgili şu ana kadar ortaya atılan en kötü senaryo anlamına geliyor.

BENZİN VE MOTORİN 100 LİRAYI AŞACAK

Brent petrolün varil fiyatı şu an 108 dolar (TSİ 16.10) seviyesinde. Türkiye'de benzinin litresi 60 lira civarında, motorin ise 70 lirayı aşmış durumunda.

Petrol fiyatlarının 180 dolara kadar çıkması demek akaryakıt fiyatlarına peş peşe büyük zamların gelmesi demek.

Petroldeki en kötü senaryonun gerçekleşmesi durumunda akaryakıtın litresi 100 lirayı aşacak.

PETROLE 'HÜRMÜZ' DARBESİ

Küresel petrol ticaretinin 4'te 1'inin yapıldığı Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, petrol ve gaz fiyatlarında ciddi yükselişlere neden oldu.

Yükselen petrol fiyatları üretici ülkelerin gelirlerini artırırken, tüketici tarafında ise ciddi bir maliyet baskısı oluşturuyor.

Uzmanlar, fiyatların aşırı yükselmesi halinde küresel talebin zayıflayabileceği ve maliyetlerin sürdürülemez hale gelebileceği uyarısında bulunuyor.