Türkiye genelinde ağustos ayı kira artış oranının TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre yüzde 31,90 olarak açıklanması, yüksek kira yükü altında yaşam mücadelesi veren milyonlarca kiracının sıkıntısını yeniden artırdı. Özellikle gelir düzeyi ile kira artışlarının aynı hızda yükselmediği kentlerde barınma sorunu her geçen gün daha da derinleşirken Van da bu kentlerden biri olarak artışın normalin üstünde olduğu kentler arasında yerini aldı. Kentte son yıllarda ciddi oranda artan kiralar, dar gelirli vatandaşlar ve gençler için ev kiralamayı her geçen gün daha da zorlaştırırken Van bu artışta Türkiye’nin en büyük kentleriyle yarışır hale geldi. Okul sezonunu başlamasına ve tatil sezonunun bitmesine doğru ciddi sıkıntılar yaratacak sorun devam ederken Konuya ilişkin Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan Van Emlakçılar ve Bilirkişiler Derneği Başkanı Orhan Özdek, kira artışlarının Van’ın ekonomik gerçekleriyle örtüşmediğini belirterek kentte ciddi bir barınma krizinin yaşandığını söyledi.
VAN’DA YÜKSEK KİRALAR BARINMA SORUNUNU DERİNLEŞTİRİYOR
Türkiye’de artan konut maliyetleri, enflasyon ve kira fiyatlarındaki yükseliş, barınmayı yalnızca ekonomik değil aynı zamanda sosyal bir sorun haline getirmiş durumda. Her ay açıklanan kira artış oranları kiracılar tarafından yakından takip edilirken, özellikle gelir düzeyi düşük kentlerde yükselen kira bedelleri vatandaşların bütçesini daha da zorluyor. Ağustos ayında kira artış oranının yüzde 31,90 olarak açıklanmasıyla birlikte gözler bir kez daha kira yükünün ağır hissedildiği illere çevrildi. Doğu Anadolu’nun en büyük şehirlerinden Van’da ise son yıllarda hızla yükselen konut kiraları, gelir düzeyiyle örtüşmeyen fiyatlar ve yetersiz konut arzı nedeniyle barınma sorunu her geçen gün büyüyor.
VAN’DA YAŞAM MALİYETİ HER GEÇEN GÜN ARTIYOR
Van’da son yıllarda artan nüfus, konut ihtiyacı, yükselen yaşam maliyetleri ve ekonomik zorluklar, kentte barınma sorununu daha görünür hâle getiriyor. Özellikle kira fiyatlarındaki hızlı artış, gelir düzeyiyle arasındaki farkın açılması ve konut arzındaki yetersizlik, dar gelirli vatandaşlar ile gençlerin ev sahibi olma ya da kiralık konut bulma sürecini zorlaştırıyor. Kentte yalnızca kira fiyatları değil; altyapı eksiklikleri, plansız yapılaşma, ulaşım ve şehirleşme sorunları da vatandaşların günlük yaşamını etkileyen başlıca problemler arasında yer alıyor. Artan maliyetler karşısında alım gücünün düşmesi, Van’da barınma ve yaşam koşulları üzerindeki baskıyı her geçen gün artırıyor. Kira fiyatlarının son dönemde ulaştığı seviyeler ve kentte yaşanan barınma sorununa ilişkin Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan Van Emlakçılar ve Bilirkişiler Derneği Başkanı Orhan Özdek, kentteki kira artışlarının Van’ın ekonomik gerçekleriyle örtüşmediğini belirterek önemli açıklamalarda bulundu.
ÖZDEK: VAN'DA BARINMA KRİZİ VE SORUNU YAŞANIYOR
30 bin lira kira ödeyen bir vatandaşın, kira artışının yüzde 30'u aşmasıyla birlikte konut piyasasının da olumsuz etkilendiğini söyleyen Van Emlakçılar ve Bilirkişiler Derneği Başkanı Orhan Özdek konuya dair önemli açıklamalılarda bulundu. Özdek; “Türkiye genel itibariyle 31.90 olan kira artış oranının tabii ki TÜFE nitelikli olarak değerlendirdiğimiz zaman gerçekten Van’da dar gelirli kiracıları sıkıntıya soktuğu görülmekte. Dolayısıyla özellikle konut itibariyle baz alınırsa burada 31.90 kira yıllık artışının buradaki yansıması dar gelir vatandaşlar hakkında ciddi bir sıkıntıya neden olmaktadır. Şöyle adlandırabiliriz 30 bin lira kirası olan bir insan yüzde 30 üzerine geldiği zaman tabii ki ister istemez konut nitelikli olan konutlar da etkilenir. Bu konuda kira artışlarının daha konut itibariyle seviyeli olması dar gelir vatandaşlarını da düşünerek hareket edilmesi ve insanlarımızın çoğunun da Doğu Anadolu Bölgesi'nde Van'da dar gelir olması hasebiyle gerçekten barınma krizi ve barınma sorunu yaşanmaktadır.” Dedi.
“VAN BATI İLLERİYLE NEREDEYSE YARIŞIR BİR DÜZEYE GELDİ”
Batı illeriyle kira seviyelerinin neredeyse aynı düzeye ulaştığını belirten Özdek; “Bu barınma sorunu ve kira artışlarının da gerçek anlamda yansıması da insanlarımızı işsizlik oranı baz aldığımız zaman ciddi olarak olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle de şu anda ticari alanların dışında konut alanları üzerinde değerlendirmeler yapıldığı zaman Van Doğu Anadolu'da olması hasebiyle batı illeriyle neredeyse yarışır bir düzeyde şu anda devam etmektedir. Batı illeriyle şu anda kira seviyeleri neredeyse bir olmuş ve İstanbul'dan geliyorum. İstanbul'daki kira oranlarını araştırdım. Normal semtlerdeki durumla Van'daki durum aynen şu anda paralel gitmektedir. Bu da tabii ki bizi üzmektedir. Çünkü buranın iş potansiyeli gelir sağlaması ve batının potansiyelin bir olmadığını da bilmekteyiz. Bu da haliyle insanlarımızı gerçekten incittiğini ve kira konusunda barınma konusunda burada sıkıntılar yaşandığını burada insanlarımızın gerçekten mağdur olduğunu kiralama konusunda mağdur olduğunu şu anda görmekteyiz.” diye konuştu.
ÖZDEK: VAN'DA KONUT SAYISINI ARTIRMAMIZ GEREKİYOR
Van’da özellikle dar gelirli vatandaşlara yönelik TOKİ'lerin daha çok artırılması gerektiğini vurgulayan Orhan Özdek, sözlerine şöyle devam etti; “Bu konuda özellikle dar gelirli vatandaşlara yönelik TOKİ’lerin daha çok artırılması, daha çok burada toplu konutların ile ilimize kazandırılması ve mekansal anlamda da Van'da gelişim ve oluşumların önünün açılması gerektiğini düşünüyorum. Şu anki mevcut konut sayımızın yetersiz, insanlarımıza gerçekten yetmediğini her gün Van'ın nüfusunda orantısız arttığını görmekteyiz. Bu da konut üzerinde insanlarımızın barınma sorunu ortaya çıktığını göstermektedir ve bu barınma sorunuyla beraber de insanlarımız şu anda ciddi anlamda sıkıntılar yaşamaktadır. Bunun şikayetlerini sürekli duyuyoruz ve alıyoruz. Bu nedenle de acil ve ivedi olarak mekânsal planlama adı altında üretim yapmak ve konut üretimini gerçekleştirmek Van'da konut sayısını artırmamız gerekiyor ki kiraların minimize olması için Bu konuda belediyedeki imar sorununun ortadan ciddi anlamda kaldırılması bu imar sorununun derhal müteahhitlerin ve üretim yapacak olan kişi ve kuruluşların ve müteahhitlerin önünü açmamız gerekiyor ki buradaki konut sayısı biraz daha da artsın.” Şeklinde konuştu.
“VAN'DA KİRA FİYATLARI BÖLGEDEN BÖLGEYE DEĞİŞİYOR”
Van Emlakçılar ve Bilirkişiler Derneği Başkanı Orhan Özdek; "Van'da kiralık konut fiyatları bölgelere ve daire tipine göre farklılık gösteriyor. 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 dairelerde fiyatlar değişiklik gösteriyor. Ortalama bir ailenin yaşayabileceği 3+1 dairelerin kira bedeli site içindeki konutlarda 25 ila 30 bin lira arasında değişirken, ara mahallelerde ise 15 ila 25 bin lira seviyelerinde bulunuyor. Ancak Van'ın gelir düzeyi dikkate alındığında, bu kira bedelleri oldukça yüksek." Diye aktardı.
“VAN’DA TEK BAŞINA EVE ÇIKMAK HAYAL OLDU”
Mevcut kira seviyeleri özellikle dar gelirli vatandaşların ekonomik açıdan zorladığını açıklayan Başkan Özdek: “Batı illeriyle kıyaslandığında, Doğu'da yer almamıza rağmen kira fiyatlarının oldukça yüksek olduğu söylenebilir. Bu, açıkça görülen bir durumdur. Mevcut kira seviyeleri özellikle dar gelirli vatandaşlarımızı ve gençlerimizi ekonomik açıdan zorlamaktadır. Bu nedenle artık tek başına ev tutmak ya da tek başına yaşamak birçok kişi için mümkün olmaktan çıkmıştır. Van'da tek başına eve çıkmak adeta hayal oldu." dedi.
ÖZDEK: BATI İLE DOĞU İLLERİNİN GELİR DÜZEYLERİ AYNI DEĞİL
Özdek; “Gelir dağılımında bir kere bir düzensizlik var. Dolayısıyla batı illerindeki gelir düzeyinin de doğu illerindeki gelir düzeyleri bir değil. Bu anlamda kira dağılım oranlarının da aynı eşit seviyede olması da adil olmaz. Bu konuda şehrin genel olarak hem sanayi hem iş hem de üretim anlamında bunların baz alınarak aslında yapılması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü 31.90 yansıması bütün Türkiye ve ulus anlamında gerçekleşmektedir. Fakat yerellerde tabii ki durum çok farklı. Şu anda Van'la İstanbul'u kıyaslayamayız ya da Ağrı'yla Muş'la Siirt'le Tunceli'yle bir İstanbul'u kıyaslayamayız. Dolayısıyla bu illerin de İstanbul'un kıyaslı yapıldığı zaman oradaki artışla buradaki artışın aynı olması gerçekten ciddi bir adaletsizliğe neden olmaktadır. Bu doğru değildir. Bunun değişmesi ve şehrin kendine has gelir düzeyinin belirlenmesi ve ona göre de şekillenmesi gerektiğini düşünüyorum.” Şeklinde konuştu.
“VAN'DA ŞU AN EN BÜYÜK PROBLEM İMAR SORUNUDUR”
Van'da altyapı üstyapı sorunun devam ettiği, çarpık yapılaşmanın devam ettiği ve şehir statüsünün tamamen oturmadığını, söyleyen Özdek sözlerini şöyle noktaladı: “Van'da şu an en büyük problem gerçek anlamda imar sorunudur. Diğer illere baktığım zaman çok ciddi bir mekansal planlamada kalkınma ve altyapı üstyapı sorunlarının tamamen ıslah edilmesi ve ortadan kaldırılmasını görmekteyiz. Ama Van'a geldiğimiz zaman Van'da altyapı üstyapı sorunun devam ettiği, çarpık yapılaşmanın devam ettiği ve şehir statüsünün tamamen oturmadığını, imarın konuşlanmaması nedeniyle de şehirde birçok sorunların yaşandığını görmekteyiz. Yetkili kişilere özellikle Van'ın imarı ile ilgili kesinlikle ivedi çözümler üretilmesi, Van'ın imar imarın geleceği düşünerek, geleceğin hesabı yapılarak daha seviyeli ve daha düzgün bir şekilde konuşlanması ve yapılması gerektiğini düşünüyorum. Bu da tabii ki çok önem arz eden bir konu. Bütün sivil toplum örgütlerini ve ilgili bürokratları ve siyasileri bu konuda Van'ın imarı konusunda göreve davet ediyorum.” Dedi.