2011 yılından bu yana deprem gerçeği ile sık sık yüzleşen Van, 4 Nisan 2026 Cumartesi günü sabah saat 08.52’de Tuşba ilçesi merkezli 5,2 büyüklüğünde depremle sarsıldı. AFAD verilerine göre 7 km derinlikteki sarsıntı, Van başta olmak üzere Ağrı, Bitlis, Iğdır ve Hakkâri'de de hissedildi. Depremde 1 ahır kısmi çökerken, panikle balkondan atlayan 1 kişi yaralandı. AFAD, can kaybı ve büyük yıkım olmadığını, saha taramalarının devam ettiğini açıklarken tüm kent güne büyük bir korku ile uyandı. Deprem sonrası tüm Türkiye’den Van’a “Geçmiş olsun” mesajları yağarken 5,2’lik sarsıntı ülkenin gündemi oldu. Deprem sonrası ardı ardına açıklamalar gelirken uzmanlar hem rahatlattı hem de kentin geleceği için tedbir çağrısı yaptı. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Afet Yönetimi ve Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Sacit Mutlu, Deprem ve Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, Ünlü Jeolog Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Deprem Bilimci Osman Bektaş, Yer Bilimci Baturhan Öğüt ve Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü ve AFAD Deprem Bilim Kurulu Üyesi olan Prof. Dr. Hasan Sözbilir gibi birçok Uzman isim dikkat çeken açıklamalar yaptı.
GÖRÜR: BU BÜYÜKLÜKTE YENİ BİR DEPREM BEKLEMİYORUZ
Van’da sabah saatlerinde Van ve çevre illerden de hissedilen şiddetli depremin Van-Yeşilköşk Fay zonu üzerinde gerçekleştiğini açıkladı. Van’da meydana gelen 5.2’lik sarsıntının büyük bir depremi tetikleyip tetiklemediğine açıklık getiren Deprem ve Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, “Bugün Van-Yeşilköşk Fay zonları arasında, Van’da 5,1 deprem oldu. Bu zon bir bindirme zonu. Daha önce depremin olduğu bir yer. 7 büyüklüğünde deprem üretebilir ama bu büyüklükte yeni bir deprem beklemiyoruz.” Görür, fay zonunun uzun vadede 7 büyüklüğüne kadar deprem üretme potansiyeli taşıdığını ancak kısa vadede benzer veya daha büyük bir sarsıntı öngörmediğini vurguladı.” dedi.
ÇEVRE İLLERDEN DE HİSSEDİLDİ
Deprem sonrası olumsuz bir durum olmadığını aktaran Deprem ve Yer Bilimci Görür: “Büyük bir paniğe neden olan şiddetli deprem, Van kent merkezi başta olmak üzere Ağrı, Bitlis, Iğdır ve Hakkâri illerinde de hissedildi. Sarsıntı nedeniyle kısa süreli panik yaşandı, bazı vatandaşlar ev ve iş yerlerinden dışarı çıktı. AFAD, 5,2'lik depreme ilişkin açıklama yaptı. Açıklamada, depremin çevre illerde de hissedildiği kaydedildi. 5,2 büyüklüğündeki deprem sonrası olumsuz bir durumun bulunmadığını bildirildi. AFAD'ın açıklaması şu şekilde; "Van ilimizin Tuşba ilçesinde saat 08.52’de meydana gelen ve Van, Ağrı, Bitlis, Iğdır, Hakkâri illerimizde de hissedilen 5.2 büyüklüğündeki deprem sonrası, an itibarıyla, olumsuz bir durum bulunmamaktadır. Saha tarama çalışmaları devam etmektedir." diye aktardı.
PROF. DR. ŞENER ÜŞÜMEZSOY'DAN 'KUŞ GAGASI' ANALİZİ
Meydana gelen depremin 2011'deki ana şokla kırılmış fay hattında bir artçı sarsıntı olduğunu söyleyen Ünlü Jeolog Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, “Bu, 2011'deki ana şokla kırılmış fay hattında bir artçı sarsıntıdır. Fay stresini boşalttığı için bu hat üzerinde yeni ve büyük bir deprem olma ihtimali yoktur.” dedi. Üşümezsoy'un fay hatları üzerinden yaptığı çarpıcı değerlendirmesi şu şekilde: "2011 yılında 7.2 büyüklüğündeki yıkıcı deprem, Van Gölü'nün kuzeyinde, kuş gagası gibi gözüken bir yapının boyunca uzanan bindirme fayı (ters fay) üzerinde gerçekleşmişti. Bugün Tuşba'da olan deprem de tam olarak bu sistemin, Erciş blokunun Van bloku üzerine bindirdiği yapının bir parçasıdır."
“BÜYÜK DEPREM BEKLENMEZ, BU BİR ARTÇIDIR”
Tuşba depreminin bağımsız ve yeni bir felaketin habercisi olmadığını, aksine enerjisini boşaltmış bir fayın hareketliliği olduğunu belirten Prof. Dr. Üşümezsoy, "Gölün içinden geçerek güneye doğru uzanan bu fay hattı, 2011'deki ana şokla zaten kırılmıştı. Bugün yaşanan 5.2'lik deprem, bu kuşak içinde olan bir artçı sarsıntı konumundadır. Fay 2011'de stresini boşalttığı için, bu hat üzerinde yeni ve büyük bir deprem olma ihtimali yoktur." diye aktardı.
BEKTAŞ: YER KABUĞU HALA HAREKET HALİNDE
Bölgedeki sismik hareketliliğe ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulunan Deprem Bilimci Osman Bektaş, sabah saatlerinde Tuşba merkezli meydana gelen 5.2 büyüklüğündeki depremin yer kabuğunun hâlâ hareket halinde olduğunun gösterdiğini söyledi. Deprem ülkemizde tedirginliğe yol açarken vatandaşlar uzmanlardan gelen açıklamalara odaklandı. Deprem bilimci Osman Bektaş, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede bölgedeki fay yapısına dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu. Bölgede yaşayan vatandaşlar en çok “Daha büyük bir deprem olur mu?” sorusunun yanıtını merak ederken deprem bilimci Bektaş, yer kabuğunun davranış biçiminin belirleyici olacağının altını çizdi. Üst kabuğun kilitli kalması durumunda enerjinin birikmeye devam edeceğini ve riskin süreceğine dikkat çeken Bektaş, sürünme hareketinin ise enerjinin yavaş yavaş boşalması anlamına geldiğini ifade etti.
MUTLU HEM RAHATLATTI HEM UYARDI
Şehirde tedirginliğe yol açan depremin ardından Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Afet Yönetimi ve Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Sacit Mutlu, depreme ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Mutlu, güneydoğusundaki fay hattına dikkat çekerek; “Van'ın hemen güneydoğusunda yer alan Yüksekova-Şemdinli Fay Zonu üzerinde ciddi derecede bir gerilme birikimi mevcut. Yaptığımız kazılarda da bunu net bir şekilde gözlemledik.” dedi. Depremin orta büyüklükte olduğunu belirten Mutlu, zaman zaman bu tür depremlerin bölgede yaşanabildiğini dile getirdi. Sarsıntının kent merkezinin kuzeyindeki Ermişler Mahallesi civarında meydana geldiği bilgisini veren Mutlu, “Bu depremi 2011 Van depremiyle ilişkilendiremeyiz. Bu yanlış olur. Bunu bir öncü deprem olarak da değerlendiremeyiz. Vatandaşlarımızın bu anlamda endişeye veya korkuya kapılmasını gerektirecek bir durum söz konusu değildir.” diye konuştu.
AKTİF FAYLARIN ORTAYA ÇIKARILMASI İÇİN ÇALIŞMA YAPILDI
Merkez olarak bölge genelinde aktif fayları tanımlamaya yönelik birçok çalışma yürüttüklerini anlatan Mutlu, Doğu Anadolu Bölgesi'nin "sıkışma (kısalma) bölgesi" olarak adlandırılan bir konumda yer aldığını ifade etti. Mutlu, Van YYÜ, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, AFAD ve Belediyeler Birliği ile 3 yıl önce başlattıkları “Türkiye Diri Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi: Yüksekova-Şemdinli Fay Zonu, Başkale, Erciş ve Tutak Fayı Projesi”ni geçen yıl tamamladıklarını belirtti. Bu çalışmada fayların kayma hızını ve deprem tekrarlanma aralıklarını ortaya koymaya çalıştıklarını açıkladı.
BU BÖLGEDE 20'YE YAKIN AKTİF FAY VAR!
Toplumun korkmasını gerektirecek bir durum olmadığını aktaran Mutlu; “Bölgesel anlamda bir tehlike derecelendirmesi yapacak olursak Van'ın hemen güneydoğusunda yer alan Yüksekova-Şemdinli Fay Zonu üzerinde ciddi derecede bir gerilme birikimi mevcut. Yaptığımız kazılarda da bunu net bir şekilde gözlemledik. Bunun dışında hemen kuzeyinde sol yanal karakterli Başkale Fay Zonu bulunmaktadır. Bu fay zonları, özellikle Van Gölü ve çevresini etkileyebilecek şekilde paralel uzanım gösteriyor. Bölgede yaklaşık 20'ye yakın aktif fay bulunuyor. Bu ölçekte değerlendirdiğimizde bugün meydana gelen deprem aslında beklenen, rutin tektonik süreçler içinde yer alan bir depremdir. Ancak şu çok önemli. Bireysel anlamda afet yönetimini bilmemiz gerekiyor. Toplumsal hafızayı, afet farkındalığı açısından güncel tutmamız büyük önem taşıyor. Özellikle yapı stoklarıyla ilgili durum da kritik bir konudur. Her vatandaşın kendi yapısıyla ilgili risk ve tehlike durumunu bu çerçevede değerlendirmesi gerektiğini düşünüyorum." şeklinde konuştu.
YER BİLİMCİ BATURHAN ÖĞÜT: 6,5 BÜYÜKLÜĞÜNÜ AŞACAK BİR DEPREM MEYDANA GELEBİLİR
Van’daki iki kritik fay zonunun 6,5 büyüklüğünü aşabilecek bir deprem oluşturma potansiyeline sahip olduğunu açıklayan Yer Bilimci Baturhan Öğüt, “Van’da meydana gelen deprem 2011 yılında 7,1 büyüklüğündeki depremin oluşturduğu stres transferi sonucu gelişmiş bağımsız bir depremdir. Bu fay KD-GB uzantılı ters bindirme fay dolayısıyla Ovapınar'dan başlayıp Göllü’ye kadar uzanmaktadır. Özellikle 7,1'lik depremden sonra bu fayın üzerinde deprem aktivitesinde 15 yıl süre içinde artış göstermektedir. Bu durum bize buraya büyük bir stres transferi olduğunu da gösteriyor. Ayrıca Erciş fayı ve Gevaş fay zonu üzerine yaklaşık olarak 1-5 bar arasında stres transferi olmuştur. Dolayısıyla bu iki fay zonu yaklaşık olarak 6,5 büyüklüğünü aşacak depremi oluşturabilir. ” diye konuştu.
SÖZBİLİR: BU DEPREM BÜYÜK VE YIKICI BİR DEPREMİN KESİN HABERCİSİ OLARAK YORUMLANAMAZ
Depremin, bölgedeki kuzey-güney yönlü sıkışma nedeniyle oluştuğunu kaydeden İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü ve AFAD Deprem Bilim Kurulu Üyesi olan Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Van ile Muradiye arasında çok sayıda aktif fay hattı bulunduğunu ve sarsıntının bindirme fay kaynaklı gerçekleştiğini aktardı. Ana şokun ardından büyüklüğü 4’e kadar ulaşabilen artçı sarsıntıların yaşanmasının muhtemel olduğunu belirten Ünlü Jeolog Sözbilir, “Bu büyüklükteki deprem, tek başına çok daha büyük ve yıkıcı bir depremin kesin habercisi olarak yorumlanamaz. Aksine, belirli bir fay hattında biriken enerjinin boşalması anlamına gelir.” dedi.
HASARLI BİNALAR İÇİN UYARI!
Depremin, mühendislik kurallarına uygun yapılarda ciddi hasar yaratmasının beklenmediğini vurgulayan Sözbilir, depremin 2011 yılında bölgede meydana gelen büyük depremin ardından komşu faylarda biriken enerjinin sonucu olabileceğini yanı sıra yüzeye yakın gerçekleşmesi nedeniyle özellikle kırsal bölgelerdeki yığma ve kerpiç yapılarda çatlak ve dökülmeler görülebileceğini söyledi. Vatandaşlara uyarıda bulunan Sözbilir, yetkili kurumlar inceleme yapmadan hasarlı yapılara girilmemesi gerektiğinin altını çizdi.