Kışın sert geçtiği Van’da yakacak fiyatları adeta uçuşa geçti. Soğuk havanın etkisini iyiden iyiye hissettirdiği kentte odun ve kömüre peş peşe gelen zamlar, özellikle dar gelirli vatandaşları kara kara düşündürüyor. Birçok hanede soba ile ısınma devam ederken, artan fiyatlar nedeniyle vatandaşlar bu kışı nasıl geçireceklerini sorgulamaya başladı. Yakacak ihtiyacının arttığı bu dönemde kömür ve oduna olan talep yükselirken, fiyatların da aynı hızla artması dikkat çekiyor. Konuya ilişkin Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan Van Oduncular ve Kömürcüler Kooperatif Başkanı Fehim Yakut, hem vatandaşların hem de esnafın zor bir süreçten geçtiğini dile getirdi.
BAŞKAN YAKUT: VAN’DA YAKACAK SATIŞLARINDA GEÇMİŞ YILLARDAKİ GİBİ YOĞUN BİR HAREKETLİLİK YOK
Başkan Yakut, Van’ın bir kış kenti olduğunu ve kentte hâlâ çok sayıda hanenin soba ile ısındığını belirterek, “Biz kış kentiyiz. Van’da insanların çok büyük bir bölümü hâlâ soba ile ısınıyor. Doğalgaz her yere ulaşmış olsa bile özellikle eski evlerde, kırsalda ve gelir durumu düşük olan hanelerde soba kullanımı devam ediyor. Bu nedenle kömür ve oduna her zaman bir ihtiyaç var. Ancak şu anki tabloya baktığımızda, satışlarda geçmiş yıllardaki gibi yoğun bir hareketlilik yok. Ne çok iyi diyebiliriz ne de tamamen durgun. Satışlarımız normal seviyede devam ediyor ama eskiye göre ciddi bir düşüş var” dedi.
VAN’DA KÖMÜR VE ODUN FİYATLARI EL YAKIYOR: FİYATLAR YÜKSEK, SATIŞLAR DÜŞÜK
Güncel fiyatlara ilişkin bilgi veren Yakut, “Şu an kömür de pahalı, odun da pahalı. Bu durum hem vatandaşı hem de bizi zor durumda bırakıyor. Fiyatlara bakacak olursak; kalorifer için kullanılan portakal kömürünün ton fiyatı kapıya teslim 15 bin 500 TL. Soba için olarak kullanılan limon kömürünün tonu 14 bin TL. Meşe odununun tonu 8 bin TL, yerli kömür dediğimiz Şırnak kömürünün tonu 7 bin 500 TL. Mehterli odunun tonu 6 bin 500 TL. İkinci sınıf kömürler ise 11 bin ile 12 bin TL arasında değişiyor. Son dönemde alternatif olarak piyasaya sürülen peletin ton fiyatı da şu an 16 bin 500 TL seviyesinde” ifadelerini kullandı.
VAN’DA ISINMAK MALİYETLİ: VANLI KARA KIŞI NASIL GEÇİRECEK
Yakut, vatandaşların genellikle bir ton değil, iki ya da üç ton kömür almak zorunda kaldığını belirterek, “Vatandaş genellikle bir tonla yetinmiyor. Çoğu kişi iki ton, hatta üç ton almak zorunda kalıyor. Bu da haliyle ciddi bir maddi yük oluşturuyor. İnsanlar zorlanıyor, bunu çok net görüyoruz. Açıkçası bu fiyatlar bizim de içimize sinmiyor ama bu durum bizim elimizde olan bir şey değil. Ekonomik şartlar, döviz kurundaki dalgalanmalar ve özellikle nakliye maliyetleri her gün fiyatların değişmesine neden oluyor. Bugün söylediğimiz fiyat, yarın aynı kalmayabiliyor” diye aktardı.
VANLI YAKACAK ALMAKTA ZORLANIYOR
Esnafın vatandaşlardan zaman zaman tepkiler aldığını dile getiren Yakut, “Vatandaşlar dükkâna geldiğinde fiyatı duyunca çoğu zaman tepki gösteriyor. Bir ton kömür için 15 bin 500 lira dediğimizde, sanki bir hakaret etmişiz gibi karşılık aldığımız oluyor. Halbuki kimse bu fiyatları keyfinden söylemiyor. Bizim ton başına kazancımız en fazla 200–300 TL. Bununla sigorta ödüyoruz, vergi ödüyoruz, SSK yatırıyoruz, işçi çalıştırıyoruz. Bunun dışında iş güvenliği giderleri, muhasebe masrafları, kira ve daha sayamayacağımız birçok kalem var. Yani sanıldığı gibi yüksek kazançlar söz konusu değil” diye konuştu.
VAN’DA KÖMÜRCÜ ESNAFI KEPENK KAPATIYOR: 61 ESNAFTAN SADECE 16’SI AKTİF!
Yakut, geçtiğimiz yıl Kömürcüler Sitesi’nde 7 esnafın kepenk kapattığını belirterek, “Van genelinde bu işi yapan toplam 61 esnaf bulunuyor. Ancak bugün aktif olarak çalışan esnaf sayısı 16–17 kişiye kadar düşmüş durumda. Geçen yıl Kömürcüler Sitesi’nde yaklaşık 7 esnaf kepenk kapattı. Diğer esnafların bir kısmı dükkânını kiraya verdi, bir kısmı tamamen işi bıraktı, bir kısmı da zarar ederek ayakta kalmaya çalışıyor. Yani sektör her geçen yıl biraz daha küçülüyor” şeklinde konuştu.
VAN’DA KÖMÜRCÜ ESNAFI, VATANDAŞ İÇİN ELİNDEN GELENİ YAPIYOR AMA GİDERLER DE ARTIYOR…
Artan giderlerin esnafı daha da zorladığını dile getiren Yakut, “Giderler ise her geçen gün artıyor. Bir işçinin sadece iş güvenliği maliyeti aylık 500 TL. SSK gideri 11 bin TL’ye dayanmış durumda. Bunun yanında muhasebe ücretleri, vergiler, kira ve diğer zorunlu masraflar var. Satış bu kadar düşmüşken bu yüklerin altından kalkmak gerçekten çok zor” dedi.
“HERKES GÜNÜ KURTARMAYA ÇALIŞIYOR”
Yakut son olarak, “Son olarak şunu söylemek isterim; biz bu işi yıllardır yapıyoruz, ekmeğimizin peşindeyiz. Kimseyi mağdur etmek, kimseyi zor durumda bırakmak istemiyoruz. Önümüzü göremiyoruz. Herkes günü kurtarmaya çalışıyor. Bu belirsizlik de hem esnafı hem de çalışanları ciddi anlamda tedirgin ediyor. Yetkililerden bir çare bekliyoruz” diye konuştu.