Türkiye’nin kişi başına düşen gelirde ve milli gelirden pay alma gibi oranlamalarında ülkenin son sıralarnıda yer alan kentleri arasında yer alan Van’da ekonomik sıkıntılar her geçen gün artıyor. Yalnızca kişi başına düşen gelirde değil bir çok ekonomik sıralamada diplerde yer alan kentte bu sıkıntılarla birlikte finansmana erişim de ciddi bir sorun olarak kentin önünde duruyor. Geçmişten bu yana az kazanmakla kalmayıp finanmana erişimde de sıkıntı yaşayan kentte son yıllarda yaşanan ekonomik sıkıntılar kentte daha fazla hissediliyor. Borcu arttıkça artan kentte vatandaş bu noktada borcu borçla kapatırken kentteki borçlanma oranı her geçen gün daha ciddi boyutlara ulaşıyor.
BAŞKAN ÖRENCİ KENTİN BORÇLANMA SORUNUNU ŞEHRİVAN’A ANLATTI
Son yıllarda ekonomik daralmanın etkisini daha derinden hissetmeye başlayan Van’da, artan hayat pahalılığı ve sınırlı iş imkânları vatandaşları borçlanmaya yöneltiyor. Gelirlerin giderleri karşılayamaması ve finansmana erişimde yaşanan zorluklar nedeniyle birçok kişi kredi kartı ve ihtiyaç kredileriyle ayakta kalmaya çalışırken, geri ödemelerdeki sıkıntılar borç yükünü her geçen gün artırıyor. Takibe düşen kredi oranlarının yükseldiği kentte, vatandaş bir borcu kapatmak için başka bir borçlanmaya giderken oluşan kısır döngü ekonomik baskıyı daha da derinleştiriyor. Konuya ilişkin Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan Van Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (SMMM) Başkanı Yakup Örenci, yatırımın durma noktasına geldiğini belirterek artan borç yükünün toplumsal yapıyı da olumsuz etkilediğini söyledi.
ÖRENCİ: VAN’DA EKONOMİ DURMA NOKTASINDA, BORÇ YÜKÜ AĞIRLAŞIYOR
Örenci, 2026 yılında enflasyonun yüksek seyretmesi ve banka kredi faiz oranlarının artması nedeniyle tüccar ve esnafın yatırım yapmakta zorlandığını ifade ederek, “2026 yılında enflasyonun çok yüksek oranlarda seyretmesi ve banka kredilerinin faiz oranlarının yüksek olması sebebiyle insanlar ister istemez, özellikle tüccarlar ve esnaf yatırım yapmakta zorlanıyor. Nakit, yani sıcak para bulmakta ciddi sıkıntı yaşıyorlar. Van ekonomisinin can alıcı noktası, lokomotifi dediğimiz inşaat sektörü neredeyse durma noktasına gelmiş durumda. Diğer sektörlere baktığımız zaman da hemen hemen aynı tabloyla karşılaşıyoruz. Van’da bazı sektörler yalnızca yaz aylarında İranlı turistlerin gelmesiyle bir nebze canlanıyor. Onun dışında işlerin çok açık olduğunu söylemek mümkün değil” dedi.
VANLI NAKİT PARA KONUSUNDA SORUNLAR YAŞIYOR: “VAN’DA “YATIRIM YAPILAMIYOR”
Vatandaşın ve esnafın önceliğinin artık yatırım değil, zorunlu giderleri karşılamak olduğunu vurgulayan Örenci, nakit akışındaki sıkıntının Van ekonomisini doğrudan etkilediğini belirterek, “Gerek vatandaş gerekse esnaf şu sıralar özellikle nakit konusunda ciddi sorun yaşıyor. Yatırım yapmak bir yana, ancak zorunlu giderlerini karşılama çabası içindeler. Bu da ister istemez Van ekonomisini ciddi anlamda etkiliyor. Yatırım yapılmıyor. Van ekonomisinin önemli kaynakları arasında büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık ile hizmet sektörü yer alıyor. Ancak bu alanlarda da kredi temin edilemediği için ciddi bir yatırım yapılamıyor. Bu durum Van ekonomisini olumsuz etkiliyor ve maalesef Van, Türkiye genelinde ekonomik olarak en alt sıralarda yer alıyor. Oysa Van bunu hak etmiyor” ifadelerini kullandı.
VAN’DA EKONOMİK SIKINTILAR, TOPLUMSAL YAPIYI ZEDELİYOR!
Artan borç yükünün yalnızca ekonomik değil, sosyal sonuçlar da doğurduğunu belirten Örenci, “Artan borç yükü aileleri ve toplumsal yapıyı da olumsuz etkiliyor. Son zamanlarda özellikle şiddet olaylarının ciddi boyutlara ulaşmasının altında ekonomik sebeplerin yattığını düşünüyorum. Eğer bir aile ekonomik olarak insanca yaşayabileceği imkânlara sahip değilse, bu durum ister istemez hem şiddete hem de ailelerin dağılmasına yol açabiliyor. Bana göre bunun temel nedenlerinden biri maddi durumun çok kötüye gitmesidir. Gelir imkânlarının azalması, aile içi ilişkileri ve insan ilişkilerini ciddi anlamda etkiliyor. İnsanlar ekonomik olarak rahat olmadıkları için agresifleşebiliyor ve zaman zaman sorunlarını şiddet yoluyla çözmeye çalışabiliyorlar. Bu da süreci daha da tetikliyor” diye aktardı.
BORÇLAR VANLIYI BUNALIMA SÜRÜKLÜYOR!
Van’da borç nedeniyle yaşanan trajik olaylara da değinen Örenci, “Temel nokta ekonomidir. Ailenin gelir-gider dengesini sağlayamaması, eve yeterli gelirin girmemesi en önemli sebeplerden biridir. Geçtiğimiz yıl borç nedeniyle intihar eden insanlar da oldu. İflas eden firmalar, borçlarını ödeyemeyen esnaf ve kredi kartlarına yüklenip geri ödeme yapamayan vatandaşlar ciddi bir bunalıma giriyor. Gelir olmadığı için banka borçlarını kapatamıyorlar. Bu durum psikolojik sorunlara yol açıyor ve bazı insanlar maalesef çözümü intiharda görebiliyor” diye konuştu.
“YEREL YÖNETİMLER İSTİHDAM ODAKLI ÇALIŞMALI”
Çözüm önerilerine de değinen Örenci, yerel yönetimlerin istihdam odaklı projelere ağırlık vermesi gerektiğini dile getirerek, “Yerel yönetimlerin bu konuda daha aktif olması gerektiğini düşünüyorum. Öncelikle bu bölgede nasıl istihdam yaratılabileceği araştırılmalı ve yeni istihdam alanları açılmalı. Özellikle mağdur ailelerin bu alanlara yönlendirilerek gelir elde etmeleri sağlanmalı. Yerel yönetimlerin görevi sadece yol, su ve altyapı hizmetleri değildir. Aynı zamanda yaşanabilir bir kent oluşturmak da temel görevlerindendir. Yeni gelir kaynakları oluşturulmalı, teşvikler araştırılmalı ve bu konuda daha yaratıcı projeler geliştirilmelidir. Belediyelerin ekonomik anlamda sıkıntıları olabilir ancak bu sorunları aşmak için çözüm odaklı çalışmalar yapılmalıdır” diye aktardı.