Türkiye’nin orman varlığı sahibi kentler arasında en diplerde olan, orman varlığı yüzde 2’yi bile geçmeyen şehirlerinden biri olan Van’da yeşilin eksikliği hissedilmeye devam ediyor. Sadece orman varlığında değil yeşil alan konusunda da fakir illerin başında gelen Van’da kent merkezinde kişi başına düşen aktif yeşil alan miktarının sadece 4-5 metrekare seviyesinde kalıyor. Bu durum sadece yeşil varlığını değil, kentte çevre ve yaşam kalitesini sık sık gündeme getirirken yoğun bir yağışlı sezonun ardından yeşil haliyle keyif veren kentte bu konudaki eksiklik son zamanlarda yeniden konuşulmaya başlandı. Yeşile olan ihtiyacı büyük olan kentteki bu durumu Van Çevre ve Ekoloji Derneği (Çevder) Başkanı Zafer Çelebi, Şehrivan’a yaptığı değerlendirmede Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği 15 metrekarelik standardın çok uzağında olunduğunu belirterek, imar baskısı, yanlış peyzaj politikaları ve bakım eksikliğinin Van’ı betonlaşmaya teslim ettiğini vurguladı.
VAN KİŞİ BAŞINA DÜŞEN YEŞİL ALAN KONUSUNDA İYİ BİR YERDE DEĞİL!
Yıllardır gündemden düşmeyen kentin yeşil alan varlığı ile ilgili durum son dönemlerde bir kez daha gündeme gelirken Van’ın yeşil alan sorununu masaya yatıran Van Çevre ve Ekoloji Derneği (Van Çevder) Başkanı Zafer Çelebi, bu konuda önemli değerlendirmelerde bulundu. Özellikle kişi başına düşen yeşil alan eksikliği, bu konudaki mevcut durumun bireyler ve kent konusunda yaşattığı olumsuzluklar konusunu vurgulayan Çelebi, bu konuda atılması gereken adımlara dair de önemli görüşler paylaştı. Kişi başına düşen yeşil alan miktarıyla Dünya Sağlık Örgütü standartlarının çok gerisinde kalan Van’da, imar baskısı, su sorunu ve bakım eksikliğinin öne çıktığını belirten Çelebi, köklü bir zihniyet değişimi çağrısında bulundu.
ÇELEBİ: YEŞİL ALAN BİR LÜKS DEĞİL, KENTSEL BİR SAĞLIK İHTİYACIDIR!
Kentin hızla betonlaşması ve yeşil alanların alarm veren azalması, Van kamuoyunda yeniden tartışma konusu oldu. Van Çevre ve Ekoloji Derneği (Van Çevder) Başkanı Zafer Çelebi, Şehrivan’a verdiği özel ve kapsamlı röportajda, Van’ın yeşil alan krizini tüm boyutlarıyla gözler önüne serdi. Kişi başına düşen aktif yeşil alan miktarının kent merkezinde maalesef 4-5 metrekare seviyesinde kaldığını vurgulayan Çelebi, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği 15 metrekare standardının çok gerisinde olunduğunu belirtti. 2026 hedeflerinin kağıt üzerinde kaldığını, kentsel dönüşüm ve yoğun yapılaşmanın yeşil alan üretimini geride bıraktığını ifade eden Çelebi, “Yeşil alan bir lüks değil, kentsel bir sağlık ihtiyacıdır” diyerek yetkililere acil çağrıda bulundu.
KİŞİ BAŞINA 4-5 METREKARE YEŞİL ALAN DÜŞÜYOR
Van kent merkezinde aktif yeşil alan miktarının kişi başına yaklaşık 4-5 metrekare seviyesinde olduğunu vurgulayan Çelebi, “Bu rakam maalesef Dünya Sağlık Örgütü’nün tavsiye ettiği 15 metrekarelik eşiğin çok uzağında. 2026 hedefleri kâğıt üzerinde bu oranı artırmayı öngörüyor ancak kentsel dönüşüm ve yapılaşma hızı, yeşil alan oluşturma hızından daha yüksek. Mevcut projelerle 2026 sonunda biraz daha yukarı çekmek mümkün olsa da köklü bir zihniyet değişimi şart.” dedi.
“YEŞİL ALAN POLİTİKALARI BAŞTAN GÖZDEN GEÇİRİLMELİ”
Çelebi, imar planlarındaki adaletsiz dağılımdan sahil bandının geleceğine, Çim belediyeciliğinin yarattığı su israfından fidanların yaşatılamamasına kadar birçok kritik konuya dikkat çekti. Özellikle İskele’den Fidanlık Parkı’na uzanan sahil bandının ekolojik koridor haline getirilmesi, mahalle aralarında cep parkları oluşturulması ve su tasarruflu peyzaj uygulamalarına geçilmesi gerektiğini vurguladı. Van Çevder Başkanı’nın açıklamaları, Van’ın yaşanabilir bir kent olabilmesi için yeşil alan politikalarının kökten gözden geçirilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
“BETON YIĞINIYLA KARŞI KARŞIYAYIZ”
İmar planlarındaki yeşil alan dağılımının adil olmadığını belirten Çelebi, “Yeni yerleşim bölgelerinde daha geniş alanlar ayrılsa da İpekyolu gibi kentin kalbi sayılan noktalarda tam bir beton yığınıyla karşı karşıyayız. Yeşil alanlar dengeli dağıtılmamış durumda” diye konuştu.
“SAHİL BANDI, EKOLOJİK KORİDOR OLMALI”
Van’ın en değerli rekreasyon potansiyeli olan İskele’den Fidanlık Parkı’na uzanan sahil bandı için de somut beklentilerini dile getiren Çelebi, Valilik ve Büyükşehir Belediyesi’nin bölgeyi rekreasyon alanı olarak kente kazandırma yönünde çalışmaları olduğunu hatırlattı. Ancak bunun yeterli olmadığını söyleyen Çelebi, şu değerlendirmeyi yaptı: “Beklentimiz buraların sadece yürüyüş yolu yapılması değil; Van Gölü ekosistemini bozmayan, sazlıkları koruyan ve halkın ücretsiz, engelsiz bir şekilde suyla buluştuğu gerçek bir ‘ekolojik koridor’ oluşturulmasıdır.”
MAHALLE ARALARINA CEP PARKLARI ŞART
Devasa parklar için alan kalmadığını belirten Çelebi, mahalle aralarında cep parkları ve yeşil koridorlar oluşturulmasını zorunluluk olarak nitelendirdi. “Binaların arasındaki boşlukları cep parkları olarak değerlendirmeliyiz. Bu küçük alanlar hem mahallenin mikro klimasını düzenler hem de deprem gibi afet durumlarında toplanma alanı işlevi görür.” dedi.
“ÇİM BELEDİYECİLİĞİ” BİTİYOR, KSEROFİTİK PEYZAJ GELİYOR”
Van’ın sert iklimi ve kronik su sıkıntısına da değinen Çelebi, geleneksel peyzaj anlayışının değişmesi gerektiğini vurguladı: “Van’da artık ‘çim belediyeciliği’ bitmeli. Çim, çok su tüketen ve bu iklimde yaşatılması pahalı bir unsurdur. Bunun yerine ‘Kserofitik Peyzaj’ dediğimiz, az su isteyen bitkiler kullanılmalı. Ahlat, İğde ve Lavanta gibi bölgeye uyumlu türlerle sürdürülebilir bir yeşil doku oluşturulmalıdır.
“SU SIKINTISINI AŞMAK İÇİN DAMLAMA SULAMA VE AKILLI SENSÖR SİSTEMLERİNE GEÇİLMELİ”
Parkların bakım ve sulamasında da modern yöntemlere geçilmesini öneren Çelebi, “Özellikle yazın yaşanan su sıkıntısını aşmak için damlama sulama ve akıllı sensör sistemlerine geçilmeli. Parkların sulanmasında şebeke suyu yerine, yağmur suyu hasadı ve arıtılmış gri suların kullanılması su verimliliği açısından hayati önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.
“FİDAN DİKMEK YETMİYOR, YAŞATMAK ÖNEMLİ”
Valilik ve Belediyenin ağaçlandırma çalışmalarını sayısal olarak olumlu bulan ancak niteliği yetersiz gören Çelebi, “Fidan dikim rakamları kulağa hoş geliyor ancak önemli olan dikmek değil, yaşatmaktır. Dikilen fidanların büyük bir kısmının bakımsızlıktan kuruduğunu görüyoruz. Nicelikten ziyade niteliğe odaklanılmalı; ‘her yıl milyonlarca fidan’ demek yerine ‘yaşayan on binlerce ağaç’ hedefi konulmalıdır.” dedi.
“ACİL ÜÇ ADIMIN ATILMASI ŞART”
Röportajın sonunda Van için acil çözüm önerilerini sıralayan Zafer Çelebi, üç temel adımın atılması gerektiğini belirtti: “Mevcut yeşil alanlar imar değişikliklerine karşı “dokunulmaz” ilan edilmeli, Van Gölü sahil bandı bir bütün olarak koruma-kullanma dengesiyle halka açılmalı, Her mahallede vatandaşın yürüme mesafesinde ulaşabileceği küçük parklar (cep bahçeleri) yaygınlaştırılmalı. Çelebi sözlerini şöyle tamamladı: “Unutmayalım ki yeşil alan bir lüks değil, kentsel bir sağlık ihtiyacıdır. Van’ı daha yaşanabilir kılmak için vakit daralıyor.”