Van'ın yaklaşık 2 bin 800 yıllık Urartu mirası olan Şamran Kanalı, artan çevre kirliliği, bilinçsiz kullanım ve uzun süredir devam eden bakımsızlık nedeniyle her geçen gün daha da kötü bir görünüme bürünüyor. Bir dönem yaklaşık 15 bin hektarlık tarım arazisine can suyu taşıyan, Van'ın tarımsal üretimine ve yaşamına yüzyıllar boyunca katkı sunan tarihi kanal, bugün evsel atıklar, plastik çöpler, molozlar, biriken toprak ve yosun nedeniyle hem tarihi kimliğini hem de işlevini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Kentin en önemli kültürel mirasları arasında yer alan kanalın birçok noktasında oluşan kirlilik, hem tarihi yapının korunmasına yönelik endişeleri artırıyor hem de suyun sağlıklı akışını olumsuz etkileyerek tarımsal sulamayı sekteye uğratıyor. Tarihi kanalın mevcut durumu, yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan Kırk Değirmenler-Şamran Kanalını Koruma ve Yaşatma Derneği Başkanı Erdem Güngör ise hem vatandaşlara hem de ilgili kurumlara dikkat çeken çağrılarda bulundu.
DERNEĞİ BAŞKANI GÜNGÖR: ŞAMRAN KANALI CİDDİ BİR PROBLEM YAŞIYOR
Kanalın çöplerle boğuştuğunu ifade eden Kırk Değirmenler-Şamran Kanalını Koruma ve Yaşatma Derneği Başkanı Erdem Güngör, şunları söyledi; “Şamran Kanalı 52 kilometre uzunluğunda bir kanaldır. Bu yerleşim yerlerinde özellikle vatandaşların duyarsız davranmasından dolayı kanala her türlü, evsel atık, işte çöp, hatta ve hatta, araç gereç atmasından dolayı ciddi bir problem yaşanıyor. Temizliği konusunda şimdi, Devlet Su İşleri belli başlı bazı yerlerde çalışma yapıyor. Fakat bazı bölümleri Edremit Belediyesi'nin sorumluluğunda orada da bildiğim kadarıyla geçen hafta bir temizlik çalışması yapıldı ama yeterli mi değil tabii.” Dedi.
GÜNGÖR: İNSANLAR TARIM YAPMAMAYA BAŞLADI
Şamaran Kanalı’nın kurumasıyla beraber birçok ilçe ve mahallelerde ciddi tarım sorunları da beraberinde getirdiğini belirten Başkan Güngör, tarımdaki sorunlara değinerek konuşmasını şöyle sürdürdü; “Şamran Kanalı'nda çok ciddi problemler var. Benim bildiğim, iki noktada kanalın içini doldurmuşlar. Biz şimdi mevcut kısım ile ilgili çalışmalar yürütüyoruz. Fakat kanalın 52 kilometre boyunca akması için uğraşıyoruz aslında. Şamran Kanalı tabii 15 bin hektar araziye hemen hemen, can veriyordu onun kurumasıyla birlikte Gürpınar'da 5 mahalle, Edremit'te, Köprüler, Köklü, Kerevanız, Engil, Çiçekli ve Edremit'in tamamı bu konuda bayağı bir problem yaşadılar. Yüz yıllık ağaçlar ve tarlalar kurudu. İnsanlar tarım yapmamaya başladılar ve ciddi şekilde etkiledi.” Diye konuştu.
“ÇÖPÜ KANALA ATAN BİZİM VATANDAŞLARIMIZ”
Şamran Kanalı’nın son zamanlarda bilinciz bir şekilde kirletildiği ve özellikle vatandaşların bu konuda duyarsız davrandığını belirten Güngör; “Zaten o çöpü kanala atan bizim vatandaşlarımız önce bir vatandaşlarımızı duyarlı olmaya çağırmamız lazım. Vatandaşın duyarlı olması lazım, kendi evinde oturuyor, çöpünü kanala atıyor. Eğer su varsa kanalda doğrudan Van Gölü'ne gidiyor ve gölü kirletmiş oluyor. Burada vatandaşın duyarlı olup kanala çöp atmaması gerekiyor. Ha olur ya birkaç tane böyle çevre bilinci olmayan insan kanala çöp atar. Burada da Devlet Su İşleri ve belediyelerin ciddi sorumluluk alması lazım.” şeklinde konuştu.
BAŞKAN GÜNGÖR: TARİHİ KANALLARIMIZI, GÖLÜMÜZÜ TEMİZ TUTMAMIZ LAZIM
Van’a sahip çıkılması gerektiğini ve bu kirliliğe karşı mücadele edilmesi gerektiğini belirten Güngör, birlikte hareket etmenin daha çok güç getireceğini söyleyerek konuşmasına şöyle sürdürdü; “ Sadece Şamran Kanalı'yla alakalı bir problem değil bu mesire alanlarında, sahil bandında, her yerde kirlilik var ve maalesef, dışarıdan gelen insanların gözünde çok kötü bir intiba yaratıyor. Bizler şehrimize sahip çıkmamız lazım. Bu kirliliğe karşı mücadele etmemiz lazım. Bizler, dernek olarak Van Gölü aktivistleriyle, organize çalışıyoruz, birlikte çalışıyoruz. Sürekli olarak da bu kirliliğin şehrin imajına verdiği zararı dile getiriyoruz. Sulama kanallarımızı, tarihi Şamran Kanalımızı ve gölümüzü temiz tutmamız lazım.” ifadelerini kullandı.
GÜNGÖR: SU VAN'IN İÇİNE KADAR SU GİDİYOR
Edremit taraflarında yetkililerin temizlik için harekete geçtiğini söyleyen Güngör konuşmalarına şöyle devam etti; “Ben bundan 1 ay önce Devlet Su İşleri Bölge Müdürümüzle görüştüm. Hatta 2 ay önce müdürümüzden bir ricada bulundum ve dedim ki Edremit'teki yüz yıllık ceviz ağaçları ve dut ağaçları hepsi kuruyup yok olma tehlikesi var. Edremit DSİ Bölge Müdürümüz duyarlı davrandı. Şu anda kanalın temizliği yapılıp su verildi. Hatta Van'ın içine kadar su gidiyor. Yeterli midir? Değil tabii.” Diye aktardı.
“SADECE ŞAMRAN KANALI’NIN İÇİNDEKİ ÇÖP DEĞİL TOPRAK VE YOSUNUN DA TEMİZLENMESİ GEREKİYOR”
Kanalda sadece çöpün değil bununla beraber yosun ve toprağın da temizlenmesi gerektiğine değinen Başkan Güngör; “Şamran Kanalı tescilli bir kanal. Bir işlem yapılacağı zaman kuruldan geçmesi lazım. İşte Kültür İl Kültür Müdürlüğü kuruldan geçmesi lazım. Bizim sadece yetkililerden ricamız biz bir talepte bulunduğumuz zaman, yani kanalla alakalı talebimizin elzem bir şekilde ele alınıp sonuçlandırılmasıdır. Kanalın temizliği olsun, sadece çöp meselesi değil. Kanalın içinde, yosun da birikiyor, kanalın içinde toprak da birikiyor. Temizlik konusunda biz müracaat ettiğimiz zaman, işlemlerin elzem bir şekilde bitirilmesini istiyoruz.”
ŞAMRAN KANALI'NIN BÜTÜNÜNÜN RESTORE EDİLMESİ GEREKİYOR
Şamran Kanalı'nın bütününün restore edilmesi gerektiğini ve uygun taşlarla yapılmasını söyleyen Güngör sözlerini şöyle noktaladı: “Şamran Kanalı 2800 yıl önce bizim suyumuzun içinde bir ot yeşerir. O ot zamanla yosunlaşır ve taşlaşır. O taşa spagetti taş deniyor. Şamran Kanalı'nı Urartular spagetti taşla, yapmışlar. Olmazsa olmazı Şamran Kanalı'nın bütününün restore edilmesi gerekiyor. Aslına uygun olarak spagetti taşlarla Urartular nasıl yapmışsa orada biliyorsunuz bir mühendislik, su mühendisliği dehası var. Yani suya öyle bir debi vermişler ki Gürpınar'dan suyu Eski Van şehrine götürmüşler. Biz restorasyon talep ediyoruz.” dedi.