Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Nisan ayı enflasyon verileriyle Van’da kira zamları netleşti. Yıllık enflasyonun yüzde 32,27 olarak gerçekleştiği nisan ayında, ev ve iş yeri kiralarına yansıyacak zam oranı yüzde 32,43 oldu. Geçen ay yüzde 32,82 olan zam oranı böylece hafif de olsa geriledi. Vanlı kiracılar ve mülk sahipleri için kritik önem taşıyan bu oran, özellikle bu ay kontratı yenilenecek işletme sahiplerini doğrudan etkileyecek. Bu düşüşe rağmen kentte konut fiyatları ve kira fiyatları hala çok ciddi seviyelerde seyrederken konut stokunun talebi karşılamadığı Van’da yeni konut alanları oluşması için yeni imar çalışması çağrıları yapılmaya devam ediyor. Sık sık bu ihtiyacı dile getiren isimlerden biri olan Türkiye Emlak Birliği Doğu Anadolu Bölge Temsilcisi ve Van Emlakçılar ve Bilirkişiler Derneği Başkanı Orhan Özdek ve Müslüm Emlak Sahibi Mehmet Emin Tutğaç’ın Şehrivan’a yaptığı değerlendirmede bu veriler ve ihtiyaçlar üzerinden yeniden kent için imar çalışması yapılması gerektiğini vurguladı.
KİRA ZAM ORANI HESAPLANMASINA ÖRNEK
Ev ve iş yerlerine yapılacak kira zammı oranı ise yüzde 32,43 olarak öne çıktı. Böylece kira kontrat süresi bu ay dolan işletme sahipleri, kiralarına yüzde 32,43 oranında zam yaparak ödeme gerçekleştirecek. Geçtiğimiz ay zam oranı yüzde 32,82 olmuştu. Sözleşmesi bu ay yenilenecek konut ve iş yerinin kira zammına dair örnekleri ise şöyle; 20 bin liralık kira: 26 bin 485 TL, 25 bin liralık kira: 33 bin 100 TL, 30 bin liralık kira: 39 bin 725 TL, 35 bin liralık kira: 46 bin 350 TL, 40 bin liralık kira: 52 bin 975 TL, 50 bin liralık kira: 66 bin 215 TL, 60 bin liralık kira: 79 bin 450 TL
ZAM HANGİ VERİYE GÖRE YAPILACAK?
Konutlar için zam oranı, artışın yapılacağı aydan bir önceki ayın TÜİK tarafından açıklanan TÜFE 12 aylık ortalamalara göre değişim oranına bakılarak hesaplanır. Mal sahibi, bu orana eşit veya bu orandan daha az bir oranda zam yapma hakkına sahip. Örneğin zam ekim ayında yapılacaksa TÜİK'in açıkladığı TÜFE endeksinin ilgili yılın eylül ayındaki 12 aylık ortalamalara göre değişim verisine bakılır.
İŞ YERLERİ İÇİN ORAN DEĞİŞEBİLİYOR
İş yerleri içinse zam oranı, sözleşmede belirlenen oran kadar olabiliyor. Eğer sözleşmede TÜİK tarafından açıklanan endekslerden biri oranında artış yapılacağı yazıyorsa o zaman kira artışı, yapılacağı aydan bir önceki ayın TÜİK tarafından açıklanan ilgili endeksinin değişim oranına bakılarak hesaplanır. Mal sahibi, bu orana eşit veya bu orandan daha az bir oranda kiraya zam yapma hakkına sahip. Örneğin artış ekimde ayında yapılacaksa TÜİK'in o yılda ilgili endeks için açıkladığı eylül ayı verisine bakılır.
VAN’IN KONUT İHTİYACI DAİMİ HALE GELDİ!
Açıklanan verilere dayanarak Van’da kira artış oranına ilişkin açıklamalarda bulunan Türkiye Emlak Birliği Doğu Anadolu Bölge Temsilcisi ve Van Emlakçılar ve Bilirkişiler Derneği Başkanı Orhan Özdek, “Son yıllarda hatta son aylar içerisinde özellikle nisan ayında açıklanan enflasyon rakamlarına göre Türkiye geneli olduğu gibi Van'da da nisan ayı itibariyle yüzde 32.43 derecede kira fiyatı artmış durumda. Tabloya baktığımız zaman Van'da konut stokları erimiş durumda. Önümüz yaz ve kira alma konusunda çok sıkıntılar yaşayacak bir ilden bahsediyoruz. Bu ildeki bu durumumuz tabii ki muhakkak konut stoklarının çoğaltılmasıyla beraber değiştirilmesi gerekiyor. Çünkü hem kira artışlarının çok fazla olması hem de asgari ücretli vatandaşlarımızı ve genel olarak vatandaşımızı ciddi anlamda sıkıntıya itmektedir. Bu nedenle bu yükselen kiralar karşısında insanlarımız gerçekten ne yapacak diye şaşırmış durumda.” dedi.
ÖZDEK: FAHİŞ FİYATLARIN MİNİMİZE EDİLMESİ İÇİN YENİ PROJELER ŞART
Ev sahiplerini ve kiracıları empatiye davet ettiklerini söyleyen Başkan Özdek, “Konuyla ilgili olarak bütün ev sahipleri ile kiracıları empati kurmaya davet ediyoruz. Mağdur olan kiracıların da muhakkak düşünmemiz gerektiğini bir kez daha vurgulamak istiyorum. Çünkü bu kadar kira atışları ve işsizlik oranının fazla olduğu bir il için bu işsizlik oranının yansımalarını baz aldığımız zaman insanlar ciddi barınma sorunu yaşamaktadır. İlimizdeki bu barınma sorunu ve kira yüksek fiyat fahiş fiyatlarının bir an önce minimize edilmesi için acil ve ivedi olarak ciddi anlamda projelere ve konut yönetimine ihtiyacımız var. Bu konut üretimini hemen hayata geçirmemiz gerekiyor. Çünkü önümüz yaz. Yerli ve yabancı turistler Van’ı tercih etmektedir. Van’ın turizm bölgesi olması sebebiyle aynı zamanda İranlıların Van'a gelmesi demek. Kiralarda ciddi bir sorunun meydana gelebileceğini görülmektedir. Bu konuda mevcut stok sayımız şu anda çok elverişsiz ve yetersizdir. Bu konuda acil olarak tekrar konut stoklarının arttırılması gerek.” diye aktardı.
“VAN’IN İMAR SORUNU ORTADAN KALKMALI”
Van’da yeni üretimlere geçilmesi gerektiğini vurgulayan Özdek, “Bu imar sorunu ortadan kaldıktan sonra birçok alanda yeni üretimlere konut üretimlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu kira artış oranlarının muhakkak önüne geçmemiz için konut stoklarını arttırmamız lazım. Şu anda mekânsal planlama adı altında Van'da çok çeşitli sorunlar yaşanmakta. Barınma sorunu ortaya çıkarmakta. Kira atış, su atışlarıyla beraber birçok insanımız mağduriyet yaşamakta. Yaşanılan bu mağduriyetler de ailelere çok ciddi üzüntüler ve külfetler getirmekte. Bu külfetler karşısında birçok insanımız burada maddi ve manevi sıkıntılar yaşıyor. Bu maddi ve manevi sıkıntıları atlatmak için de gerçek anlamda toplumsal bir desteğe ihtiyaç olduğunu ve kira konusunda muhakkak her sahiplenil kiracıların empati yapması gerektiğini ve bu konuda çok anlayış göstermemiz gerektiğini bir kez daha vurgulamak istiyorum.” şeklinde konuştu.
VAN’DA EVLERİN İLANLARDA KALMA SÜRELERİ UZUYOR
Yapılan zamlarla beraber hem kiracı hem de ev sahibi karşılıklı mağduriyet yaşadıklarını aktaran Başkan Özdek, “Mağduriyet çift taraflı aslında bakarsanız. Ancak en çoktan mağdur olan taraf da bu sefer kiracılar oluyor. Çünkü kiracıların bu kadar artış karşısında stabil bir hayatları söz konusu olduğu için artışlara karşılık cevap verememekte. Ekonomik olarak da sıkıntıları yaşadıkları için cevap verememektedirler. Bu da toplumsal bir soruna neden olmaktadır. Birçok insanımız bu konuda çok mutsuz, çok problemli, çok sıkıntılar içerisinde. Bizlere zor durumda kaldıklarını söylüyorlar. Toplumumuz bu konuda çok sıkıntı içerisinde. Artan kiralar karşısında birçok insanımız şu anda ev bulamamakta ve bulduğu ev de yüksek olunca tutamamaktadır. Bu konuda hem ev sahiplerini hem de kiracıları aslına bakarsanız ciddi anlamda devletin bir sosyal desteğine ihtiyaç var. Kira fiyatlarının bu kadar yüksek oranda olması hem ev sahibini hem de kiracıyı zor duruma itmektedir.” diye aktardı.
“KONUT SAYILARINI ARTTIRMASI ŞART”
Başkan Özdek, “Bir şekilde devletin bu konuya bir el atması ve mevcut kiraların ve kiracıların durumu gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra Van’da da acil ve ivedi olarak konut sayılarını arttırmamız gerekiyor. Şu anda elimizdeki olan konut stoklarımız çok az, çok az olması hasebiyle bu sefer herkes kirasını yükseltme çabası içerisinde. Birçok vatandaşımız bu önümüzdeki yaz ayları içerisinde ciddi sıkıntılar yaşayacak. İl bazlı değerlendirdiğimiz zaman ilimizde şu anda barınma sorunu var. Bu barınma sorununun ortadan kalkması için imarın da revize edilmesi lazım.” dedi.
“VAN’IN ACİL İMARA İHTİYACI VAR”
Yetkililere büyük görevlerin düştüğünü vurgulayan Özdek, “Acil ve ivedi olarak Van’ın imarının hayata geçirilmesi lazım. Çünkü şu anda birçok müteahhit arkadaşımız bir şeyler yapmak istese bile imar sorunundan dolayı hiçbir yere maalesef başlayamamakta ve inşaat yapamamakta. Bu da konut stoklarının azlığını gösteren bir konu. Mademki konut stokları az biz bunu çoğaltmak adına muhakkak ve muhakkak imarın acil ve ivedi olarak Edremit ve Erdiş güzergâhı bölgesinde özellikle bu bölgelerinin imara açılması ve konuta endeksi olması lazım. Acil bir şekilde konut üretilmesi lazım. Bu noktada Büyükşehir Belediyesi’ne ve Çevre Şehircilik Bakanlığı’na görevler düşmektedir.” ifadelerine yer verdi.
TUTĞAÇ: DAİRE BULMAK ÇOK ZORDU, ARZ YETERSİZDİ
Geçen seneye oranla kira fiyatlarının tam tersi olduğunu söyleyen Müslüm Emlak Sahibi Mehmet Emin Tutğaç “Geçen seneye göre bu sene biraz daha iyi. Geçen sene kira fiyatları çok uçuktu. Daire bulmak çok zordu, arz yetersizdi. O yüzden fiyatlar bayağı şişmişti. Ama bu sene hem daire sayısı arttı hem de kiralar biraz geriledi. Şu an insanlar istedikleri gibi daire bulabiliyor. Geçen sene kira artışı %50,58 iken bu sene %32’de kaldı. Örneğin geçen sene 2+1 daireye 20 bin TL kira ödeniyordu. Bu sene 3+1 daireye 24 bin TL, hatta bazı 2+1’lere 18-20 bin TL arasında kira veriyoruz.” dedi.
“BU SENE PİYASA BİRAZ DAHA DURGUN”
Tutğaç, “Genel olarak 20 bin TL olan kira bu sene ortalama 26 bin TL’ye çıkmış. Yani enflasyona göre bakınca fiyatlar neredeyse sabit duruyor, ciddi bir artış yok. Satış anlamında da durum benzer. Geçen seneye göre piyasa biraz daha durgun, rağbet azalmış durumda. Ama genel trend düşüş yönünde. Fiyatlarda bir gevşeme görüyoruz. Kısacası, geçen seneye oranla hem kira hem satış anlamında biraz daha nefes alabiliyoruz.” şeklinde konuştu.