İran’da 2025 yılının son günlerinde Tahran Büyük Çarşı’da başlayarak kısa sürede ülke geneline yayılan ve rejimi derinden sarsan protestolar devam ediyor. Resmi olmayan açıklamalara göre olaylarda 5 binden fazla kişi hayatını kaybederken, yaşanan gelişmeler başta komşu ülkeler olmak üzere tüm bölgeyi tedirgin ediyor. İran ile en uzun kara sınırına sahip il olan Van’da ise sürecin olası etkileri yakından takip ediliyor. Her yıl yüz binlerce İranlı turisti ağırlayan Van, sınır ticareti ve turizm açısından İran’a doğrudan bağlı illerin başında geliyor. Kent ekonomisinin önemli bir bölümünü oluşturan bu hareketlilik, İran’da yaşanan gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi. Konuyla ilgili Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan Van Ticaret ve Sanayi Odası (Van TSO) Başkan Yardımcısı Fevzi Çeliktaş, şu an için Van ekonomisini doğrudan etkileyecek olumsuz bir tablo bulunmadığını ancak sürecin büyümesi halinde risklerin artabileceğini belirterek barış vurgusu yaptı.
ÇELİKTAŞ: İRANLI TURİSTLER VAN EKONOMİSİNE 360 MİLYON DOLAR DÖVİZ GİRDİSİ SAĞLADI
Çeliktaş, sadece Kapıköy Sınır Kapısı üzerinden yılda yaklaşık 720 bin İranlı turistin Van’a geldiğini belirterek, “Şu anda Van’ın ekonomik canlanmasında İranlı turistlerin çok ciddi bir payı var. Sadece Kapıköy Sınır Kapısı’ndan yılda yaklaşık 720 bin İranlı, Van’ı ziyaret ediyor. İranlı turistlerin kişi başı harcamasını ortalama 500 dolar olarak ele aldığımızda, bu rakam yaklaşık 360 milyon dolarlık bir ekonomik girdiye karşılık geliyor. Bu yüzden hem İran’ın hem de İranlıların kentimize katkısı büyüktür” dedi.
VAN’A İRANLI TURİST AKIŞI EKONOMİYE NEFES OLDU!
İranlıların kente sağladığı katkıyı dile getiren Çeliktaş, “Bu çok ciddi ve tabana yayılan bir gelir. Lojistikten konaklamaya, kafelerden restoranlara, giyim ve tekstil sektöründen birçok alana kadar geniş bir çarpan etkisi var. Dolayısıyla bu gelir, Van’da herkesin moralini ve motivasyonunu yüksek tutuyor. Aynı zamanda ülkemiz açısından da önemli, çünkü döviz girdisi sağlıyor. Turizm gerçekten de bacasız bir fabrika ve bunun Van’daki etkisini net bir şekilde hissediyoruz” ifadelerini kullandı.
İRANLI TURİSTİN VAN İÇİN ÖNEMİ BÜYÜK!
Türkiye genelinde yıllık 65 milyon turist ağırlandığını hatırlatan Çeliktaş, sınır illerinin turizmden aldığı paya da değinerek, “Türkiye genelinde yılda yaklaşık 65 milyon turist ağırlanıyor. Üç sınır kapısını (Kapıköy, Gürbulak ve Esendere) hesaba kattığımızda Van, Hakkâri ve Ağrı üzerinden 1 milyonun üzerinde turist giriş yapıyor. Bu da yaklaşık 500 milyon dolarlık bir katma değer anlamına geliyor. Ancak sadece Kapıköy’den gelen İranlı turistlerin Van ekonomisine sağladığı katkı bile 360 milyon dolar civarında. Bunun bölgeye de ciddi faydası var. Hani bir söz vardır ya; “Bize akarsa komşuya da damlar” diye. Van’a gelen bu ekonomik hareketlilik, doğal olarak çevre illeri de olumlu etkiliyor. Bu nedenle İranlı turistlerin Van için önemi çok büyük” diye aktardı.
İRAN’DAKİ OLAYLAR VAN’I ETKİLER Mİ?
Son günlerde İran’da yaşanan protestoları da değerlendiren Çeliktaş, “Şu anda İran’da ekonomik kriz kaynaklı protestolar var. Bunun yanı sıra uzun yıllardır uygulanan ambargolar ve bölgede yaşanan askeri hareketlilik de bir tedirginlik oluşturuyor. Elbette komşuda yaşanan her gelişme bizi de etkiler. İyi olan bize yansır, olumsuz olan da. Ancak biz iki gün önce elimizdeki verileri inceledik. Ocak 2026 ile Ocak 2025’i kıyasladığımızda, bu yıl yaklaşık 55 bin 500, geçen yıl ise 50 bin giriş var. Yani yaklaşık 5 bin 500 kişilik bir artış söz konusu. Şu an için olağan akış devam ediyor. Ne ciddi bir azalma var ne de olağanüstü bir artış” diye konuştu.
ŞU ANDA OLAĞAN AKIŞ DEVAM EDİYOR AMA…
Sürecin rutin şekilde ilerlediğini aktaran Çeliktaş, “Ben şahsen İranlıların ülkelerini terk edeceğini düşünmüyorum. İran halkı kendi vatanına, bayrağına ve toprağına sahip çıkan bir halk. Geçmişte de bunu gördük. Büyük bir göç dalgası olacağını tahmin etmiyorum ve böyle bir beklenti içine de girmiyorum. Bizim tek dileğimiz savaşın olmaması, insanların ölmemesi. Şu anda süreç rutin şekilde ilerliyor” dedi.
OLAYLAR BÜYÜKSE VAN OLUMSUZ ETKİLENİR!
Olası bir krizin turizmi ve ekonomiyi etkileyebileceğini söyleyen Çeliktaş, “İran’daki olaylar büyürse Van bundan olumsuz etkilenir. Hem turizm hem ekonomi olumsuz etkilenir. Suriye örneğini yaşadık. Milyonlarca insan bir anda ülkemize giriş yaptı. Bu ciddi sosyal ve ekonomik sorunlar doğurdu. Gelenlerin büyük kısmı işsiz, parasız ve barınma ihtiyacı olan insanlardı. Bu da ülke için ağır bir yük oluşturdu. Biz 40 yıldır savaşlarla iç içe bir coğrafyada yaşıyoruz. Irak, Suriye, şimdi İran… Komşularımızın yaşadığı her savaş bizi doğrudan etkiliyor. Göç, ekonomik dengesizlikler, kira artışları gibi sorunlar ortaya çıkıyor. Antalya örneğinde bunu çok net gördük. Kiralar bir anda fırladı, sosyal denge bozuldu” şeklinde konuştu.
ÇELİKTAŞ’TAN BARIŞ MESAJI: “GÜVEN OLURSA EKONOMİ OLUR”
Çeliktaş sözlerini barış temennisiyle tamamlayarak, “Biz barış istiyoruz. Hem ülkemizde hem de komşu ülkelerde. Güvenin olduğu yerde ekonomi olur. Para güveni sever. Güven olmayan yerde yatırım da olmaz, istikrar da olmaz. Son günlerde altının hızla yükselmesi bile savaş söylemlerinin bir sonucudur. İnsanlar ölmesin, ülkeler huzur ve refah içinde yaşasın” dedi.