Van Gölü’nde inci kefali üreme göçü, bu yıl yaşanan yoğun yağışlar sayesinde rekor düzeyde su bolluğuyla başladı. Her yıl 15 Nisan ile 15 Temmuz tarihleri arasında av yasağı ile koruma altında olan balıkların göç yolculuğu başlarken gözler bu yılki göç yolculuğuna çevrildi. Özellikle son dönemlerde artan yağışların Van Gölü’ndeki su kaybı noktasında az da olsa artış sağladığı umut verirken Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, akarsulardaki debi miktarının da geçen yıla göre 2-3 kat arttığını belirtti. Şehrivan aracılığı ile değerlendirmelerde bulunan Akkuş, “Balıklar için bol miktarda su var, bu çok sevindirici” ifadelerini kullanırken üreme döneminin başarısı için en kritik unsurun her yıl olduğu gibi yine koruma çalışmaları olduğunu vurguladı. Son yıllarda koruma ile ilgili hassasiyetler artsa da hala kaçak avcılığın ciddi seviyede olduğu Van için uyaran Akkuş, özellikle bu yıl tedbirlerin istenilen düzeyde olmadığına dikkat çekti.
AV YASAĞI BAŞLADI AMA TEDBİRLER İSTENİLEN DÜZEYDE DEĞİL!
15 Nisan-15 Temmuz arasındaki av yasağı döneminde jandarma tarafından yürütülen nöbetlerde araç desteğinin hala sağlanamadığını ifade eden Akkuş, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bu yıl henüz araç kiralamadığını belirtti. “Akarsularda suyun bol olması yeterli değil. Koruma çalışmalarının etkin yürütülmesi şart” uyarısında bulunan Akkuş, inci kefalinin hem endemik bir tür hem de bölgedeki binlerce ailenin geçim kaynağı olduğunu hatırlattı. Yetkililerden, jandarma için acilen araç tahsis edilmesini isteyen Akkuş, aksi takdirde kaçak avcılık riskinin artacağını ve yıllardır elde edilen koruma başarısının tehlikeye girebileceğini kaydetti.
AKKUŞ: 90 GÜNLÜK SÜRE VAN BALIĞI İÇİN HAYATI BİR ÖNEME SAHİP!
Balıkların üremesi için tatlı sulara ihtiyacı olduğunu ve bu sürecin nasıl işlediğine değinen Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, “İnci Kefali yaşamını her ne kadar Van Gölü'nün tuzlu ve sodalı sularında sürdürse de üremek için tatlı sulara ihtiyaç duyuyor. Bu nedenden dolayı her yıl Nisan ve Temmuz ayları geldiğinde Van Gölü'ndeki milyarlarca İnci Kefali üremek için Van Gölü'ne dökülen akarsulara doğru üreme göçüne başlıyor. Geçmiş yıllarda üreme dönemindeki en büyük sorun kaçak avcılıktı. Çünkü Van Gölü'ndeki binlerce insanın ekmeğini oluşturan İnci Kefalleri ekonomik olarak büyük bir öneme sahip ve nesillerini sürdürmesindeki ana faktör üreme göçü. Bu yüzden bu 90 günlük dönem İnci Kefali için hayati bir öneme sahip. Her yıl inci kefali üreme dönemindeki en büyük sorun kaçak avcılıktır. Fakat son yıllardaki en büyük sorunlardan birisi artık kuraklık oldu. Yani akarsular ülkemizin her yerinde önemli fakat söz konusu Van Gölü Havzası olduğu zaman bu önem 100 kat daha artıyor. Çünkü bölgede binlerce insanın geçim kaynağı olan İnci Kefali’nin sürdürülebilir kullanımı yaz aylarında akarsularda su bulunmasına bağlı. ” diye konuştu.
“KORUMA ÇALIŞMALARININ ETKİNLİĞİ ŞART”
Akkuş, “Geçtiğimiz yıl bu noktada en kötü sezonlardan birini geçirdik. Çünkü yağışlarda %60 gibi devasa bir düşüş yaşandı. Fakat bu yıl yüzümüz daha da gülüyor. Çünkü bu yıl geçen seneye göre yağışlarda %100'den daha fazla bir artış var. Van Gölü'ne dökülen hangi akarsuyun yanına giderseniz gürül gürül attığını görüyorsunuz. Bu kışın yağışlı geçmesi sebebiyle üreme dönemi adına çok büyük bir fırsat teşkil ediyor. Fakat üreme döneminin başarısı aslında 3-4 faktörün bir arada gerçekleşmesine bağlı. Öncelikli olarak akarsu yataklarında yeterli miktarda su bulunması gerekiyor. Bu şart şu an için sağlanmış durumda. Diğer şart ise koruma çalışmalarının etkin bir şekilde yürütülmesine bağlı. Yani, akarsuda balığın üremesi için yeterli miktarda su var. Bu çok sevindirici bir haber. Fakat yeterli değil. Buradaki en önemli faktörlerden birisi koruma çalışmalarının etkinliği.”
AKKUŞ: BU YIL KORUMA ÇALIŞMALARINDA CİDDİ BİR AKSAKLIK SÖZ KONUSU
“Koruma çalışmalarında yıllardır koruma çalışmalarının en önünde giden kuruluş Jandarma Teşkilatı. Çünkü kırsal alanda çok yaygın ve yıllardır kazandığı bir tecrübe var. Fakat bütün şartlar nedense bir türlü tam denk gelmiyor. Neden denk gelmiyor? Çünkü bu sene koruma çalışmalarında çok ciddi bir aksaklık söz konusu. Evet, suyumuz var. Yüzümüz gülüyor. Fakat her yıl jandarmanın koruma çalışmalarında kullanılması için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından jandarmaya araç kiralanıyordu. Bu araçlar koruma çalışmalarının bel kemiğini oluşturuyordu. Fakat şu güne kadar herhangi bir 2026 yılı içerisinde İnci Kefali koruma çalışmaları için herhangi bir araç tahsis olmadı. Bu durum koruma çalışmaları için çok büyük bir risk. Sizin akarsuda suyunuz ne kadar bol olursa olsun şayet tarım tarafından araç kiralanmazsa bu çok ciddi bir sorun oluşturur. Dolayısıyla şu andaki en önemli gündem maddesi akarsularda suyun olup olmaması değil.” dedi.
AKKUŞ: ARAÇ KİRALAMA İŞİNİN HIZLICA ÇÖZÜLMESİ LAZIM
Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, “Tarım Bakanlığı tarafından İnci Kefali koruma çalışması İçin araç tahsis edilip edilmeyeceğidir. Bu noktada lütfen İnci kefaline üvey evlat muamelesi yapmayalım. İnci kefali ülkemizin iç sulardaki en büyük balık stokunu oluşturuyor ve aynı zamanda bölgemizin bir marka değeri yani bugün Van dediğimiz zaman ülkemizdeki birçok insanın aklına akarsularda akıntıya karşı yüzen kendi boyunun 20 katı yüksekliğindeki kayaları zıplayarak geçmek için mücadele veren bir balık akla geliyor. Bu nedenden dolayı İnci Kefali Koruma Çalışmalarında araç kiralama işinin hızlıca çözülmesi lazım. Şayet bu çözülmezse koruma çalışmalarında çok ciddi bir aksaklık meydana gelir ve yıllardır kazanılmış olan birikim bunca kazanım tehlikeye girer. Bu sebepten dolayı evet bu sene akarsularda suyumuz var ama koruma çalışmaları için yeterli değil. Bir an önce tarım tarafından araç kiralama işinin çözülmesi gerekiyor. Çünkü balıklar artık derelere girdi. Bugünden sonra göç her geçen gün yoğunlaşacak ve koruma çalışmalarındaki ana kuruluş olan jandarmanın Araç eksiği Tarım Bakanlığı tarafından mutlak surette çözülmesi gereken bir sorun.” şeklinde konuştu.
“BÜTÜN SU TARIMSAL SULAMA İÇİN ALINMAMALI”
İnci Kefali hem endemik bir tür hem ekolojik bir tür. Çünkü IUCN'nin kırmızı kategorisinde yer yer alıyor hem dünyada sadece Van Gölü Havzası’nda bulunuyor hem de bölgedeki binlerce insanın geçimi bu üreme döneminin başarısına bağlı. Bu o yüzden akarsularda su olması sevindirici ama daha da büyük bir sorun var. O da şu ana kadar Tarım Bakanlığı tarafından hiçbir araç kiralaması yapılmadı. Bunun bir an önce çözüme kavuşturulması gerekiyor. Bunun yanı sıra geçen yıl bu döneme göre kıyasladığımız zaman akarsu debileri 2-3 kat daha yüksek. Dolayısıyla balık için bol miktarda su var. Burada da en önemli dikkat edilmesi gereken nokta etkin bir su yönetimi uygulamamız lazım. Yani tarımsal sulamaya gidecek su ne kadar? Akarsu yatağındaki bütün suyu tarımsal sulama için almamamız lazım. Balıkları dikkate almamız gerekiyor.” ifadelerine yer verdi.
