Kahramanmaraş depremlerinin acıları henüz bölgeden silinmezken bu sabah saatlerinde Şanlıurfa’da meydana gelen depremle bölge halkı bir kez daha bu acı gerçekle yüzleşti. Şanlıurfa’nın Pınarbaşı ilçesinde saat 10.40’ta 5.5 büyüklüğünde şiddetli bir deprem meydana geldi. Diyarbakır ve Malatya dahil Güneydoğu'daki birçok ilde şiddetli bir şekilde hissedilen deprem büyük bir paniğe neden oldu. Şanlıurfa merkezli ve Gaziantep, Malatya, Mardin, Batman ve Diyarbakır'da da hissedilen depremin ardından akıllara aynı soru geldi: Daha büyük bir deprem olur mu? Uzman isimler konuya dair flaş açıklamalarda bulundu.
GÜNEYDOĞU'DA ŞİDDETLİ DEPREM
Kandilli Rasathanesine göre; Şanlıurfa'nın Pınarbaşı ilesinde saat 10.40'ta 5.5 büyüklüğünde şiddetli bir deprem meydana geldi. Deprem; Gaziantep, Malatya, Mardin, Batman ve Diyarbakır'dan da hissedilirken deprem birçok kentte büyük bir paniğe neden oldu.
DEPREM UZMANINDAN AÇIKLAMA
Depremin ardından uzman isimler depremi yorumlayarak birçok önemli konuya dikkat çekti. Deprem uzamanı Prof. Dr. Osman Bektaş CNN Türk canlı yayınına katılarak dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Bektaş yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi; "Şu an AFAD ve Kandilli'de depremi göremiyorum. Yerini göremeyince konuşulacak bir şey yok. Maraş'taki depremden sonra Doğu Anadolu'nun Güney Doğu bölgesinde deprem tehlikesi arttı.
“BİZ O FAYDAN ENDİŞELİYİZ”
Nedeni bölgedeki stres yükleri fayları etkilemiştir. Bölgedeki faylar bu stresten etkilendi. Diyarbakır Urfa bundan etkilenecek yerler. Biz o faydan endişeliyiz. Bu Bitlis bindirmesinden kuşkuluyuz. Bu tür depremlerin olması doğal. Hem Arap levhası hareketi devam ediyor hem 2023 depremlerinin etkisi hala devam ediyor. İkisi birleşince 150 200 kilometrekarelik alandaki illerdeki risk devam ediyor. 6 Şubat'taki depremlerde yeryüzüne yansıya enerjiden daha fazlası belki yer altına indi. Bu büyük bir depremin habercisi değil. Orta büyüklükte sığ bir deprem. Olağan bir deprem. Türkiye'nin dört bir yanında deprem olursa şaşılacak bir şey değil. Bizim bilmediğimiz nerede ne zaman hangi büyüklükte deprem olacak bunu bilemiyoruz. Hakkari, Urfa, Diyarbakır çevresinde bu tür depremler olağan. 5'lik bir deprem arkasından büyük deprem gelecek demek değil.
“VATANDAŞLARIN PANİK YAPMASINA GEREK YOK”
5 büyüklüğünde bir deprem yıkıcılığı olmayan bir deprem. O bölgenin yapı stoğu istenilen düzeyde değil ama kırsal alanda bile hasar oluşturmayacak bir deprem. Vatandaşların panik yapmasına gerek yok. Beklemek daha doğru. 2018 deprem yönetmeliğine tabi olarak yapılan binalarda korkulacak bir şey yok. Kırsaldaki yapıların dahi etkileneceğini sanmıyorum."
Deprem uzmanı Süleyman Pampal, katıldığı CNN Türk yayınında ise şu ifadeleri kullandı: "Burada bu türden depremleri her zaman bekleriz. Bizim için sürpriz değil. Bundan sonra da olursa o da sürpriz sayılmamalı. Türkiye'nin tüm depremleri 7-8 km derinliğe sahip, dar alanda yıkıcılığı olabilecek depremler. Bu bölgenin yapı stoğuna bakılırsa bir miktar hasara neden olabilir. Kırsal kesimde çalışmalarda yarar olabilir ama normalde hasar yapacak deprem değildir.
BOZOVA FAYI BÜYÜK DEPREMLER ÜRETEBİLİR
Belli bölgelerin dışında zemin fena değildir. Şanlıurfa'nın Bozova ilçesi Atatürk Barajı'nın bulunduğu bölge. Barajın yeri tespit edildiğinde çalışmalar yapmıştık. Barajın gövdesi için baraj yeri olarak seçilen yerde aktif fay tespit edilince yeri değiştirildi. Bu fayın üzerine de baraj yapamazdınız. Bu Bozova fayı oldukça büyük deprem üretme potansiyeli olan aktif bir fay. Bu türden depremler olacak.
DAHA BÜYÜK DEPREM İHTİMALİ VAR MI?
Başka bir depremin doğurması ancak artçıların olmasıyla açıklanabilir. Bu deprem başka bir depremi tetikleyecek demek doğru değil. Daha büyük deprem olma ihtimali var. Ne zaman olacağını biz tabii ki söyleyemeyiz, bilemeyiz daha doğrusu. Ancak bölge sismik bakımdan aktif ve yıkıcı deprem üretme potansiyeline sahip. Hem bu bölgenin hem de ülkenin kaderi maalesef bu."
Deprem bu ülkenin kaderi. Nedenini hep söylüyoruz. Yani o kadar çok levhanın kesişme noktası; kocaman Avrasya, daha küçük Anadolu, işte daha büyük güneyde işte Urfa civarını içine alan güneye doğru Arap levhası, batıda Akdeniz'in içinde Anadolu'yla sınırı olan Afrika levhası ve bunların hareketlerine bağlı olarak oluşmuş, dünya ölçeğinde hatırı sayılır ana faylar... Doğu Anadolu Fayı, Kuzey Anadolu Fayı, Orta Anadolu Fayı, Bitlis-Zagros ya da işte bizim ülkemizdeki adıyla Güneydoğu Anadolu Bindirme Zonu, sütür zonu... Yani levha sınırı, çarpışma bölgesi burası. O bakımdan bu bölgenin ve bu ülkenin kaderi bu türden depremleri, hatta çok daha büyük olanlarını yaşamak. Geçmişte bunların hepsini bu topraklar yaşadı ve çok sayıda can kaybı ortaya çıktı. Biz bunlardan ders çıkarıp aslında bu tür depremlerde paniğe kapılmadan sakin sakin bekleyecek olgunluğa erişmiş olmamız gereken zamanlarda yaşıyoruz. Onu yapamadığımız için durum üzücü hale geliyor. Yani bu deprem gerçeği, ülkemizin deprem gerçeğini artık hepimiz biliyoruz, konuşuyoruz, okuyoruz, yazıyoruz.
"VATANDAŞ BİNASINDAN EMİN DEĞİL"
İşte yaralanmalar ufak tefek mutlaka karşımıza çıkacak yine panik nedeniyle. Yani pencereden, balkondan kendini atanlar yaralanacaktır. Bunlardan kurtulmamız lazım. Ama vatandaşa da bir şey diyemiyorsunuz çünkü içinde bulunduğu yapının depreme dayanıklı olup olmadığından emin değil. O da haklı olarak paniğe kapılıyor. Emin olsa, bu bu durumu sağlamış olsak, yapılarımızı dönüştürmüş olsak, depreme dayanıklı hale getirmiş olsak, vatandaşımıza bunu doğru düzgün anlatmış olsak, bilinçlendirmiş olsak onlar da sakin davranır. O bakımdan bu durum maalesef bir süre daha böyle devam edecek gibi görünüyor ülkemizde. Bu olgunluğa erişmek zaman alıyor ama biz biz çok bizim için çok uzun bir zaman yani. Yani son yüz yılı alın, aletsel dönemi alın, 25 yaklaşık yıkıcı depremi yaşamış toprak bu toprak ya. Burada biz bu bu topraklarda yaşayan insanların artık bu problemi çözmüş olması gerekirdi.
DEPREM HANGİ FAYDA GERÇEKLEŞTİ?
Jeolog Prof. Dr. Okan Tüysüz, NTV yayınına katılarak depremi değerlendirdi. Bölgede 6 Şubat'tan bu yana bir deprem hareketliliği yaşandığına dikkat çeken Tüysüz, "Bu deprem Bozova Fayı dediğimiz, Atatürk Barajı'nın gövdesine paralel olarak uzanan 70 kilometre civarındaki bir fayda meydana geldi." dedi. Geçmişte de bu fay üzerinde 4'lük ve 5'lik depremler olduğunu hatırlatan Tüysüz, artçı depremler konusunda uyardı. "Geleceğe yönelik de büyük bir deprem beklentisi olacağı kanaatinde olmadığımı belirtmek isterim." diye konuşan Tüysüz, "Bu fayın 7'ye varacak deprem üretme potansiyeli olduğunu söylemek isterim. Benim kanaatim yakın bir dönemde burada büyük bir deprem olmayacağı." değerlendirmesinde bulundu.
DAHA BÜYÜK DEPREM OLUR MU?
Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, Sözcü TV canlı yayınında yaptığı açıklamada "Şanlıurfalılar ve çevredekiler “Acaba bundan daha büyük deprem gelir mi?” diye soruyorlardır. Bunun arkasından daha büyük deprem gelirse benim için şaşırtıcı olur, ben beklemiyorum" diye konuştu.
"ARTÇI DEPREM DEĞİLDİR"
Ercan'ın Şanlıurfa depreminin ardından yaptığı açıklamalar şöyle: Bana göre bu deprem artçı değil ama o depremin bindirmiş olduğu bir yük vardır, o yük açığa çıkmıştır. Şanlıurfalılar ve çevredekiler “Acaba bundan daha büyük deprem gelir mi?” diye soruyorlardır. Bunun arkasından daha büyük deprem gelirse benim için şaşırtıcı olur, ben beklemiyorum.
"DAHA BÜYÜK DEPREM ÜRETEMEZLER"
Burada deprem yaratabilecek en büyük kırık Bozova kırığıdır. Bunların en üretebileceği en büyük deprem zaten 5.4, 5,8’dir, daha büyük deprem üretemezler.
