Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte ısınma hazırlıkları hız kazanırken, yakacak piyasasında yaşanan sorunlar da gündemdeki yerini koruyor. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle kömür sevkiyatlarında yaşanan aksama, özellikle ithal kömürün tedarikinde ciddi sıkıntılara yol açtı. Van’da kömürcüler, firmalarda yeterli ürün bulunmadığını, sevkiyatların geciktiğini ve piyasadaki sınırlı ürün nedeniyle fiyatların sürekli değiştiğini belirtiyor. Geçen yıl 16-18 bin lira seviyelerinde olan kömür fiyatları bu yıl 20-23 bin liraya kadar yükselirken, vatandaşların yüksek fiyatlar nedeniyle daha az miktarda kömür almaya yöneldiği ifade ediliyor. Van’daki kömür piyasasında yaşanan tedarik sorununu ve fiyat artışlarını sektör temsilcileri Şehrivan’a anlattı.
SAVAŞ KÖMÜR TEDARİKİNİ VURDU
Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte Van’da ısınma hazırlıkları hız kazanırken, kömür piyasasında yaşanan tedarik sorunu dikkat çekiyor. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle ithal kömür sevkiyatlarının aksadığını belirten sektör temsilcileri, bu yıl piyasaya yeterli miktarda kömür gelmediğini ifade ediyor. Firmalarda ürün bulunmadığını, bazı kömür çeşitlerinde ise tedarik sıkıntısının daha belirgin hale geldiğini aktaran kömürcüler, sınırlı miktardaki ürünün talebi karşılamaya yetmediğini söylüyor. Kömürcüler Sitesi kooperatif üyeleri, ithalatçılardan kendilerine günlük fiyat geldiğini ve bu nedenle sabit fiyat vermekte zorlandıklarını belirtiyor. Rusya’dan kömür sevkiyatının kısıtlı olması nedeniyle firmaların da ürün temininde zorlandığını ifade eden sektör temsilcileri, bazı kamyonların yükleme için günlerce beklediğini aktarıyor. Şırnak’taki yerli kömür ocaklarında da bu yıl yeterli üretim yapılmaması, piyasadaki tedarik sıkıntısını daha da artırıyor.
KÖMÜRÜN TONU 23 BİN LİRAYA KADAR ÇIKTI
Tedarik sıkıntısının yanı sıra kömür fiyatlarında da geçen yıla göre ciddi artış yaşandı. Geçen yıl birinci kalite kömür 16-18 bin lira seviyesinde satılırken, bu yıl fiyatlar 20-23 bin liraya kadar yükseldi. İkinci kalite kömürün fiyatı ise işletmelere ve ürüne göre 17-20 bin lira arasında değişiyor. Sektör temsilcileri, fiyatların artık haftalık değil, bazı dönemlerde günlük olarak değiştiğini belirtiyor. Kömür fiyatlarındaki artışın tedarik sorununun yanı sıra nakliye maliyetlerine de yansıdığı ifade ediliyor. Sektör temsilcileri, ithalatçılardan gelen fiyatların sık sık değiştiğini, son dönemde döviz bazında da ciddi artışlar yaşandığını belirtiyor. Yüksek fiyatlar nedeniyle vatandaşların da daha az miktarda kömür almaya yöneldiği, daha önce bir ton kömür alan vatandaşların artık 500 kilo gibi daha düşük miktarları tercih ettiği aktarılıyor. Odun fiyatlarında da artış yaşanırken, meşe odununun 12-13 bin lira, diğer yakacakların ise 8-8 bin 500 lira seviyesinde olduğu belirtiliyor.
“BU SENE ÇOK BÜYÜK BİR KRİZ YAŞIYORUZ”
Savaşın kömür tedarikinde ciddi sıkıntıya yol açtığını vurgulayan Van Kömürcüler Sitesi Coğrafi Kooperatif Başkanı Fehmi Yakut, sevkiyatların durması nedeniyle piyasada ürün bulmakta zorlandıklarını ve fiyatların her geçen gün arttığını belirterek yaşananları Şehrivan’a anlattı: “Bu sene kömür geçen seneyle kıyaslandığında çok pahalı. Her hafta 5-10 dolar, 15 dolar fark koyuyorlar üzerine. Maalesef şu an 1 ton kömür 23 bin liraya çıktı. Bugünden itibaren 1 ton kömür 23 bin liraya çıktı. Bir limon 18-19 bin liraya verdiğimizden 22 bin liraya çıktı bugün. Bu savaştan dolayı gemiler gelmediği için maalesef böyle bir krizle karşı karşıyayız. Tamamen şansımıza göre bugün de sevkiyatları kestiler. Kars çekimini tamamen durdurdular. Bu sene çok büyük bir kriz yaşıyoruz. Demin de bir vatandaş geldi buraya, 80 ton kömür istediler. Maalesef onu temin edemedik. Niye edemedik? Hem fiyattan dolayı hem de mal yok. Şu an malı bulamıyoruz. Rusya ile Ukrayna savaşı nedeniyle şu an malı bulamıyoruz. Onun için böyle bir kriz yaşıyoruz. Krize girmişiz ama Allah sonumuzu hayır getirsin, bakalım nasıl olacak.” Dedi.
YAKUT: 1 TON KÖMÜR 23 BİN LİRAYA ÇIKTI
Geçen yıla göre kömür fiyatlarında ciddi bir artış yaşandığını belirten Yakut, fiyatların yalnızca yükselmekle kalmadığını, aynı zamanda sık aralıklarla değiştiğini ifade ederek güncel fiyatları şöyle aktardı: “Geçen sene fiyatlarımız 17-18 bin liraydı. Bu sene 22-23 bin lira, bazı ürünlerde 19 bin lira seviyesinde. Bugünkü fiyatlar bunlar. Artık öyle oldu ki hafta hafta, hatta haftanın içerisinde bir-iki kere fiyat değişiyor. Vatandaş tabii ki elbette tepki verebiliyor. Her gün, mesela bir ürün alıyor dün almış, bugün fiyatı değişiyor. Demin beni aradılar, fiyatı söyledim, adam çıldırıyor. Maalesef ekonomiden dolayı onların da gücü yetmiyor. Ortada böyle bir sıkıntımız var. Şu an birinci sınıf zaten bellidir, bunların markaları bellidir. Birinci sınıf dediğimiz kömür şu an 22 bin liraya çıktı. Baktırabiliriz, bu birinci sınıf. Bu da ikinci sınıf, şu an 20 bin liraya çıktı. Bu ürün 17 bin liradaydı, 18 bin lirayken şu an 21 bin liraya çıktı. Bunun birinci sınıfı 22-23 bin liraya çıktı.” Diye konuştu.
“VATANDAŞLAR ODUN ALIRKEN 1 TON YERİNE 500 KİLO TERCİH EDİYOR”
Odun fiyatlarında da geçen yıla göre ciddi bir artış yaşandığını belirten Yakut, fiyatların yükselmesinde üretim, işçilik ve nakliye maliyetlerinin etkili olduğunu ifade etti: ”Odun fiyatlarımız gördüğünüz gibi. Bunlar meşe odunu, şu an 12 bin lira. Sobalık odun da 13 bin lira. Mesele oduna gelince, o da 7 bin 500 lira. Söylediğimiz bu fiyatlar kapı teslim fiyatıdır. Arada hemen hemen 4-5 bin lira fark oluşmuş. Bize gelen, mesela Bitlis'ten, Hizan'dan gelen meşe odunları 4 bin 500, 5 bin liraydı. En azından bugün 7 bin 500 liradan geliyor. Burada bir ton odunu işçi kırdığı zaman 1000 lira alıyor. Bir işçinin indirmesi 200 lira, bir işçinin bir ton odunu yüklemesi de 200 lira. Bunlar şu an bizim üzerimize maliyet olarak biniyor. Bir de şehir merkezine kadar arabaya 1500 lira veriyoruz. Tabii bu fiyat şehir merkezi için geçerli, ilçeler için değil. Vatandaşlar 1 ton yerine 500 kilo tercih ediyor. Çünkü alım güçleri yok. Önceden biz bu ürünü burada 6 ay taksitle verirken, şu an ne kartla ne de nakit olarak alabiliyorlar. Maalesef kartları da durdurdular, şu an tamamen nakite çevrildi. Şu anda vatandaşın alma gücü yok.” şeklinde konuştu.
SEYHAN: BU SENE KÖMÜR SAVAŞTAN DOLAYI KISITLI GELİYOR
Birinci kalite kömürün tedarikinde ciddi sıkıntı yaşandığını belirten Kömürcüler Sitesi kooperatif üyesi Hasan Seyhan, bazı firmalarda değil, piyasada genel anlamda ürün bulunamadığını ifade ederek şöyle konuştu: “Kömür fiyatları bu sene bir gün bir günü tutmuyor. Çünkü günlük fiyat verebiliyoruz. İthalatçılardan bize gelen fiyatlara göre her sabah kömürü almak zorundayız. Onlar da bize günlük fiyat veriyor. Onun için Rusya kaynaklı kömür gelmiyor. Savaştan dolayı mıdır artık bilemiyorum. Firmalarda da kömür yok. Hatta birinci kalite kömür şu anda belki 10 firmada hiç yok. İkinci kalite kömürde de sıkıntı var. Bir kamyon en azından 2-3 gün bekliyor, ondan sonra yükünü alabiliyor. Burada bizim fiyatlarımız şu anda ikinci kalite kömürde 18-19 bin lira arasında. Ama günlük fiyat verebiliriz. Birinci kalite kömür de 20-22 bin lira arasında. Bunları ebatlarına göre ayırıyoruz.” Diye aktardı.
“ELİMİZDE AZ MİKTARDA KÖMÜR VAR ONLARI DA KİME YETİŞTİRECEĞİMİZİ BİLMİYORUZ”
Rusya'dan ithalat olmadığı için firmalarda da şu anda kömür sıkıntısı yaşandığını söyleyen Seyhan; “Mesela kömür çeşitleri olarak karpuz, portakal, limon ve fındık olarak ayrılıyor. Bunların fiyatları da birbirinden biraz farklı. Karpuz en pahalı olanı, portakal biraz daha düşük. Limon ve fındık ise aynı fiyatta. Yalnız kömürü bulamıyoruz, sıkıntı orada. Firmalarda kömür yok. Rusya'dan ithalat olmadığı için firmalarda da şu anda kömür sıkıntısı yaşanıyor. Bilmiyoruz ne yapacağız, nasıl yapacağız. Şırnak'ta her sene yerli kömürümüz vardı. Ancak bu sene Şırnak'taki ocaklar çalışmıyor. Hiçbir ocakta şu anda faaliyet yok. Bir ocakta faaliyet var, o da eski birinci ocak dediğimiz, şu anda en dipte kalan ocak. Oradaki damar sertleşmiş, kömür yanmıyor. Yakamıyoruz, zaten kimse de yakamıyor çünkü damar sertleşmiş. Artık şu anda Şırnak kömürü de yok, diğer kömürler de yok. Elimizde az miktarda kömür var, onları da kime yetiştireceğimizi bilmiyoruz.” Dedi.
SEYHAN: TALEP DE ÇOK AZ AMA OLAN TALEPLERE DE ARTIK CEVAP VEREMİYORUZ
Seyhan: “Talep de çok az ama olan taleplere de artık cevap veremiyoruz. Çünkü kömür bulamıyoruz. Bir de şöyle bir durum var; mesela bugün soruyorlar, yarın aynı fiyata veremiyoruz. Çünkü ithalatçılardan bize her gün yeni bir fiyat geliyor. Mesela son 1,5 ayda 130 dolar zam geldi. Düşünün, 130 dolar yaklaşık 7 milyona tekabül ediyor. Yani 7 milyon, 1 ton kömür için hayli hayli fazla bir rakam. Bir de nakliye maliyetleri arttı. Biz ilk başladığımızda kömürün tonunu buraya 1400 liraya getiriyorduk, şu anda 2000 lira. Bugün bir sipariş verdim, kamyoncu 2000 lira fiyat istedi. Burada da zaten 600 liralık bir zam geldi. Bunun üzerine 1,5 ayda 130 dolarlık bir artış yaşandı. Şimdi normalde bizim fiyatlarımız hep kapı teslim fiyatıdır. Yani söylediğimiz fiyatın içerisinde nakliye de dahildir. Yalnız çok uzak mesafeler olduğunda mecburen müşteriden cüzi bir miktar mazot parası alıyoruz.” Diye konuştu.
“KÖMÜRLER GELSİN BİZ DE RAHAT EDELİM”
“Keşke yetkililer Rusya ile aralarını düzeltseler. Rusya'dan gelen ithal kömürlerin gemilerinin önünü açsalar, serbest bıraksalar, biz de ihtiyacımızı karşılasak ve millete ihtiyacı kadar kömür sevkiyatını yapabilsek. Tek çağrımız bu. Artık orada bir diyaloğa geçsinler, bu işi çözsünler. Çünkü bu savaş dört yıldır devam ediyor ama bu seneye kadar herhangi bir sıkıntı yaşamadık. Her sene savaş vardı ama kömür de geliyordu. Bu sene nedenini bilmiyorum, Rusya müsaade etmiyor. Nedense bu konuda bir diyaloğa geçsinler, bu yolu açsınlar, kömürler gelsin, biz de rahat edelim. Alternatif olarak mesela pelet var ama pelete geçmenin de bir maliyeti var. Bir pelet sobası 100 bin lira civarında. Bu da ayrı bir maliyet ve herkes pelete geçemez, zor. Bir de alternatif olarak Şırnak kömürü vardı, ancak Şırnak kömürü de yok. Bu sene o da alternatif değil. Odun, kömürün yerini tutmuyor. Tezek de eskisi kadar yok çünkü koyun yok. Eskiden her tarafta koyun çoktu, tezek de çoktu. Artık koyun da yok, tezek de yok. Dua edelim ki doğalgaz da böyle olmasın. Doğalgazda da böyle bir sıkıntı yaşanırsa hepimiz donar gideriz.” şeklinde konuştu.
YALÇIN: MÜŞTERİLERİMİZE GÜNLÜK FİYAT VERİYORUZ
İşletme sahibi Muhammet Yalçın da kömürlerin fiyatlarının günden güne değiştiğini söyledi; “Şu an kömür fiyatlarımız her geçen gün zamlanıyor. Ortalama bir fiyat yok, müşterilerimize günlük fiyat veriyoruz. İkinci kalite kömür fiyatları genelde 17-19 bin lira arasında değişiyor. Birinci kalite kömür ise 20-22 bin lira arasında. Geçen sene birinci kalite kömür fiyatlarımız 16-18 bin lira arasındaydı. İkinci kalite kömür de 16-17 bin lira civarındaydı. Odun fiyatlarımız ise meşe dediğimiz odunlarda 12-13 bin lira civarında. Diğer yakacaklar da 8-8 bin 500 lira arasında değişiyor. Kömür tedariki bu sene iyi gelmiyor. Biz başta stok yaptığımız için bu sorunu çok fazla yaşamadık ancak şu anda biz de aynı sıkıntıyı yaşıyoruz. Firmalarda kömür yok. Para yatırmamıza rağmen kömür gelmiyor. Bundan dolayı da fiyatlar sürekli zamlanıyor. Vatandaşlara Allah yardımcıları olsun. Ne diyebilirim ki?” Diye aktardı.
