Küresel iklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklıklar, kuraklık ve değişen yağış rejimi, Van Gölü Havzası’nın geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Son yıllarda yağışların yetersiz kalması ve buharlaşmanın etkisiyle su kaynakları üzerindeki baskı artarken 2026 yılında etkili olan yağışlar ise bölge için olumlu bir tablo ortaya çıkardı. Toprağın ve yeraltı su kaynaklarının beslenmesine katkı sunan yağışlar, şiddetli buharlaşmaya rağmen Van Gölü’nün su seviyesinde ciddi bir gerileme yaşanmamasında da etkili oldu. Ancak bu yıl yaşanan olumlu gelişmeler, gelecek yıllarda kuraklık tehlikesinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Van YYÜ Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, iklim değişikliğinin etkilerinin devam edeceğini belirterek her yıl aynı miktarda yağış alınamayacağına ve su kaynaklarının doğru yönetilmesi gerektiğine dikkat çekti.

VAN GÖLÜ HAVZASI’NDA YAĞIŞLAR OLUMLU TABLO OLUŞTURDU

İklim değişikliğinin etkileri dünya genelinde sıcaklık artışı, kuraklık ve yağış rejimindeki değişimlerle kendini gösteriyor. Yağışların mevsimlere göre dağılımının değişmesi, bazı bölgelerde aşırı hava olaylarına neden olurken bazı bölgelerde ise su kaynaklarının yetersiz kalmasına yol açıyor. Van Gölü Havzası’nda da uzun yıllardır özellikle sonbahar aylarında yağışların yetersiz kaldığı görülürken 2026 yılında kaydedilen yağışlar bu açıdan olumlu bir gelişme olarak öne çıktı. Yağışların toprağı ve yeraltı su sistemlerini beslemesi, bölgedeki su kaynaklarına katkı sağladı. Yaz aylarında etkili olan yüksek sıcaklıklara ve yoğun buharlaşmaya rağmen göl seviyesinde ciddi bir gerileme yaşanmaması da bu yılın dikkat çeken sonuçlarından biri oldu.

VAN GÖLÜ’NDE KURAKLIK TEHLİKESİ DEVAM EDİYOR

Bu yıl yaşanan yağışlı dönemin olumlu sonuçlarına rağmen Van Gölü Havzası’nı bekleyen kuraklık tehlikesi devam ediyor. Yağışların her yıl aynı miktarda ve aynı dönemlerde gerçekleşmeyebileceği, önümüzdeki yıllarda yeniden uzun süreli kuraklık yaşanabileceği belirtiliyor. Van YYÜ Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, 2026 yılındaki yağışların bölge açısından önemli bir kazanım olduğunu ancak bu tablonun her yıl tekrarlanmayacağını ifade etti. Yağışların etkisinin 2027 yılında da belirli ölçüde hissedilebileceğini belirten Alaeddinoğlu, uzun vadede sıcak ve kurak hava koşullarının bölgeyi etkilemeye devam edeceğine dikkat çekti. Su kaynaklarının doğru yönetilmesi, mevcut suyun korunması ve olası kuraklık dönemlerine karşı gerekli önlemlerin bugünden alınması gerektiğini vurguladı.

“YAZ AYLARI VAN GÖLÜ HAVZASI'NDA DA SICAK VE KURAK GEÇTİ”

Yağışların toprağı ve yer altı su kaynaklarını beslemesi açısından olumlu bir tablo ortaya çıkardığını belirten, Van YYÜ Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu,, yaz aylarında etkili olan yüksek sıcaklıkların ve kuraklığın ise ciddi buharlaşmaya neden olduğunu ifade ederek sözlerine şöyle başladı. Alaeddinoğlu; “Yağışları toprağın ve yeraltı su sistemlerinin beslenmesini sağladı. Bunları olumlu kazanımlar olarak değerlendirdik. Tabii yaz ayları, bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de ve içinde yaşadığımız Van Gölü Havzası'nda da sıcak ve kurak geçti. Ciddi bir buharlaşma yaşandı. Bu durum dünyanın genelinde görüldü. Özellikle El Nino kaynaklı okyanusların ısınması, dolayısıyla dünyanın ısınması, küresel ısınma ve beraberinde gelen kurak ve sıcak bir yaz, özellikle Kuzey Yarımküre'de etkili oldu. Şu anda Güney Yarımküre'de ise farklı bir dönem yaşanıyor" dedi.

Van’ın erkek bebek isim tercihi belli oldu!
Van’ın erkek bebek isim tercihi belli oldu!
İçeriği Görüntüle

“ÇARPIK YAPILAŞMA VE KENTLEŞME, BAZI BÖLGELERDE CİDDİ SORUNLARA YOL AÇIYOR”

Sonbahar döneminde Türkiye'nin tamamında zaman zaman felaket boyutuna ulaşan hava olaylarının yaşandığını dile getiren Alaeddinoğlu, "Çarpık yapılaşma ve kentleşmenin de etkisiyle ortaya çıkan bu olaylar, bazı bölgelerde ciddi sonuçlara neden oluyor. Ancak Van Gölü Havzası'nı değerlendirdiğimizde burada çok yoğun sel ve taşkınlara neden olan yağışlardan ziyade, toprağın ve yeraltı su sistemlerinin beslenmesine katkı sağlayan, daha düşük şiddetli ve zamana yayılan yağışlar kaydedildiğini tespit ettik. Burada özellikle üzerinde durmak istediğim konu şu, Havzanın son 20 yılına, hatta daha uzun bir döneme baktığımızda, özellikle sonbahar aylarının büyük ölçüde yağışsız geçtiğini, yağışların bu mevsimde yeterince gerçekleşmediğini biliyoruz. Ancak 2026 yılı bu anlamda da ekstra bir yıl oldu" diye konuştu.

"2026 YILINI OLUMLU ANLAMDA KAYDETTİK"

Küresel iklim değişikliğinin yalnızca sıcaklık artışı ve kuraklıkla sınırlı olmadığını, yağış rejiminde de önemli değişikliklere yol açtığını ifade eden Alaeddinoğlu, "Peki, bunlar küresel iklim değişikliğiyle ilişkili mi? Evet, büyük ölçüde ilişkili. Çünkü küresel iklim değişikliği denildiğinde, halkımızın anladığı gibi yalnızca sıcaklık ve kuraklık düşünülmemeli. Yağışların şekli, zamanı, miktarı, sıklığı ve aralıkları da değişiyor. Yani 2026 yılı, yağışların kaydedildiği ve bizim açımızdan olumlu değerlendirebileceğimiz bir yıl olarak öne çıkarken aynı tabloyu önümüzdeki yıllarda kuraklık şeklinde de görebiliriz. Bu yağışları göremeyebiliriz. Bir yıl, iki yıl veya birkaç yıl boyunca kurak bir dönem yaşayabiliriz. Dolayısıyla iklim değişikliğinin temel özelliklerinden biri olan belirsizlik, Van Gölü Havzası için de geçerli. Bu yıl yağışlı bir dönem yaşadık ve su ihtiyacımızın önemli bir kısmı düşen yağışlarla karşılandı. Kış aylarında bu yağışlar gerçekleşmemiş olsaydı, yaz aylarında çok daha ciddi su sorunları ve kuraklıkla karşı karşıya kalabilirdik. Ancak 2026 yılını pozitif anlamda kaydettik" şeklinde konuştu.

“ŞİDDETLİ BUHARLAŞMAYA RAĞMEN GÖL SEVİYESİNDE ÇOK CİDDİ BİR GERİLEME KAYDETMEDİK”

Düşen yağışların önemli bir kısmının yeraltı su sistemlerini beslediğini söyleyen Alaeddinoğlu, "Bunun etkilerinin 2027 yılına da belirli ölçüde yansıyacağını düşünüyoruz. Yani 2027 yılında yeterli yağış düşmese bile bu yılın yağışlarının bir kısmı, toprak ve yeraltı su sistemleri aracılığıyla kaynaklardan yüzeye çıkacak ve akarsuları besleyecek. Dolayısıyla akarsulardaki akış belirli ölçüde devam edebilecek. Bugün olumlu olarak değerlendirdiğimiz bu yağışları ve beraberinde gelen su kaynaklarını doğru yönetmek durumundayız. Havzaya bu açıdan bakmamız gerekiyor. Örneğin, bu yıl göl seviyesinde radikal bir geri çekilme yaşanmadı. Çünkü akarsuların önemli bir kısmı hâlâ akışını sürdürüyor. Şiddetli buharlaşmaya rağmen göl seviyesinde çok ciddi bir gerileme kaydetmedik" ifadelerini kullandı.

“HER YIL BÖYLE OLMAYACAK”

Bu yıl göl seviyesinde ciddi bir gerileme yaşanmamasının olumlu bir gelişme olduğunu dile getiren Alaeddinoğlu, sözlerini şöyle sonlandırdı; " Şunu net bir şekilde söylemek mümkün. Her yıl böyle olmayacak. Bu yıl yağış aldık, önümüzdeki yıl da alabiliriz. Havzada gelecek yıl veya bir sonraki yıl yine bol yağışlı bir dönem yaşanabilir. Ancak bu durum, uzun vadede bölgemizi etkileyecek sıcak ve kurak hava şartlarını değiştirmeyecek. Dolayısıyla buna ilişkin önlemler almamız gerekiyor. Tam da bu olumlu ve güzel atmosferi, yapılacak yatırımlarla insanların hayatını kolaylaştıracak ve yaşam şartlarını iyileştirecek şekilde düzenlememiz gerekiyor."

Kaynak: ZENUN YEŞİL-LÜTFİ PALA