Türkiye’nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olan Van’da yaklaşan Kurban Bayramı öncesi hayvan pazarlarında sıkça rastlanan hareketlilik bu yıl yerini durgunluğa bıraktı. Her yıl bayrama haftalar kala başlayan pazardaki yoğunluk bu yıl beklendiği gibi olmazken bayrama bir hafta gibi bir zaman kalmasına rağmen istenilen seviyeye gelmedi. Türkiye’nin hayvancılık başkenti olan illerden biri olan Van’da artan yem, saman, arpa, nakliye ve çoban maliyetleri nedeniyle çiftçi zor günler geçirirken pazardaki tüccarlar satışların geçen yıllara göre ciddi oranda düştüğünü belirtti. Bir yanda aylarca emek vererek büyüttüğü hayvanını satamayan üreticiler, diğer yanda yükselen fiyatlar nedeniyle kurbanlık almakta zorlanan vatandaşlar bulunurken, pazarlarda geçmiş yıllardaki yoğunluğun yerini sessizlik aldı.
VAN KURBAN PAZARININ TADI YOK!
Van’da özellikle Tuşba’daki hayvan pazarında bayram öncesi beklenen hareketlilik bu yıl yerini sessizliğe bıraktı. Her yıl haftalar önce başlayan kurban pazarı yoğunluğu bu yıl başlamadı. Geçtiğimiz haftalarda ölümlü de bir kavga ile gündeme gelen pazarda bayram havası da esmez oldu. Sabahın erken saatlerinden itibaren pazara gelen üreticiler, gün boyu hayvanlarının başında beklemelerine rağmen satış yapamadıklarını söyledi. Besiciler, yem fiyatlarından nakliye giderlerine kadar hemen her kalemde yaşanan artışın üreticiyi zor durumda bıraktığını belirtirken, vatandaşın da alım gücünün düşmesi nedeniyle pazara sadece fiyat sormak için geldiğini ifade etti.
ATEŞ: KÖYLÜ DE ESNAF DA PERİŞANDIR
Hayvan satıcısı Suat Ateş, piyasada ciddi bir durgunluk yaşandığını belirterek tahsilat sorununun da üreticiyi çıkmaza sürüklediğini söyledi. Ateş; “Piyasalar durgundur. Hayvanlar satılmıyor. Biz geçen sene yılbaşında sattığımız hayvanın parasını hâlâ alamamışız. Biz köylere gidip hayvanları peşin alıyoruz. Hayvan pazarına getiriyoruz ama 1-2 aya borç veriyoruz. 6 aya kadar da paramızı alamıyoruz. Piyasa durgundur, hiç kimsenin parası yoktur. Parayı alamıyoruz. Köylü de esnaf da perişandır. Zaten esnaf diye bir şey kalmamış. Biz ne mal satabiliyoruz ne de alabiliyoruz. Aldık mı satamıyoruz, sattık mı parasını alamıyoruz.” Dedi.
“BU SENE HAYVAN SATILMIYOR”
Akaryakıtın artması sektörü olumsuz etkilediğini belirten Ateş “Vallahi bilmiyoruz ne olacak. Biz ortada kalmışız. Mazot pahalılaşmış. Bir nakliye için 2-3 bin lira para istiyorlar. Hiç kimse gidip gelmiyor. Ticaret kalmamış daha doğrusu. Allah sonumuzu hayır etsin. Bu sene hayvan satılmıyor. Çünkü hayvanlar zayıf, kilo almamış. Arpa, saman, buğday pahalıdır. Hayvanlar zayıf olduğu için kimse alamıyor şimdilik. Şimdiye kadar hiç siftah bile yapmamışım. Ne hayvan getirdik ne de sattık.”
“KOCAMAN HAYVAN PAZARINDA TOPLAM 50 İNSAN YOKTUR”
“Koyunlar kilosuna göre 12 bin ile 20 bin TL arasında değişiyor. Koçların tanesi ise 20-25 bin TL arasındadır. Kimse artık meydana gelmiyor. Bak görüyorsun, kocaman hayvan pazarında toplam 50 insan yoktur. Hiç kimse kurbanlık almıyor. Hayvanlar kilo almamış. Yazın ortasındayız ama hâlâ kış gibi. İş güç yok, emekli de alamıyor. Hayvan satılmıyor” dedi.
Hayvan pazarında satış yapan Osman Fidan ise artan maliyetler nedeniyle hayvancılığın sürdürülebilir olmaktan çıktığını söyledi.
KURBANLIK GİDİYOR AMA ÇARK DÖNMÜYOR!
Fidan, “Piyasa durgun. Kurbanlık gidiyor ama para dönmüyor. Kazandığımız masrafa gidiyor. Masraflar çoktur, kurtarmıyor. Arpanın torbası 600-800 TL olmuş. Samanın tonu 20 bin TL’ye çıkmış. Çoban da bulunmuyor. Çoban aylığı 100 bin TL olmuş ama yine de bulamıyoruz. Bizim köyde eskiden 100 hane vardı. Şimdi köyde kalan hane sayısı 30’a düşmüş. Bunların da sadece 15’i koyun bakıyor. Onlar da satıp işi bırakmayı düşünüyor. Çünkü çoban yok, bulamıyoruz. Zordur artık, kimse yapamıyor.” dedi
MASRAFLARI KURTARMIYOR!
Siftahını açtığını ancak onuna masrafa gittiğini dile getiren Fidan, Siftah açtım ama o da masraflara gidiyor. Geldiği gibi gidiyor. Para dönmüyor. Masraflarımız çok. Bu sene masraf daha da fazla. Yeşil samanın 1 tonu 20 bin TL olmuş. Arpa 17 bin TL olmuş. Haliyle kurtarmıyor. Kazanç var ama masrafa gidiyor. Zahmetimize değmiyor. Birkaç sene önce değiyordu ama son 1-2 senedir değmiyor. Çoban bulamıyoruz. Eskiden 20-30 bin TL olan çoban maaşı şimdi 100 bin TL olmuş ama yine de çoban bulamıyoruz. Masraf çok ama destek de alamıyoruz. Devletin yardım etmesi lazım. Çiftçilik ölmüş. Bizim köyde hayvancılık yapan, koyun bakanların sayısı 15’e düşmüş. Onlar da satıp bu işi bırakmayı düşünüyor. Eskiden 100 kişi tarım ve hayvancılık yapardı. Köylü bu işi bıraktığı zaman biz ne yapacağız? Hani bir laf var ya; ‘Köylü şehirlinin efendisidir’ diye, doğrudur. Köylü olmazsa şehir ölmüştür” şeklinde konuştu.
KURBAN FİYATLARI BÜTÇEYİ ÇOK AŞIYOR!
Öte yandan pazara kurbanlık almak için gelen vatandaşlar da fiyatların bütçelerini zorladığını söyledi. Alıcı Adem Siyahtaş, geçen yıla göre pazarda çok daha büyük bir durgunluk yaşandığını belirterek, insanların artık yalnızca fiyat sorduğunu ancak alım yapmakta zorlandığını ifade etti. Siyahtaş “Geçen sene de Kurban Bayramı için buraya gelmiştik ama bu sene daha durgun gibi görünüyor. Geçen yıl pazarda daha çok yoğunluk vardı. İnsanlar gelip gidiyordu, alışveriş yapan çoktu. Bu sene ise pazarda sessizlik hâkim. İnsanlar sadece bakıp gidiyor. Alan da az, satan da memnun değil” dedi.
ESKİDEN BAYRAMA 1 HAFTA KALA ADIM ATACAK YER OLMAZDI!
Hayvan fiyatlarının yükseldiğini ancak üreticinin de zor şartlar altında ayakta kalmaya çalıştığını söyleyen Siyahtaş, “Fiyatlar yüksek görünüyor ama satıcılarla konuştuğumuzda onların da durumunun iyi olmadığını görüyoruz. Yem pahalı, saman pahalı, nakliye pahalı. Her şeyin maliyeti artmış. Bu yüzden hayvan fiyatları da yükselmiş. Vatandaş almakta zorlanıyor ama üretici de kazanamıyor. Eskiden bayrama 1 hafta kala burada adım atacak yer olmazdı. Şimdi ise pazar boş gibi. İnsanların cebinde para yok. Herkes geçim derdinde olduğu için kurbanlık almak da zorlaşıyor. Emekli, asgari ücretli zaten temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor” diye konuştu.
KÜÇÜKBAŞ BİLE VATANDAŞIN BÜTÇESİNİ ZORLUYOR!
Kurban ibadetini yerine getirmek istediklerini ancak ekonomik şartların vatandaşları düşündürdüğünü dile getiren Siyahtaş, “İnsanlar dini görevini yerine getirmek istiyor ama bütçesi yetmiyor. Küçükbaş hayvanlara bakıyoruz ama fiyatlar yine yüksek geliyor. Büyükbaş zaten çoğu kişi için ulaşılmaz olmuş. Buna rağmen elimizden geldiğince uygun bir kurbanlık bulmaya çalışıyoruz Köylü üretmezse şehir de ayakta kalamaz. Devletin hem üreticiyi hem de vatandaşı desteklemesi gerekiyor. Yoksa önümüzdeki yıllarda hayvan bulmak da almak da daha zor olacak” şeklinde konuştu.
