Van’ın önemli gastronomi değerlerinden biri olan Van kahvaltısı, son yıllarda yaşanan değişim ve dönüşümle birlikte yeniden gündeme geldi. Bir dönem yalnızca bu eşsiz kahvaltı kültürünü deneyimlemek için Türkiye’nin dört bir yanından ziyaretçi ağırlayan kentte, bugün geleneksel lezzetlerin sofralardan eksilmesi ve kahvaltı anlayışının sıradanlaşması tartışılıyor. Özellikle yarım asrı aşan geçmişe sahip köklü işletmenin sektörden çekilme kararı alması, Van kahvaltısının geleceğine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.
VAN’IN KAHVALTI KÜLTÜRÜ ALARM VERİYOR! KÖKLÜ İŞLETMELER TEHLİKEDE
Van kahvaltısının temel değerlerinden uzaklaşarak sıradan bir kafe kahvaltısına dönüştüğünü savunan Bak Hele Bak Kahvaltı Sarayı'nın işletmecisi Fariz Gül, sektördeki denetim eksikliğine ve geleneksel ürünlerin yeterince korunmamasına dikkat çekti. Gül, Van kahvaltısının eski cazibesini kaybettiğini belirterek 51 yıllık işletmeyi kapatma kararı aldıklarını ifade etti. Köklü işletmelerin kapanmasının yalnızca ekonomik değil, kentin gastronomi kültürü açısından da önemli bir kayıp olduğunu vurgulayan Şef Erkan Yıldız ve Şef Sinan Pulat ise Van kahvaltısının yaşatılması için geleneksel değerlerin korunması ve bu kültüre emek veren işletmelerin desteklenmesi gerektiğine dikkat çekti.

“VAN KAHVALTISI DENİLEN OLGU TAMAMEN ORTADAN KALKACAK”
Van kahvaltısının yalnızca bir yemek kültürü değil, aynı zamanda kentin turizm ve ekonomik geleceği açısından önemli bir değer olduğunu vurgulayan Gül, bu kültüre yeterince sahip çıkılmadığı takdirde tamamen ortadan kalkabileceğini söyledi. Gül, “Yaklaşık 51-52 yıl oldu. Biz bu sektörde, Van kahvaltısının temel noktasından bugüne kadar işin içindeydik. Maalesef son zamanlarda Van kahvaltısının sıradanlaştırılması, biraz önemsizleştirilmesi, ikinci plana atılması, biraz da şehrin otoritelerinin bu konuda ilgisiz kalması, denetleme mekanizmalarını çalıştırmamaları, sıradan bir kafe kahvaltısına döndürme durumu söz konusu oldu. Biz de bu işin öncüsü olarak, malumunuz Yusuf Amca, Van kahvaltısını Guinness Rekorlar Kitabı'na girmesine vesile olan, bütün Türkiye'de fuarlarda tanıtılmasına vesile olan, kendi emeğiyle, kendi parasıyla, kendi öz sermayesiyle bu işi yapan bir insandı. 50 yılın sonunda geldiğimiz noktada Van kahvaltısı şimdi önemsiz, sıradan bir kafe kahvaltısına döndü. Yani bu şehir bunu bu hale getirdi. Biz de işi zirvede bırakma kararı aldık.”

“VAN KAHVALTISI DENİLEN OLGU TAMAMEN ORTADAN KALKACAK”
Van kahvaltısının özünü kaybettiğini ve bu durumun kültürün geleceğini tehdit ettiğini savunan Gül, “Bizim sanayimiz yok. Bizim üretimimiz yok. Biz Van olarak tamamen hizmet sektörü, turizme dayalı, biraz da milli gelirden pay almaya çalışan bir iliz. Şimdi 50 yıllık bir kültüre de sahip çıkmadığınız zaman ne olacak? Bir süre sonra o Van kahvaltısı denilen olgu tamamen ortadan kalkacak. Ben şunu çok rahatlıkla söyleyebilirim: Bundan birkaç sene evvel İstanbul'dan, Ankara'dan, Türkiye'nin birçok ilinden, batısından, doğusundan, güneyinden birçok ilden turlar, otobüsler, uçaklarla insanlar Van'a gelip kahvaltı yapıp gidiyorlardı, sırf Van kahvaltısını yapmak için. Ama şimdi o şey öldü. Çünkü özünü kaybetti. Sıradan bir kafe kahvaltısını insanlar artık turla gelip onu yapıp gitmiyorlar. Çünkü değer yok ortada.” dedi

GÜL: VAN KAHVALTISININ ARTIK PİYASADA KALACAĞINI DÜŞÜNMÜYORUM
Van kahvaltısının artık eski cazibesini kaybettiğini dile getiren Gül, şöyle devam etti: “Van kahvaltısı adı altında işletme bir şeyler veriyor ama içinde otlu peynir yok örnek veriyorum. Veya bir kavut, bir murtuğa yok içinde. Bunu Van kahvaltısı diye pazarlamaya çalışıyor. Birkaç tane bizim bilmediğimiz ürünü oraya koyarak, işte birkaç otla, birkaç başka bir şeyle Van kahvaltısı vermeye çalışıyor. Bu da sürdürülebilir değil. Çünkü Van'ın ürünü başka bir şey. Evet, çok geniş bir yelpazesi yok, 8-10 tane coğrafi işaretli ürünümüz var. Ama bunun etrafında zenginleştirilebiliyor dediğimiz zaman insanlar bunu biraz hani sanki işi paraya döndürmek gibi bir şey anlıyorlar. Ya olay para değil, olay bu kültürü yaşatmak. Evet kahvaltıda 100 çeşit de koyabilirsiniz. Ama senin o şehrinin ismiyle müsemma olan o ürünü koymadıktan sonra bir anlamı yok. Dolayısıyla ben çok uzun süreli de Van kahvaltısının artık piyasada kalacağını düşünmüyorum.”

“BİR FIRIN KAHVALTI SATIYORSA BU İŞ BİTMİŞTİR”
Kahvaltı kültüründeki değişimin yalnızca işletmeleri değil, Van'ın turizm ve gastronomi geleceğini de etkileyeceğini belirten Gül, denetim eksikliğine dikkat çekerek sözlerini şöyle noktaladı: “Zaten benim, bizim buradaki kapatma nedenimiz de bu zaten. Biz Van kahvaltısıyla bu şehir gastronomiye giriş yaptı. Bakın bizim son 3-5 yıla kadar geriye doğru gidin, yemek kültürümüz de yok. Yani tanıtım anlamında yok, kültürümüz var ama gastronomiye kazandırılmış bir durum yok. Son 3-5 senede bazı kıymetli şeflerimiz bu konuda iyi şeyler yapıyorlar ama Gastronomiye giriş temeli Van kahvaltısıdır. Van kahvaltısı az önce anlattığım nedenlerden dolayı sıradan bir kafe kahvaltısı oldu. Bu da şehrin gastronomisini etkileyecektir. Bunun da temel nedeni şu: Denetim yok. Eğer bir fırın kahvaltı satıyorsa bu iş bitmiştir. Eğer bir kebapçı Van kahvaltısı satıyorsa bu iş bitmiştir. Bu değeri kendi mecrasında korumanız lazım. Şimdi sırf para hırsıyla biz bütün tuşlara basalım mantığıyla siz bu kültürü koruyamazsınız. Yani şu anda maalesef geldiğimiz nokta bu. Üzülerek söylüyorum, keşke olmasaydı.”

ŞEF ERKAN YILDIZ: BİR İŞLETME KAPANDIĞINDA YILLARIN EMEĞİ KAYBOLUYOR
Açıklamalarının ardından Van kahvaltısının geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Şef Erkan Yıldız ise Yusuf Konak Kahvaltı Sarayı'nın sektörden çekilme kararının yalnızca bir işletmenin kapanması olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Yıldız, “Van kahvaltısını her fırsatta şehrimizin önemli bir gastronomi değeri olarak anlatıyor, tanıyor ve bununla gurur duyuyoruz. Peki, bu değeri yallardır yaşatan işletmelerin ayakta kalabilmesi için ne yapıyoruz? Yusuf Konak Kahvaltı Salonu’nun kapanma kararı, bu soruyu yeniden ve daha ciddi biçimde düşünmemize sebep oldu. Van adına üzücü bir haber olan bu durum sadece mekandaki masaların toplanması olarak düşünmemek gerekiyor. Çünkü bir işletme kapandığında yılların emeği, oluşturulan müşteri sadakati, mesleki birikim ve şehrin gastronomi hafızasının bir parçası da kayboluyor.” Dedi.

“FIRINLAR VE PASTANELER KAHVALTI HİZMETİ VERMEYE BAŞLIYOR”
Sektördeki sorunların yalnızca denetim eksikliğiyle sınırlı olmadığını, farklı iş kollarındaki işletmelerin de kahvaltı hizmeti sunmaya başladığını vurgulayan Yıldız, şöyle devam etti: “Elbette bir işletmenin kapanmasını tek bir nedene bağlamak doğru değil. Ancak sektörde giderek daha görünür hale gelen bir sorunu da göz ardı edemeyiz. Herkes aynı müşteriye, benzer ürünler sunarak ulaşmaya çalışıyor. Fırınlar, pastaneler ve farklı faaliyet alanlarındaki işletmeler de kahvaltı hizmeti vermeye başlıyor. İşletme sayısı artarken müşteri sayısı aynı oranda artmıyorsa pazar küçülen parçalara bölünüyor. Sonuçta karlılık düşüyor, fiyat rekabeti sertleşiyor. İşini tamamen kahvaltı üzerine kurmuş işletmeler bu rekabetin yükünü daha ağır hissediyor. Mesele başka işletmelerin kahvaltı sunmasına karşı çıkmak değil. Mesele, bir şehirde kazançlı olduğu düşünülen her işin plansızca çoğalmasını gelişme olarak görmemektir.” İfadelerini kullandı.

YILDIZ: VAN KAHVALTISINI YAŞATAN İŞLETMELER KORUNMALI
Van işletmelerin desteklenmesi gerektiğini dile getirirden Şef Erkan Yıldız sözlerini şöyle noktaladı: “Birbirinin benzeri sofraları çoğaltmak, Van kahvaltısına yeni bir değer kazandırmıyor. Üstelik fiyat düşürme yarışı ürünün niteliğini, hizmet kalitesini ve çalışan emeğini de olumsuz etkiliyor. İyi peynirin, gerçek tereyağının kaliteli balın ve yapılan emeğin de bir bedeli var. Bu bedelin karşılanamadığı bir ortamda kaliteyi nasıl koruyacağız. Burada meslek odalarına ve ilgili kurumlara da önemli sorumluluklar düşüyor. Van kahvaltısını tanıtırken bu kültürü yaşatan işletmelerin sorunlarını ne kadar dinliyoruz? Sektörün geleceği konuşulurken yıllarını bu işe vermiş insanların görüşlerine ne kadar yer veriyoruz? Artık yalnızca Van kahvaltısını nasıl daha fazla tanıtacağımızı değil, onu yaşatan işletmeleri nasıl ayakta tutacağımızı da konuşmalıyız. Yusuf Konak’ın kapanma kararını yalnızca bir işletmenin vedası olarak görmeyelim. Bu karar, Van kahvaltısının geleceğini yeniden değerlendirmek için bir vesile olsun.”

ŞEF PULAT: 50 YILLIK BİR GEÇMİŞ, KOLAY KAZANILAN BİR MARKA DEĞERİ DEĞİLDİR
Van kahvaltısının geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan bir diğer isim Şef Sinan Pulat oldu. Pulat da köklü gastronomi işletmelerinin kapanmasının Van’ın lezzet hafızası ve kültürel kimliği açısından önemli bir kayıp olduğuna dikkat çekerek, yarım asırlık geçmişe sahip markaların neden birer birer kaybolduğunun sorgulanması gerektiğini dile getirdi. Pulat, “Van’da yarım asırlık geçmişiyle marka değeri oluşturmuş, gastronomi kültürüne katkı sunmuş, yıllar içinde kendine özgü bir kimlik ve gelenek kazanmış mekânların birer birer kapanması oldukça düşündürücü ve üzücü. Bir gastronomi mekânı yalnızca yemek sunan bir işletme değildir. Bir şehrin lezzet hafızası, kültürü, misafirperverliği ve geçmişten geleceğe taşıdığı değerlerdir. 50 yıllık bir geçmiş, kolay kazanılan bir marka değeri değildir. O yılların içinde emek, ustalık, tecrübe, gelenek ve kuşaktan kuşağa aktarılan bir kültür vardır. Bugün asıl üzerinde durmamız gereken mesele, yalnızca bir işletmenin kapanması değil; bu şehrin gastronomi kimliğine değer katan köklü markaların neden birer birer kaybolduğudur.”

PULAT: KAPANAN HER KÖKLÜ MEKÂN, BU ŞEHRİN HAFIZASINDAN EKSİLEN BİR SAYFADIR
“Bugün asıl üzerinde durmamız gereken mesele, yalnızca bir işletmenin kapanması değil; bu şehrin gastronomi kimliğine değer katan köklü markaların neden birer birer kaybolduğudur. Şehirlerin gelişmesi yalnızca yeni mekânların açılmasıyla değil, mevcut değerlerinin korunmasıyla da mümkündür. Çünkü gastronomi, bir şehrin tanıtımında ve kültürel kimliğinde önemli bir yere sahiptir. Dilerim Van, kendi değerlerini kaybettikten sonra kıymetini anlamak zorunda kalan şehirlerden biri olmaz. Kapanan her köklü mekân, bu şehrin hafızasından eksilen bir sayfadır.” Dedi.




