Van’da yıllardır ekonominin lokomotifi olarak görülen turizm sektörü alarm veriyor. Özellikle İranlı turist hareketliliğiyle ayakta duran kentte, son dönemde yaşanan bölgesel gerilimler, ekonomik krizler ve tanıtım eksikliği turizmi adeta durma noktasına getirdi. Otellerdeki doluluk oranlarının yüzde 20’lere kadar gerilediği kentte birçok işletme kepenk kapatırken, sektör temsilcileri Van’ın son yılların en ağır turizm krizini yaşadığını ifade ediyor. İran pazarındaki daralma, altyapı sorunları, yetersiz tanıtım ve alternatif turizm pazarlarının oluşturulamaması nedeniyle Van’ın artık turistlerin konakladığı değil, transit geçtiği bir şehir haline geldiğini belirten turizmciler, yetkililere “acil destek paketi” çağrısında bulundu. Konuya ilişkin VANOTED Başkanı Çetin Demirhan ve otel işletmecisi Furkan Seven, Van’ın sahip olduğu tarihi, kültürel ve doğal zenginliklere rağmen hak ettiği ilgiyi göremediğini belirterek, Irak, Ermenistan, Azerbaycan ve Körfez ülkeleri gibi yeni pazarlara yönelmesi gerektiğini söyledi.
DEMİRHAN’DAN ÖNEMLİ DEĞERLENDİRMELER
Van Otelciler ve Turizmciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan, geçtiğimiz Haziran ayında yaşanan ve “12 günlük savaş” olarak hafızalara kazınan İran-İsrail geriliminin ardından Van turizminin ciddi bir darbe aldığını söyledi. Demirhan, “Geçtiğimiz Haziran ayından bu yana Van, turizm anlamında oldukça sancılı bir süreçten geçiyor. Şehrimizin en hareketli sezonu olan Temmuz ve Ağustos aylarında bile otellerdeki doluluk oranları maalesef yüzde 20’lerde kaldı. Bildiğiniz üzere Van ekonomisinin temel taşı, hatta tek gerçek gelir kaynağı turizmdir ve bu sektörden neredeyse tüm esnafımız doğrudan faydalanmaktadır.” Dedi
“VAN SON 20 YILIN EN KÖTÜ SEZONUNU GEÇİRİYOR DİYEBİLİRİZ”
Van’da son 20 yılın en kötü turizm sezonunu geçirdiğini vurgulayan Demirhan şunları aktardı “Bu savaş ve beraberinde getirdiği belirsizlik, geçen seneden beri İran ekonomisini derinden sarstı. İran tümeni ciddi bir değer kaybı yaşadı. Bu ekonomik erimeyle birlikte Türkiye, İranlı turistler için artık ‘pahalı’ bir ülke haline gelmeye başladı. Maddi imkansızlıkların yanı sıra, savaşın yarattığı psikolojik tedirginlik de insanları seyahat etmekten ve harcama yapmaktan alıkoyuyor. Bu nedenle Van son 20 yılın en kötü sezonunu geçiriyor diyebiliriz.” Diye konuştu.
DEMİRHAN: “İRAN EKONOMİSİNİN TOPARLANMASI YILLAR ALACAK”
Savaşın bitmesi halinde İran ekonomisinin düzelmesi yıllar alacağını dile getiren Demirhan, “Şahsi kanaatimce, İran-ABD gerginliği bugün sona erse bile, İran ekonomisinin toparlanması ve paralarının yeniden değer kazanması en az 2-3 yıl alacaktır. İnsanların yeniden eski seyahat alışkanlıklarına dönebilmesi ve rahatça harcama yapacak güce ulaşması için önümüzde en az birkaç yıllık bir süreç olduğunu düşünüyorum.” Şeklinde konuştu.
“VAN’IN TURİZM ANLAMINDA YETERLİ TANITIMININ YAPILMADI”
İran pazarındaki daralma savaş gerilimiyle başlamadığını aktaran Başkan Demirhan “Aslına bakarsanız, İran pazarındaki daralma sadece son dönemdeki savaş gerilimiyle başlamadı; daha öncesinde de ciddi bir azalma söz konusuydu. Dikkat çekici bir diğer nokta ise, İranlı turistlerin artık Van’ı bir durak olarak görüp doğrudan batı illerine yönelmeye başlamasıdır. Van’ın turizm anlamında yeterli tanıtımının yapılmadığı bir gerçek. Misafirlerimiz, bugüne kadar şehri sadece coğrafi yakınlığından dolayı tercih ediyordu.”
“VAN’A GEREKLİ YATIRIMLAR YAPILMADI”
“Ancak bugün gelinen noktada, Van’ın tercih edilmemesinin altında yatan çok daha derin sebepler var: Altyapı yetersizliği ve bitmek bilmeyen trafik sorunu. En temelden başlarsak; gümrük kapısındaki peronlarda bile ciddi aksaklıklar yaşanıyor. Şöyle bir senaryo düşünün: Bir turist ailesiyle birlikte kapıdan giriş yapıyor ancak Van şehir merkezine ulaşana kadar yol boyunca mola verebileceği, temel ihtiyaçlarını karşılayabileceği nitelikli tek bir tesis bile bulamıyor. Maalesef bu anlamda Van’a gerekli yatırımlar yapılmadı. Sadece sınır komşusu olmanın verdiği avantajla turizmi sürdüremeyiz” diye aktardı
“BİRÇOK OTEL KAPANDI”
Turizmdeki düşün ciddi boyutlara ulaştığını ifade eden Çetin Demirhan otellerin doluluk oranlarına ilişkin bilgi verdi. Demirhan, "Aslında geçtiğimiz yıl da turizm açısından çok parlak bir dönem geçirmemiştik; ancak bu yıl, geçen seneyi bile aratır hale geldi. Verilere baktığımızda turizmde yüzde 50’lik bir daralma söz konusu. Geçen yıl yüzde 40 seviyelerinde seyreden doluluk oranları, şu an yüzde 20’lere kadar gerilemiş durumda. Bu sürdürülemez tablo nedeniyle birçok otelci arkadaşımız, iş yapamadığı için kapısına kilit vurmak zorunda kaldı. Sektördeki bu kan kaybının yanı sıra, Van’daki 'kayıtsız ve ruhsatsız' işletme sorunu da kronik bir hal almış durumda. Süreç içerisinde bu şekilde faaliyet gösteren 10-15 otel kapatıldı; ancak halen birçok işletme kaçak olarak faaliyetini sürdürmeye devam ediyor.” Dedi.
“17 BİN YATAK KAPASİTESİ BOŞ KALDI”
Van’da İran turistlerin dışında nadir ziyaretçi geldiğini ifade eden Demirhan, “Van turizminde İranlı misafirlerimizin dışında, sadece çok nadir görülen yerli turist grupları kaldı. Bildiğiniz üzere Mayıs ayı, normalde sınırlı da olsa yerli turların hareketlendiği bir dönemdir; ancak bu yıl o hareketliliği de göremiyoruz. Bugün Van, yaklaşık 17 bin yataklı ciddi bir konaklama kapasitesine sahip. Fakat mevcut yoğunluğa baktığımızda kapasitenin çeyreği dolmuş durumda değil.” ifadelerini kullandı.
VAN’A TANITIM ŞAR
Van’a turist çekmenin yolunun tanıtımdan geçtiğini vurgulayan Çetin Demirhan şöyle devam etti, “Bir kente turistin gelmesi için her şeyden önce o ilin doğru ve güçlü bir şekilde tanıtılması gerekir. Ancak biz bu konuda çok gerideyiz. Fuarlara gittiğinizde görüyorsunuz; diğer iller tanıtımı en üst düzeyde önemserken, Van maalesef listenin en sonunda yer alıyor. Hatta şehre gelen turistlerin çoğu burada kalmak yerine otogardan Karadeniz’e veya Trabzon’a geçiyor. Yani Van, turistlerin konakladığı değil, sadece transit geçtiği bir yer haline geldi.”
DEMİRHAN: VAN’IN TURİZM PAZARLARINI ÇEŞİTLENDİRMELİYİZ
“Bu kısır döngüyü kırmak için hedef pazarlarımızı çeşitlendirmeliyiz. Örneğin; Van, Ermenistan için tarihi ve kültürel anlamda çok özel bir değere sahip. Aynı şekilde Irak pazarı da büyük bir potansiyel barındırıyor; ancak oradaki insanlar Van’ı gerçekten tanımıyorlar. Şehrimizin eşsiz tarihi dokusu ve gezilecek onlarca yeri var ama tanıtım eksikliği tüm bu zenginliğin üzerini örtüyor. Sıkıntı tam olarak burada: Kendimizi sadece İran pazarına hapsettik. İran’da bir aksilik yaşandığında, tüm şehir ekonomisi işte böyle derin bir sessizliğe bürünüyor. Şunu unutmamak gerekir; Van’da turizm demek sadece 'otelcilik' demek değildir. Bu şehrin esnafından ulaşım sektörüne kadar herkesin geçim kaynağı turizmdir.” Diye konuştu
“VAN’IN İKLİMİ PAHA BİÇİLEMEZ BİR NİMET”
İran dışında alternatif pazarların da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Demirhan, “Özellikle Irak, Ermenistan ve Azerbaycan pazarları Van için hayati önem taşıyor. Ancak bugün baktığımızda, Iraklı turistlerin yüzde 5’i bile Van’a gelmiyor; çünkü şehri tanımıyorlar. Yıllardır Adana ve Mersin gibi illeri tercih ediyorlar. Oysa son 2-3 senedir bir kıpırdanma var. Iraklı turistler için Van’ın iklimi paha biçilemez bir nimet. Kendi ülkelerindeki kavurucu sıcaklardan kaçanlar için Van’ın serin havası, burayı tercih etmeleri için başlı başına bir sebep. Eğer doğru tanıtım yapılırsa, Van bu kitle için vazgeçilmez bir rota olur.” şeklinde konuştu
“DESTEK PAKETİ HAZIRLANMALI”
Mevcut önerilerini aktaran Demirhan sözlerini, şöyle noktaladı, “Gerçekten tüm esnafımız çok zor durumda. Yetkililerin acilen bir araya gelip bu zor durumdaki esnaf için ne yapılabileceğini masaya yatırması gerekiyor. Bölgesel gerilimlerden ve sınır komşumuzdaki savaş atmosferinden Türkiye’de en çok etkilenen il şüphesiz Van’dır. Bu nedenle Van’a özel bir destek paketi hazırlanması ve esnafın elinden tutulması artık bir zorunluluktur. Şehrin ekonomisini ayakta tutmak için somut adımlar bekliyoruz.” Dedi
SEVEN: VAN POTANSİYELİNİ HALA DEĞERLENDİREMİYOR!
Van’daki otel işletmecilerinden Furkan Seven ise kent turizminin son yıllarda ciddi bir durgunluk yaşadığını belirterek, Van’ın sahip olduğu büyük potansiyelin yeterince değerlendirilemediğini söyledi. Van’da turizm hareketliliğinin önceki yıllara göre ciddi şekilde düştüğünü ifade eden Furkan Seven, otellerdeki doluluk oranlarının beklentilerin altında kaldığını söyledi. Seven, “Geçmiş yıllarda özellikle yaz sezonunda ciddi bir yoğunluk yaşanırdı. Otellerde rezervasyonsuz yer bulmak neredeyse imkansız hale gelirdi. Ancak son dönemlerde bu hareketlilik büyük ölçüde azaldı. Şu an birçok işletme eski sezonları arıyor. Turizmdeki bu durgunluk sadece otel sektörünü değil, şehirdeki restoranlardan ulaşım sektörüne kadar herkesi etkiliyor.” dedi.
SEVEN: DOĞAL GÜZELLİKLER AÇISINDAN ÇOK GÜÇLÜ BİR POTANSİYELE SAHİBİZ
Van’ın tarihi ve doğal zenginliklerinin ön plana çıkarılması gerektiğini belirten Seven, kentin sadece alışveriş turizmiyle anılmasının büyük bir eksiklik olduğunu söyledi. Seven, “Van sadece alışveriş yapılacak bir şehir değil. Van Gölü, Akdamar Adası, tarihi yapılar ve doğal güzellikler açısından çok güçlü bir potansiyele sahibiz. Ancak insanlar şehri çoğu zaman sadece kısa süreli ziyaret edilen bir nokta olarak görüyor. Turistlerin burada daha uzun süre vakit geçirmesi için yeni projeler ve etkinlikler yapılmalı. Özellikle doğa ve kültür turizmi konusunda önemli fırsatlarımız var.” ifadelerini kullandı.
“KENTİN TURİZMİNİ CANLANDIRMAK İÇİN ORTAK HAREKET EDİLMESİ GEREKİYOR”
Turizmde tek bir pazara bağlı kalmanın risk oluşturduğunu vurgulayan Furkan Seven, farklı ülkelere yönelik tanıtım çalışmalarının artırılması gerektiğini dile getirdi. Seven, “Van’ın turizm anlamında sadece belli bir ziyaretçi kitlesine bağlı kalması doğru değil. Irak, Azerbaycan ve Körfez ülkeleri gibi farklı pazarlara yönelik çalışmalar yapılmalı. Eğer doğru tanıtım yapılırsa Van çok daha fazla turist ağırlayabilecek kapasiteye sahip. Şehrin turizm potansiyelini yeniden canlandırmak için ortak hareket edilmesi gerekiyor.” diye konuştu.
