İklim değişikliği ve kuraklık tehdidi, kentlerde yeşil alanların korunmasını ve ağaçlandırma çalışmalarının sürdürülebilir şekilde yürütülmesini her geçen gün daha önemli hale getiriyor. 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü’nde Türkiye genelinde binlerce fidan toprakla buluşturulurken, Van’da dikilen fidanların yaşatılması da gündeme geldi. Her yıl gerçekleştirilen ağaçlandırma çalışmalarına rağmen kentte orman varlığının yüzde 2,82 seviyesinde kalması, dikim sonrası bakım, sulama ve koruma süreçlerinin önemini ortaya koydu. Şehrivan’a açıklamalarda bulunan TÜRÇEP Genel Sekreteri Ali Kalçık ve Çevre aktivisti Arzu Uslu, Van’da ağaçlandırmanın yalnızca fidan dikmekle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek uzun vadeli bakım çalışmalarının hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
VAN’DA DİKİLEN FİDANLARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ BAKIMSIZLIK NEDENİYLE YOK OLDU
Van’da gerçekleştirilen ağaçlandırma çalışmalarının kalıcı sonuç vermesi için dikim sonrasında da düzenli bakım ve koruma yapılması gerektiğini belirten TÜRÇEP Genel Sekreteri Ali Kalçık, fidanların büyük bölümünün bu süreçlerin aksaması nedeniyle yaşatılamadığını söyledi. Ağaçlandırma çalışmalarının yalnızca dikilen fidan sayısıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Kalçık, kurumların fidanların gelişimini ve yıllar içinde ne kadarının hayatta kaldığını takip etmesi gerektiğini ifade etti. Çevre aktivisti Arzu Uslu da Van’da ağaçlandırma çalışmalarının dikimle sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çekerek düzenli sulama, bakım ve korumanın önemini vurguladı. Uslu, dikilen fidanların yaşatılması için en az 3-5 yıllık bakım planlarının hazırlanması gerektiğini kaydetti.
YANLIŞ AĞAÇ TÜRÜ SEÇİMİ SU KAYNAKLARINI TEHDİT EDİYOR
İklim değişikliği ve kuraklık, Van’da su kaynaklarının korunmasını ve yeşil alanların sürdürülebilir şekilde artırılmasını daha önemli hale getiriyor. Çevre aktivisti Arzu Uslu, ağaçlandırma çalışmalarında bölgenin iklim ve toprak koşullarının dikkate alınması gerektiğini belirterek fazla su tüketen ağaç türlerinin su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekti. Kuraklığa dayanıklı, az su tüketen ve yerel koşullara uyum sağlayan türlerin tercih edilmesi gerektiğini ifade eden Uslu, doğru tür seçiminin önemini vurguladı. TÜRÇEP Genel Sekreteri Ali Kalçık ise çevre korumanın yalnızca ağaç dikimiyle sınırlı tutulmaması gerektiğini belirterek Van Gölü Havzası’nın göl, akarsular, yeraltı suları, sulak alanlar ve tarım arazileriyle bir bütün olarak ele alınmasını istedi.
“VAN’DAKİ SORUN FİDAN SAYISINDA DEĞİL, DİKİM SONRASI BAKIM VE KORUMA EKSİKLİĞİNDE”
Van’da her yıl gerçekleştirilen ağaçlandırma çalışmalarına rağmen orman varlığının düşük seviyede kalması, dikim sonrası bakım ve koruma süreçlerini yeniden gündeme getirdi. Çevre aktivisti Arzu Uslu, fidanların toprakla buluşturulmasının yeterli olmadığını belirterek düzenli sulama, bakım ve uzun vadeli takip çalışmalarının önemine dikkat çekti. Uslu; “Her yıl 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü kapsamında kentimizde binlerce fidan toprakla buluşturulmaktadır. Ancak ortaya çıkan tablo, gösterilen çaba ile alınan sonuç arasındaki derin uyumsuzluğu gözler önüne sermekte. Van’ın orman varlığının hâlâ yüzde 2,82 gibi son derece düşük bir seviyede kalması kentin su krizi, denetimsiz imar baskısı ve ekolojik bozulma ile karşı karşıya olduğunu gösteren somut bir uyarıdır. Van’ın ekolojik geleceğini korumak ve yarınlara yaşanabilir bir kent bırakmak amacıyla kamuoyunun ve yetkililerin dikkatine sunmak isteriz. Her yıl binlerce fidan dikilmesine rağmen orman varlığımızın artmaması, sorunun fidan sayısında değil; dikim sonrası bakım, sulama, koruma ve izleme süreçlerinde olduğunu açıkça göstermektedir. Toprağa dikilen her fidanın yaşam döngüsü takip edilmediği, düzenli sulama ve koruma tedbirleri alınmadığı sürece bu çalışmalar sürdürülebilir bir ormanlaşma sağlamamaktadır. Fidan dikim kampanyaları, dönemsel etkinliklerin ötesine geçerek en az 3-5 yıllık bakım garantili planlamalarla yürütülmelidir.” Dedi.
“VAN’DA AĞAÇLANDIRMADA YANLIŞ TÜR SEÇİMİ SU KAYNAKLARINI TEHDİT EDİYOR”
Ağaçlandırma çalışmalarında bakım ve sulamanın yanı sıra tercih edilen fidan türlerinin de büyük önem taşıdığını belirten Uslu, Van’ın iklim ve su koşullarına uygun türlerin seçilmesi gerektiğini vurgulayarak sözlerine şöyle devam etti; “Van ciddi bir su krizi ve kuraklık riski ile karşı karşıyadır. Buna rağmen ağaçlandırma projelerinde bölgenin karasal iklimine, düşük yağış miktarına ve toprak yapısına uygun olmayan, yüksek su tüketen türlerin tercih edilmesi su kaynaklarımız üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Van’da Ağaçlandırmada Yanlış Tür Seçimi Su Kaynaklarını Tehdit Ediyor. Ağaçlandırma çalışmalarında kuraklığa dayanıklı, su tüketimi düşük ve Van’ın endemik, yerel doğasına uygun türler seçilmelidir. Yanlış tür tercihleri hem dikilen fidanların kurumasına neden olmakta hem de kentin kısıtlı yeraltı ve yerüstü su rezervlerini tüketmekte.” Diye konuştu.
USLU: VAN İÇİN "YEŞİL İMAR MODELİ" DERHAL HAYATA GEÇİRİLMELİDİR
Çevre aktivisti Arzu Uslu; “Kentin "yeşil akciğerleri" konumundaki Edremit, Gevaş ve Erciş gibi sahil ilçelerimizde artan betonlaşma ve imar baskısı, mevcut yeşil alanları ve bağ kültürünü hızla yok etmektedir. Van için "Yeşil İmar Modeli" derhal hayata geçirilmelidir. Bu ilçelerde ruhsat alan ve inşaat yürüten tüm kurum, kuruluş ve yüklenicilere, yapı ölçeğine göre belirlenecek sayıda fidan dikme ve en az 3 yıl boyunca bakımını üstlenme zorunluluğu getirilmelidir. Yeşil alan kaybı, imar harçları veya yükümlülükler üzerinden tazmin edilmeli; ruhsat süreçleri çevre odaklı kriterlere bağlanmalıdır. Van Gölü’ndeki çekilme, bölgedeki kuraklık ve ormansızlaşma birbirini besleyen bir ekolojik kriz sarmalı oluşturmaktadır. Parçacıl çözümler kentin ekolojik geleceğini korumaya yetmemektedir. Kapadokya Alan Başkanlığı modelinde olduğu gibi, Van Gölü Havzası Bütüncül Alan Yönetimi acilen kurulmalıdır. Göl çevresi, sulak alanlar, tarım arazileri ve orman alanları tek bir koruma ve yönetim vizyonuyla ele alınmalıdır. Aksi takdirde kentimiz mikro-iklim değişiklikleri, çölleşme, toz fırtınaları ve biyoçeşitlilik kaybı gibi geri dönülemez ekolojik yıkımlarla yüzleşmek zorunda kalacaktır.” Diye aktardı.
“ATIL ARAZİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN SOSYAL VE EKOLOJİK ODAKLI PROJELER GELİŞTİRİLMELİDİR”
Ağaçlandırma çalışmalarının yalnızca fidan dikimiyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Uslu, kentteki atıl arazilerin de sosyal ve ekolojik projelerle değerlendirilmesi çağrısında bulunarak sözlerini şöyle noktaladı; “Kentin çeperlerinde ve kamu mülkiyetinde yer alan atıl arazilerin değerlendirilmesi için sosyal ve ekolojik odaklı projeler geliştirilmelidir. Su tüketimi düşük, bölgeye uyumlu meyve ağaçlarıyla (örneğin yerel elma, ceviz, kayısı türleri) "Sosyal Meyve Bahçeleri" oluşturulmalıdır. Bu model hem kentin yeşil dokusunu ve biyoçeşitliliğini artıracak hem de elde edilecek ürünlerle dar gelirli hanelere ve yerel topluluklara doğrudan gıda desteği sağlayacaktır. Van’ın ekolojik geleceği dönemsel kampanyalarla değil bilimsel, planlı, denetlenebilir ve katılımcı bir çevre politikasıyla kurtarılabilir. Tüm yerel yönetimleri, ilgili bakanlık yetkililerini, akademiyi ve sivil toplum kuruluşlarını Van’ın doğasını korumak adına ortak hareket etmeye davet ediyoruz.” şeklinde konuştu.
KALÇIK: İLK YIL 15 BİN FİDAN DİKİLDİ ANCAK DEVAMI GELMEDİ
Geçmişte Van’da yürütülen ağaçlandırma çalışmalarının olduğunu söyleyen TÜRÇEP Genel Sekreteri Ali Kalçık, dikilen fidanların bakım ve koruma eksikliği nedeniyle yok olduğunu belirtti. Kalçık; “Geçmişte bu kentte ağaçlandırma için önemli çalışmalar yürüttük. 2011 yılında Kopanis Köyü’nde belediyeyle birlikte 50 bin ağaç dikilmesi yönünde karar aldık. İlk yıl 15 bin fidan dikildi. Alanın çevresi tel örgülerle korundu; damla sulama sistemi kuruldu, su pompası sağlandı ve bekçi görevlendirildi. Ancak bakım ve korumanın sürdürülmemesiyle, gözlemlerimize göre dikilen ağaçların çok büyük bölümü yok oldu. Planlanan diğer 35 bin fidan da dikilemedi. Bu, fidan dikmenin ardından onu yaşatacak irade ve emeğin ne kadar önemli olduğunu gösteren acı bir örnektir. İl Özel İdaresi döneminde de öğrencilere ceviz, badem ve elma fidanları dağıttık. Bostaniçi’nde geniş bir alanda büyük ölçekli bir ağaçlandırma çalışması yürüttük. Ne yazık ki gözlemlerimize göre burada verilen emekler korunamadı ve ağaçlar yok oldu. Bu deneyimlerden ders çıkarmalıyız. Kamu kurumları yalnızca kaç fidan diktiklerini değil, bu fidanların kaçının bir, üç ve beş yıl sonra yaşamaya devam ettiğini de kamuoyuna açıklamalıdır.” Dedi.
“DOĞRU YERDE, DOĞRU TÜR VE SÜREKLİ BAKIM ŞART”
TÜRÇEP Genel Sekreteri Kalçık; “Kuruyan her ağacın neden kuruduğu yerinde ve bilimsel olarak incelenmelidir. Tür seçimi, dikim zamanı, toprağın niteliği, sulama, bakım ve koruma birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle kuraklık koşullarında bölgeye uyumlu türler seçilmeli, su kaynakları gözetilmeli ve fidanların ilk yıllardaki bakım ihtiyacı planlanmalıdır. Ağaç dikme ve yaşatma kültürü aileden başlayarak toplumun her kesimine yayılmalıdır. Bir çocuğun doğumunda, bir evlilikte ya da sevdiklerimizi anarken diktiğimiz fidanlara sahip çıkmak, geleceğe bırakacağımız değerli bir mirastır.” Diye konuştu
“VAN GÖLÜ HAVZASI BİR BÜTÜNDÜR”
Kalçık; “Van Gölü yalnızca Van’ın değil, dünyanın ortak doğal mirasıdır. Dünyanın en büyük sodalı gölü ve sahip olduğu mikrobiyolitler, bu havzanın ne kadar özel olduğunu gösteriyor. Göldeki su çekilmesi, kuraklık, iklim değişikliği ve insan faaliyetlerinin yarattığı baskılar hepimiz için bir uyarıdır. Gölü, onu besleyen akarsuları, yeraltı sularını, sulak alanları, tarım alanlarını ve yerleşimleri birbirinden ayrı düşünemeyiz. Yeşil alanların kaybı ve doğaya yönelik duyarsızlık da havzanın geleceğine ilişkin kaygılarımızı artırıyor. Bu nedenle Van Gölü Havzası için bilim insanlarının, meslek odalarının, çevre örgütlerinin, yerel yönetimlerin ve halkın katıldığı bütüncül bir yönetim anlayışına ihtiyaç vardır. Gölü korumak, aynı zamanda bu havzada yaşayan insanların ve diğer bütün canlıların geleceğini korumaktır.” Şeklinde konuştu
KALÇIK: 11 KASIM’I YALNIZCA FİDAN DİKİLEN BİR GÜN OLARAK GÖRMEYELİM
“Çiçekli’den üniversiteye uzanan Erek Dağı yamaçlarında ve uygun kamu arazilerinde, doğal bitki örtüsü ve su kaynakları korunarak meyve bahçeleri ve uygun yeşil alanlar oluşturulabilir. Bu alanlarda yetiştirilecek ürünlerin toplum yararına, özellikle ihtiyaç sahipleriyle paylaşılması da planlanabilir. Böyle bir çalışma yalnızca ekonomik katkı anlamına gelmez. Kentin yaşam kalitesine, insan sağlığına, sosyal dayanışmaya ve turizme de katkı sunabilir. Bunun için devletin, yerel yönetimlerin ve ilgili bütün kurumların uzun vadeli sorumluluk üstlenmesi gerekir. 11 Kasım’ı yalnızca fidan dikilen bir gün olarak görmeyelim. Bu günü, diktiğimiz her fidanı yaşatma, mevcut ağaçlarımızı koruma ve Van’ın geleceğine sahip çıkma sorumluluğumuzu hatırladığımız bir güne dönüştürelim. Doğa tüm canlıların ortak evidir. Bir fidanı yaşatmak, bu ortak eve ve geleceğe sahip çıkmaktır.” Diye aktardı.
