Türkiye ile İran arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesi ve sınır ticaretinin canlandırılması amacıyla karşılıklı tır geçişlerinde yeni bir dönem başladı. Van Ticaret ve Sanayi Odası (Van TSO) Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva, Kapıköy Gümrük Kapısı’nın karşılıklı tır geçişlerine açıldığını duyurarak Türk tırlarının İran’a geçiş yapmaya başladığını açıkladı. Van’ın ihracat potansiyeli ve bölge ekonomisi açısından önemli görülen bu gelişmenin, iki ülke arasındaki ticaretin artırılmasına katkı sunması bekleniyor. Ancak yeni uygulamaya rağmen sınır kapılarında yaşanan uzun bekleme süreleri ve ulaşım güzergâhlarındaki fiziki engeller, ticaretin önündeki sorunlar arasında yer alıyor. Esendere Sınır Kapısı’nda 15-20 güne, Gürbulak Sınır Kapısı’nda ise 10-15 güne ulaşan bekleme süreleri, taşımacılıkta yaşanan aksaklıkları ortaya koyuyor. Van iş dünyası, karşılıklı geçişlerin kolaylaştırılmasının yanı sıra gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve altyapı eksikliklerinin giderilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Van’ın İran’la ticaret potansiyelinin artırılması için atılması gereken adımlara değinen DOGUSİFED Başkanı Müslüm Erbay, Şehrivan’a özel açıklamalarda bulundu.
KARŞILIKLI TIR GEÇİŞLERİ VAN İÇİN FIRSAT
İran’la karşılıklı tır geçişlerine yönelik yeni gelişme yaşanırken, Van’ın sınır ticaretindeki konumunu ve ihracat potansiyelini yeniden gündeme taşıdı. Van TSO Başkanı Necdet Takva’nın duyurduğu gelişmeyle Kapıköy Gümrük Kapısı’nda karşılıklı tır geçişlerinin başlaması, kent ekonomisi açısından yeni fırsatlar sunuyor. İki ülke arasındaki ticaretin hareketlenmesi ve Van’ın coğrafi avantajlarının ekonomik kazanca dönüşmesi beklenirken, sınır kapılarındaki uzun bekleme süreleri ve fiziki altyapı sorunları bu potansiyelin önündeki engeller arasında yer alıyor. Van iş dünyası, yeni dönemin ticarete katkı sunabilmesi için gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve altyapı eksikliklerinin giderilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
TIRLAR GÜNLERCE SINIRDA BEKLİYOR
Doğu Sanayi ve İş Dünyası Federasyonu (DOGUSİFED) Başkanı Müslüm Erbay, karşılıklı tır geçişlerine izin verilmesini olumlu karşıladıklarını ancak sınır kapılarındaki sorunların çözülmesi gerektiğini belirtti. Esendere Sınır Kapısı’nda 15-20 gün, Gürbulak Sınır Kapısı’nda ise 10-15 gün bekleyen tırlar bulunduğunu aktaran Erbay, gümrük ve tescil işlemlerinin hızlandırılmasının önemine dikkat çekti. İran’a uzanan güzergâhtaki dar geçitler ve üst geçitlerin de özellikle mermer ve granit gibi ağır tonajlı ürünleri taşıyan tırların geçişini zorlaştırdığını ifade eden Erbay, fiziki engellerin giderilmesi gerektiğini vurguladı. Karşılıklı tır geçişlerinin ticarete gerçek anlamda katkı sunabilmesi için sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azaltılması, işlemlerin hızlandırılması ve ihtisas gümrüğünün açılması gerektiğini belirtti.
TAKVA: GÖRÜŞMELERİMİZ SONUÇ VERDİ
Konuya ilişkin sosyal medya hesabından bir paylaşım yapan Van TSO Başkanı Necdet Takva, İranlı yetkililerle yürüttükleri görüşmelerin olumlu sonuçlandığını belirtti. Takva paylaşımında şu ifadelere yer verdi: "Batı Azerbaycan Eyalet Valiliği, Kapıköy Gümrük Kapısı'ndan İran tarafına Türkiye tırlarının geçişinin başladığını iletti. Böylece şu ana kadar sadece İran tırlarının giriş yaptığı Van Kapıköy Gümrük Kapısı, uluslararası karşılıklı tır geçişlerine açılmış oldu. İranlı muhataplarımız ile yaptığımız görüşmeler sonucunda, tek taraflı tır geçişleri karşılıklı hale geldi. Şehrimize, bölgemize, ülkemize hayırlı olsun."
GELİŞMELER İŞ DÜNYASINI SEVİNDİRDİ
İran’la ticari ilişkilerde yıllardır belirlenen hedeflerin gerisinde kalındığına dikkat çeken Doğu Sanayi ve İş Dünyası Federasyonu (DOGUSİFED) Başkanı Müslüm Erbay, iki ülke arasındaki ticaret hacminin artırılması ve mevcut sorunların aşılması için değerlendirmelerde bulundu. Erbay, sözlerine şöyle başladı: “Doğrusunu söylemek gerekirse bu gelişmeye çok sevindim. Çünkü yıllardır üzerinde durduğumuz ve dile getirdiğimiz bir konuydu. İran’la ticari ilişkilerimizde, ithalat ve ihracat süreçlerinde hedeflerimize ulaşamadığımızı sürekli vurguluyoruz. İki ülkenin cumhurbaşkanları düzeyinde gerçekleştirilen toplantılarda yıllardır 30-40 milyar dolar civarında yıllık ticaret hacmi hedefi belirleniyor. Ancak ne yazık ki bu hedefin hiçbir zaman yüzde 10’unun üzerine çıkamadık. Bu da üzücü bir durum. Bunun yapısal sorunlardan kaynaklandığını biliyoruz. Siyasi etkenlerin ve uluslararası dengelerin de bu süreçte rol oynadığının farkındayız. Ancak bana göre bu haberin bugün bizimle paylaşılıyor olması bile başlı başına önemli bir gelişme. Tabii bu da yeterli değil; ihtisas gümrüğümüzün de burada olması gerekiyor.” dedi.
ERBAY: VAN'IN İRAN’LA OLAN TİCARETİ KONYA, KAYSERİ, GAZİANTEP KADAR DEĞİL
Van’ın İran’la ticaret potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğine dikkat çeken Erbay, tır geçişlerinin kolaylaştırılmasının bölge ekonomisine önemli katkı sağlayacağını vurguladı; “Yıllardır İran’la ticaret yapan firmalardan biri olduğunu belirten Erbay, 2,5 yıl Tahran’da yaşadığını ve İran’la sık sık gidip geldiğini, bölgede yatırımlarının bulunduğunu ve İranlılarla birlikte Van’da faaliyet yürüttüklerini söyledi. Van’ın İran’la ticaret hacminin Konya, Kayseri ve Gaziantep gibi illerin gerisinde kaldığını vurgulayan Erbay, bu konuda yalnızca bir kesimi suçlamanın doğru olmadığını, herkesin ortak sorumluluğu bulunduğunu ifade etti. Erbay, tır geçişlerinin kolaylaştırılması ve her iki tarafın da geçişlere açık olması durumunda Van’ın ve bölgenin ekonomisinin canlanacağını belirterek söz konusu gelişmeyi çok kıymetli bulduklarını dile getirdi.” Diye konuştu.
15-20 GÜN KUYRUKTA BEKLEYEN TIRLAR VAR
DOGUSİFED Başkanı Müslüm Erbay; “Süslü camilerin yapılmasının ibadetin kalitesini artırmadığını söylüyoruz. Aynı şekilde, gümrük işletmelerimizin ve gümrük binalarımızın çok lüks olması, eğer ticaretimize yansımıyorsa, bunun da bir faydası olmayacağını düşünüyoruz. Bugün aldığımız haberde, her iki tarafın tır geçişine izin vermesi güzel bir gelişme ancak sınır kapılarındaki işleyişin de düzeltilmesi gerekiyor. Çünkü tır geçişleri, tır tescil işlemleri ve diğer resmî işlemler hızlanmadığı zaman tırlar geliyor ve orada kuyruklar oluşuyor. 15-20 gün kuyrukta bekleyen tırlarımız var. Şu an size net bir bilgi vereyim. Hem Gürbulak hem de Esendere-Yüksekova sınır kapılarıyla sürekli irtibat hâlindeyiz. Gelen tırlarımızdan Esendere’de 15-20 gün bekleyenler var. Gürbulak’ta ise 10-15 gün bekleyen tırlar bulunuyor. Mevcut tır geçişlerinin yapıldığı iki sınır kapımızda bu kadar uzun bekleme süreleri yaşanırken, yeni tır geçişlerine izin verilmesi bu gecikmeleri gidermeyecek ve işlemleri hızlandırmayacaksa, doğrusunu söylemek gerekirse bunun benim gözümde hiçbir kıymeti harbiyesi yoktur.” Şeklinde konuştu.
YENİ SÜREÇTE GEÇİŞLERİN HIZLANMASI BEKLENİYOR
Erbay; “Umuyorum ve diliyorum ki bu gelişme, yalnızca tır geçişlerinin serbest bırakılmasıyla sınırlı kalmaz, aynı zamanda sınır kapılarındaki işlemlerin hızlanmasına da katkı sağlar ve ticari ilişkilerimiz güçlenerek gelişir. Aksi takdirde, yıllardır yanı başımızdaki İran’la ticari hedeflerimize ulaşamamış olmanın sitemini yapmaya devam edeceğiz. Evet, bu güzel bir gelişme ancak gelen bir tır hâlâ karşı tarafta ya da bu tarafta 10-15 gün bekliyorsa, sınır kapısında günlük karşılıklı geçişler “Ben 100 tır bırakıyorum, sen de 100 tır bırak” ya da “Ben 50 tır bırakıyorum, sen de 50 tır bırak” şeklinde sınırlandırılıyorsa ve bu durum geçişleri hızlandırmıyorsa, bunun ticarete herhangi bir katkısı olmayacaktır. Burada çok negatif bir düşünceyi paylaşmak istemiyorum, yalnızca mevcut durumu olduğu gibi ifade etmek istiyorum. Tır geçişlerinin ve gümrük işlemlerinin hızlandırılması durumunda bu gelişmenin sağlayacağı katkı da artacaktır. Aksi takdirde, tır geçişleri zaten açıktı ve tırlar gelip gidiyordu. İşlemlerin hızlanması hâlinde ise bu gelişmeden en çok ilimiz fayda sağlayacaktır. İnşallah sürecin temenni ettiğimiz doğrultuda ilerlemesini diliyorum.” diye aktardı.
FİZİKİ ENGELLER ULAŞIMDA BÜYÜK ENGEL!
Erbay, sınır kapılarındaki fiziki altyapı yetersizlikleri ve geçişlerde yaşanan aksaklıkların Van’ın İran’la ticaretini olumsuz etkilediğine dikkat çekti: “Birçok politik konuya girmek istemiyorum ancak bir esnaf, tüccar ve sanayici olarak konuşmam gerekirse, ben 25 yıldır İran’la çalışan bir madenci ve maden mühendisiyim. Granit ve mermer gibi ağır tonajlı ürünlerle çalışıyoruz. 10 bin kilometre uzaktaki bir karar, buradaki Kapıköy Sınır Kapısı’nı etkileyebiliyor ve ticari işlemlerimizin gecikmesine neden olabiliyor. İran’a giden sınırdan Hoy’a kadar uzanan 30 kilometrelik yolun fiziki koşulları ticareti olumsuz etkiliyor. Yol üzerindeki dar geçitler, üst geçitler ve diğer fiziki engeller tırların geçişini zorlaştırıyor. Bazı noktalarda tırların yüksekliği geçişe izin vermezken yolun kapatılması da ulaşımı engelliyor. Devlet isterse bu sorunları çözebilir, yolu genişletebilir ve hatta otoyol yapabilir.” Dedi.
“VAN’IN İRAN’A İHRACATI KONYA’DAKİ TEK BİR FİRMANIN GERİSİNDE KALDI”
Van’ın İran’la ihracat rakamlarının artırılması için ihtisas gümrüğünün açılması ve sınır kapılarındaki işlemlerin hızlandırılması gerektiğini belirten Erbay, sözlerini şöyle noktaladı; “Van’ın İran’la ihracat rakamlarına bakın. Gerçekten de bu rakamlar, Konya’daki tek bir makine firmasının ihracat rakamlarından bile çok daha düşük. Buradan bir ders çıkarmamız ve biraz özümüze dönerek ortak bir yol bulmamız gerekiyor. Bunu hep birlikte yapmalıyız. Elbette sitem etmek sorunları çözmüyor; eleştirdiğiniz zaman yalnızca kendinizi rahatlatmış oluyorsunuz. Ancak mevcut duruma baktığımızda yapılması gerekenler açık ve nettir. Bunlardan biri de ihtisas gümrüğünün açılmasıdır. Tır geçişlerinin serbest bırakılmasının yanı sıra sınır kapılarındaki işlemlerin hızlandırılmasıyla da ekonomiye daha fazla katkı sağlanabileceğini düşünüyorum.” Dedi.
