Bir dönemlerin tarım ve hayvancılık başkenti olan Van, yeniden başat sektör haline getirmeye çalıştığı sektörde kazanç elde etmeye çalışmasına rağmen beklenilen o kazancı elde edemiyor. Verilen desteklere ve çabalara rağmen üretim maliyetleri çiftçinin belini büküyor. Kentteki üreticiler, artan girdi maliyetleri, iklim değişikliğinin tarıma etkileri ve yetersiz destekler nedeniyle üretimi sürdürmekte zorlanıyor. Gübre, mazot, yem ve elektrik fiyatlarındaki yüksek artış çiftçinin yükünü ağırlaştırırken, özellikle küçükbaş hayvancılıkta yaşanan çoban krizi de sektörü çıkmaza sürüklüyor. Konuya ilişkin Şehrivan’a önemli değerlendirmelerde bulunan Tuşba Ziraat Odası Başkanı Hasan Özgökçe, üreticinin ayakta kalabilmesi için desteklerin artırılması, TMO’nun tatmin edici hububat alım fiyatı açıklaması ve maliyetleri düşürecek yapısal adımların atılması gerektiğini söyledi.
ÖZGÖKÇE, ÇİFTÇİ’NİN TERCÜMANI OLDU
Şehrivan aracılığı ile kentteki tarım ve hayvancılık ile ilgili sıkıntıları konuşan Başkan Özgökçe, başta yüksek maliyetler ve yetersiz fiyatlandırmalar nedeniyle yaşanan sorunlara değindi. Özgökçe, bir çok sorun kaynaklı istenilen seviyeye gelmeyen sorunlarla ilgili konuşarak çiftçinin yaşadığı sorunları şu şeklide dile getirdi; “Üreticilerimiz son zamanlarda artan maliyetler, iklim koşullarındaki belirsizlik ve altyapı eksiklikleri nedeniyle üretimde sürdürülebilirliği sağlamakta zorlanmaktadır. İklim değişikliğinin etkileri Van’da her geçen yıl daha fazla hissedilmektedir. Düzensiz yağış rejimi, kuraklık riski ve ani hava olayları hem bitkisel üretimi hem de hayvancılığımızı olumsuz etkilemektedir.”
MALİYETLER ARTTIKÇA ÇİFTÇİ ÜRETMEKTEN VAZGEÇİYOR!
Artan maliyetlerinin çiftçinin üretimini etkilediğini dile getiren Başkan Özgökçe, “Özellikle girdi maliyetlerindeki hızlı artış çiftçinin belini bükmektedir. Mazot, gübre, yem, elektrik, ilaç ve tohum fiyatlarının yükselmesi küçük ve orta ölçekli üreticilerimizin üretimden çekilmesine neden olmaktadır. İlimizdeki küçük aile işletmeleri bu durumdan fazlaca etkilenmektedirler. Tarımsal desteklerin yetersizliği ve zamanında ödenmemesi üreticinin planlama yapmasını güçleştirmektedir. 2025 yılının tarımsal destekleri parça parça halinde ödenmiş olması çiftçiyi zor durumda bıraktı. Desteklerin bir defada aynı yıl içerisinde ödenmesini istiyoruz.” Diye konuştu.
BİR DİĞER SORUN DA ÇOBAN KRİZİ!
Van’da özellikle küçükbaş hayvancılıkla uğraşan üreticilerin en büyük sorunlarından birinin çoban bulmak olduğunu söyleyen Hasan Özgökçe, “Yaz mevsiminin yaklaşması ile üreticilerin çoban bulma arayışları da hız kazanmaktadır. Van’daki çoban pazarında da hareketlilik artmış durumdadır. Özellikle küçükbaş hayvanlar için çoban bulmak daha da zordur. Çünkü bu çobanlar gece ve gündüz çalışmaktadırlar. İstedikleri ücretlerde bu çalışmaya göre değişmektedir.” ifadelerini kullandı. Çobana verilen destekler yeterli olmadığından üretici çoban bulmakta zorlanmaktadır. Çobana yılın 12 ayında SGK prim desteğinin devlet tarafından verilmesini istiyoruz. Çobana verilen desteklerin artmasıyla birlikte özellikle küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde önemli gelişmelerin olacağına inanıyoruz.” Diye aktardı.
ÖZGÖKÇE: DÜŞÜK FİYAT ÜRETİCİDE HAYAL KIRIKLIĞI YARATACAKTIR
TMO’nun açıklayacağı fiyatların piyasa gerçekleri göz önünde bulundurularak belirlenmesi gerektiğini söyleyen Başkan Hasan Özgökçe, üreticinin zarar etmeden üretime devam edebilmesi için buğday ve arpa fiyatlarının beklentileri karşılaması gerektiğini ifade etti. Özgökçe, “TMO’nun bu ayın sonunda 2026 yılının hububat taban alım fiyatlarının açıklamasını bekliyoruz. Artan girdi maliyetleri, yaşanan ekonomik zorluklar karşısında beklentimiz TMO’nun üreticilerimizi tatmin edecek, emeğin karşılığını verecek bir buğday alım fiyatı açıklamasıdır. Hububat taban fiyatlarının artan maliyetler ve piyasa enflasyonu göz önüne alınarak belirlenmesini istiyoruz. Bunun altında belirlenecek olan bir fiyat üreticide hayal kırıklığı yaratacaktır.”
“EN BÜYÜK SORUN ARTAN GİRDİ MALİYETLERDİR”
“Üreticimizin zarar etmeden üretimi sürdürebilmesi için buğdayın ton başına en az kaç TL’den alıcı bulması gerektiğini ortaya konulması büyük önem taşımaktadır. Bu gün üreticilerimizin en büyük sorunu artan girdi maliyetleridir. Başta mazot, gübre, zirai ilaç, makine ekipman, sulama, biçim ve işçilik olmak üzere tüm kalemlerde geçen yıla oranla ciddi artışlar yaşanmıştır.” Diye konuştu. Artan maliyetlerin her geçen gün üreticiyi daha fazla zorladığını belirten Özgökçe, Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin verilerine dikkat çekerek şu ifadelere yer verdi: “Türkiye Ziraat Odaları Birliği’mizin her ay açıkladığı fiyat verilerine göre; geçen yılın nisan ayına göre son bir yılda Amonyum Sülfat gübresi yüzde 104,3 Amonyum Nitrat gübresi yüzde 84,3 Üre gübresi yüzde 76,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 58,3; DAP gübresi yüzde 56,8 oranında artmıştır. Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1 Zirai ilaç yüzde 27,8 Mazot yıllık olarak yüzde 57,6 oranında artmıştır. Özelikle mazot fiyatlarında yaşanan yüksek artışlar ile gübre ve zirai ilaç maliyetlerindeki artışlar üreticilerimiz zorlayan seviyelere ulaşmıştır.” şeklinde konuştu.
“BU FİYATLAR ANCAK ÜRETİCİYİ KURTARIR”
Üreticinin destek beklediğini vurgulayan Özgökçe şöyle devam etti; “Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) bu artışları göz önünde bulundurarak buğday ve arpa fiyatlarını açıklamalıdır. TMO’dan beklentimiz 2026 yılı için: Buğday kg fiyatı 20,00 TL + destekler, arpa kg fiyatı 18,00 TL + destekler olarak açıklamasını istiyoruz. Bu fiyatlar ancak üreticiyi kurtarır. Üreticilerimizin üretime devam edebilmesi, tarımdan kopmaması için stratejik öneme sahip arpa ve buğday üretiminin sürdürülebilirliği için devletin üretim maliyetlerini düşürecek yapısal adımların atması hem de üreticimizin daha güçlü desteklenmesi artık kaçınılmaz hale gelmiştir. TMO’nun hububat bedellerini peşin olarak ödemesini istiyoruz. Çünkü üretici biçer-döver ücretini, nakliye giderini ve işçilik ücretlerini peşin olarak ödemektedir.” Diye aktardı
“BESİCİ EMEĞİNİN KARŞILIĞINI ALAMIYOR”
Kurban Bayramı öncesi besicilerin umutlu olmasına rağmen artan giderler nedeniyle zorlandığını söyleyen başkan Özgökçe “Kurban Bayramı yaklaşırken besicilerimiz aylardır besledikleri hayvanlarını değerinde satmamanın zorluğunu yaşamaktadırlar. İlimizdeki besiciler Kurban Bayramı için hayvanlarını batı illerimize götürmeye hazırlanıyorlar. Üreticilerimizin en büyük sorunlarının başında artan maliyetler gelmektedir. Yem, veteriner, bakım, elektrik ve nakliye giderleri son zamanlarda ciddi şekilde yükselmiştir. Buna karşın, hayvan satış fiyatlarının aynı oranda artmaması üreticinin kâr marjını neredeyse yok ediyor. Özelikle küçük ölçekli besiciler bu durumdan fazlasıyla etkileniyorlar. Üreticinin emeğinin karşılığını alabileceği daha adil bir piyasa düzeni hem ekonomik hem de sosyal açıdan büyük önem arz ediyor. Et üretimi için besilere ek destekler verilmelidir.” Dedi
