Van’da kış mevsimi tüm sertliğiyle devam ederken, vatandaşların doğalgaz faturaları da adeta cep yakıyor. Kışın sert geçtiği Van, Çaldıran ve Erciş ilçeleri başta olmak üzere birçok ilçede jeotermal enerji potansiyeli yüksek olmasına rağmen kent bu kaynaktan yeterince yararlanamıyor. Ülkenin pek çok ilinde konutlar jeotermal enerji ile ısınırken, Van’da 2021’de fizibilite çalışmaları yapılan jeotermal ısıtma projesi zamanla rafa kaldırıldı. Jeoloji Mühendisleri Odası Van Şube Başkanı İskender Taş, Şehrivan’a yaptığı açıklamada, projenin Van ekonomisine ve çevresine büyük katkı sağlayacağını belirterek, çalışmanın bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini dile getirdi.
VAN’I UCUZA ISITACAK PROJE YILLARDIR RAFTA BEKLİYOR!
2021 yılında Avrupa Birliği tarafından finanse edilen YEVDES Projesi kapsamında, Çaldıran ilçesinde jeotermal enerji ile bölgesel ısıtma projesi GMK Enerji tarafından başlatıldı. Projenin fizibilite raporlarının hazırlanması ve tasarımlarının yapılması amacıyla, GIZ GmbH liderliğinde ve Avrupa Birliği desteğiyle Belediyeler ve Üniversiteler için Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Teknik Destek Projesi (YEVDES) kapsamında GMK Enerji ile YEVDES Konsorsiyumu arasında danışmanlık sözleşmesi imzalandı. Ancak o günden bu yana proje ile ilgili herhangi bir açıklama yapılmadı ve somut bir ilerleme kaydedilmedi.
TAŞ: TÜRKİYE, JEOTERMAL ENERJİDE BÜYÜK POTANSİYELE SAHİP
Başkan Taş, jeotermal enerjinin önemine değinerek, “Jeotermal enerji, dünyanın derinliklerinde bulunan ve sürdürülebilir bir enerji kaynağıdır. Temelde bir tür ısı enerjisidir ve tarih boyunca özellikle ısınma ve sağlık alanında kullanılmıştır. Türkiye, jeotermal kaynaklar açısından oldukça zengin bir ülke. Mevcut kapasite ve doğrudan kullanımda Avrupa lideri, dünya sıralamasında ise dördüncü sıradayız. Bu kullanımın büyük kısmı direkt ısıtmadır” dedi.
JEOTERMAL ENERJİDEN NASIL YARARLANILABİLİR?
Taş, bu enerjinin kullanım alanlarını şöyle açıkladı: “Jeotermal enerji hanelerde ısınma amacıyla projelendirilebilir. Tarımda ve seracılıkta, turizmde otel ve tesislerde kullanılabilir. Örneğin seracılıkta, jeotermal sondajlarla elde edilen sıcak su seralara aktarılırsa hem suyun hem de sera ortamının ısıtılması sağlanabilir. Bu, seracılığın verimliliğini ciddi şekilde artırır.”
JEOTERMAL ISITMA SÜRECİ NASIL OLUYOR?
Başkan Taş, jeotermal ısıtmanın üç temel aşamasına dikkat çekti: “Bu sistemi kurmak için jeotermal sondajlar, taşma ve isale hatları ile dağıtım ve konut yapısı olumlu olmalı. Müstakil evler için maliyet yüksek olabilir; ancak toplu konut ve alanlarda ekonomik olarak uygulanabilir. Başarılı bir proje için gerekli izinler alınmalı ve jeoloji mühendisleri denetiminde saha çalışmaları yürütülmelidir. Sondajlar tamamlandıktan sonra sistem hayata geçirilebilir.”
VAN’IN JEOTERMAL POTANSİYELİ YÜKSEK, DEĞERLENDİREN YOK!
Van’ın jeotermal enerji açısından önemli bir konumda olduğunu belirten Taş, şunları söyledi: “Jeotermal kaynaklar, Van’ın ekonomisine ve turizmine ciddi katkı sağlar. Özellikle Özalp, Saray, Erciş, Çaldıran ve Muradiye ilçeleri yüksek potansiyele sahip. Gürpınar ve Başkale de potansiyel barındırsa da diğer ilçelere göre kullanımı daha sınırlıdır. Van’da bu kaynakların profesyonel çalışmalarla değerlendirilmesi çok önemlidir.”
ÇALDIRAN, SOĞUK HAVANIN ENERJİ KAYNAĞI!
Çaldıran’ın jeotermal kullanımındaki örneklerini aktaran Taş, “İlçedeki Ayrancılar mevkisinde 2016’da kurulan 34 bin metrekarelik jeotermal seralarda, dondurucu soğuklara rağmen domates yetiştiriliyor. Sondajla çıkarılan sıcak su, seralarda topraksız tarım ve şebeke ısıtmasında kullanılıyor. Bu çalışmalar, tarımın yanı sıra sağlık turizmi ve diğer sektörlerin gelişimi için de fırsatlar sunuyor” dedi.
ÇALDIRAN JEOTERMAL ISITMA PROJESİ NEDEN HAYATA GEÇMEDİ?
Taş, 2021’de başlayan jeotermal ısıtma projesine dikkat çekerek, “Avrupa Birliği destekli YEVDES Projesi kapsamında Çaldıran’da bölgesel ısıtma projesi fizibilite çalışmaları GMK Enerji tarafından yürütüldü. O dönem yapılan incelemeler ve toplantılara rağmen, proje zaman içinde rafa kaldırıldı. Bugüne kadar ciddi bir adım atılmadı” ifadelerini kullandı.
TAŞ’TAN VAN İÇİN KRİTİK ÇAĞRI: BU PROJE HAYATA GEÇMELİ
Başkan Taş, sözlerini şöyle tamamladı: “Van’ın jeotermal potansiyeli çok yüksek. Özellikle Çaldıran gibi soğuk bir ilçede bu proje hayata geçerse, binlerce konut jeotermal enerji ile ısınacak. Bu hem ekonomiye katkı sağlayacak hem çevreye olumlu etkiler yaratacaktır. Proje, raftan indirilip bir an önce uygulanmalı.”
