Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı Muhtemel Eğitim Süresi verileri, Van’ın eğitim göstergelerinde ülke ortalamasının gerisinde kaldığını bir kez daha ortaya koydu. İlkokula başlama çağındaki bir bireyin en yüksek eğitim kademesini tamamlayana kadar eğitim hayatında geçirmesi beklenen süre Van’da 15,2 yıl olarak belirlendi. Bu rakam, Türkiye genelindeki 16,8 yıllık ortalamanın belirgin şekilde altında gerçekleşirken, Van’ı 81 il arasında muhtemel eğitim süresinin en düşük olduğu 7. il konumuna getirdi. Kentte erkeklerde beklenen süre 14,9 yıl, kadınlarda ise 15,5 yıl olarak hesaplandı. Van’ın muhtemel eğitim süresi 2024 yılında 15,4 yıl iken, 2025’te 0,2 yıl azaldı. Doğu Anadolu Bölgesi’nde de Van, en düşük değerlerden birini kaydetti. Veriler, kentteki eğitim katılımının ulusal düzeyin gerisinde seyrettiğini ve cinsiyetler arasında da sınırlı farklılıklar bulunduğunu gösteriyor.
MUHTEMEL EĞİTİM SÜRESİ 2025 YILINDA 16,8 YIL OLDU
Muhtemel Eğitim Süresi (MES), eğitim hayatına başlayan bir bireyin, eğitimde geçirmesi beklenen toplam örgün eğitim süresini ifade etmektedir. Gösterge, teorik eğitim sürelerinin yanı sıra eğitim sistemindeki fiili kayıt sayılarını esas almakta ve ideal veya kesintisiz bir eğitim süresini değil, mevcut eğitim katılım dinamikleri doğrultusunda beklenen eğitimde kalma süresini yansıtmaktadır. Birleşmiş Milletler tarafından Türkiye dâhil olmak üzere tüm ülkeler için ülkeler düzeyinde yayımlanan MES, ulusal politikalara da yön verebilecek şekilde il düzeyinde resmi istatistik olarak üretilerek bu haber bülteni ile yayımlanmaktadır. Türkiye’de ilkokula başlama çağındaki bir bireyin en yüksek eğitim kademesini tamamlayana kadar eğitim hayatında geçirmesi muhtemel süre 2025 yılında 16,8 yıl oldu. İlkokul çağındaki bir bireyin ortaöğretimi tamamlayana kadar eğitimde geçirmesi muhtemel süre 11,9 yıl, okul öncesi eğitimde ise 1,6 yıl olarak hesaplandı.
VAN, TÜRKİYE ORTALAMASININ ALTINDA: EN DÜŞÜK 7. İL
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı Muhtemel Eğitim Süresi (MES) verileri, Van’daki eğitim katılım dinamiklerini net bir şekilde ortaya koydu. İlkokula başlama çağındaki bir bireyin, en yüksek eğitim kademesini tamamlayana kadar eğitim hayatında geçirmesi beklenen süre Van’da 15,2 yıl olarak hesaplandı. Bu rakam, Türkiye genelindeki 16,8 yıllık ortalamanın 1,6 yıl altında kaldı ve Van’ı 81 il arasında muhtemel eğitim süresinin en düşük olduğu 7. il konumuna getirdi. Muhtemel Eğitim Süresi; eğitim hayatına başlayan bir bireyin, mevcut örgün eğitim sistemindeki fiili kayıt sayıları ve katılım dinamikleri esas alınarak eğitimde geçirmesi beklenen toplam süreyi ifade ediyor. Gösterge, ideal veya kesintisiz bir eğitim yolculuğunu değil, güncel kayıt ve katılım verilerine dayalı beklenen kalış süresini yansıtıyor. Birleşmiş Milletler tarafından ülkeler düzeyinde yayımlanan bu gösterge, TÜİK tarafından il bazında da resmi istatistik olarak üretiliyor.
KADINLAR DAHA UZUN SÜRE EĞİTİMDE KALIYOR
Van’da 2025 yılında erkeklerde muhtemel eğitim süresi 14,9 yıl, kadınlarda ise 15,5 yıl olarak belirlendi. Kadınların beklenen eğitim süresi erkeklerden 0,6 yıl daha yüksek çıktı. Bir önceki yıl olan 2024’te Van’da toplam MES 15,4 yıl iken, 2025’te 15,2 yıla geriledi. Aynı dönemde erkeklerde süre 15,2 yıldan 14,9 yıla, kadınlarda ise 15,7 yıldan 15,5 yıla düştü. Bu, kentte muhtemel eğitim süresinde sınırlı da olsa bir gerilemeye işaret ediyor. Türkiye genelinde ise 2025 yılında ilkokula başlama çağındaki bir bireyin en yüksek kademeyi tamamlayana kadar geçirmesi muhtemel süre 16,8 yıl oldu. Bu süre bir önceki yıla göre yüzde 2,4 azaldı. Erkeklerde yüzde 2,5’lik düşüşle 16,3 yıla, kadınlarda yüzde 2,4’lük azalışla 17,2 yıla indi. Ulusal düzeyde de kadınların muhtemel eğitim süresi erkeklerinkinden yüksek seyrediyor. İlkokul çağındaki bir bireyin ortaöğretimi tamamlayana kadar eğitimde geçirmesi muhtemel süre 11,9 yıl, okul öncesi eğitimde ise 1,6 yıl olarak hesaplandı.
VAN, SIRALAMADA SON 7 İL ARASINDA
2025 verilerine göre muhtemel eğitim süresinin en yüksek olduğu iller 18,6 yıl ile Bayburt ve Karabük oldu. Bu illeri 18,4 yıl ile İstanbul ve 18,3 yıl ile Tunceli takip etti. Listenin diğer ucunda ise 13,8 yıl ile Şanlıurfa yer aldı. Şanlıurfa’nın ardından 14,1 yıl ile Şırnak, 14,3 yıl ile Muş, 14,6 yıl ile Ağrı, 15 yıl ile Hakkari, 15,1 yıl ile Mardin ve 15,2 yıl ile Van geldi. Bu sıralama Van’ı ulusal düzeyde en düşük 7. il yaptı. Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki 14 il arasında da Van alt sıralarda kaldı. Bölgede en yüksek değerlere Tunceli (18,3 yıl), Erzincan (18,2 yıl), Malatya (17,9 yıl) ve Elazığ (17,6 yıl) ulaşırken, Van 15,2 yıl ile bölgede en düşük 4. il oldu. Bölgedeki diğer illere bakıldığında Erzurum 17,3 yıl, Ardahan 17 yıl, Bingöl 16,8 yıl, Iğdır 16 yıl, Kars 15,8 yıl, Bitlis 15,5 yıl, Hakkari 15 yıl ve Muş 14,3 yıl olarak kaydedildi. Van’ın komşu illerden Muş, Ağrı ve Hakkari ile birlikte bölgenin eğitim süresi açısından daha düşük performans gösteren kesiminde yer aldığı görülüyor.
VAN’DA EĞİTİM SÜRESİ GERİLİYOR
TÜİK’in il bazlı resmi istatistik olarak ürettiği bu veriler, eğitim politikalarının yönlendirilmesinde önemli bir gösterge niteliği taşıyor. Van’da eğitimde kalma beklentisinin ulusal ortalamanın altında seyretmesi ve bir önceki yıla göre sınırlı da olsa gerilemesi, okul öncesinden yükseköğretime kadar eğitime katılımın ve devamlılığın güçlendirilmesine yönelik adımların önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle erkeklerdeki daha düşük süre, cinsiyet temelli katılım farklılıklarının da izlenmesi gerektiğine işaret ediyor.
İLLER ARASI EĞİTİM UÇURUMU SÜRÜYOR
Türkiye genelindeki yüzde 2,4’lük düşüş, eğitim sistemindeki katılım dinamiklerindeki değişimi yansıtıyor. OECD ülkelerine ait en güncel karşılaştırma yılı olan 2024 verilerine göre, ilkokul-yükseköğretim kademesinde (ISCED 1-8) OECD ortalaması 16,6 yıl iken Türkiye ortalaması 17,2 yıl olarak gerçekleşmişti. OECD içinde en yüksek süre 20,9 yıl ile Yunanistan’da, en düşük ise 14,3 yıl ile Kolombiya’da kaydedildi. Türkiye’nin 2024 verisi OECD ortalamasının üzerinde yer almasına rağmen 2025’teki ulusal düşüş, il düzeyindeki farklılıklarla birlikte dikkat çekiyor. Van’daki 15,2 yıllık süre, hem ulusal ortalamanın hem de Doğu Anadolu’daki birçok ilin gerisinde kaldı. En yüksek illerle (Bayburt ve Karabük) arasındaki fark yaklaşık 3,4 yıla ulaşırken, en düşük il olan Şanlıurfa ile arasındaki fark ise 1,4 yıl olarak belirlendi. Bu tablo, eğitimde bölgesel ve iller arası eşitsizliklerin devam ettiğini gösteriyor.
