Türkiye’nin birçok kentinde olduğu gibi Van’da da artan araç sayısı, yetersiz otopark alanları ve plansız ulaşım düzenlemeleri trafik yoğunluğunu her geçen gün artırıyor. Özellikle kent merkezinde yaşanan yoğunluk, sürücülere zaman kaybettirirken çarşı bölgesinde ulaşımı da zorlaştırıyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Maltaş, Şehrivan’a özel açıklamalarda bulunarak kentin trafik sorununu değerlendirdi. Sorunun yalnızca yolları genişleterek çözülemeyeceğini belirten Maltaş, alternatif güzergâhlardan toplu taşımaya, tek yön uygulamalarından yayalaştırmaya kadar birçok öneriyi gündeme taşıdı.
VAN’NIN TRAFİK SORUNU HER GEÇEN GÜN BÜYÜYOR
Van’da özellikle şehir merkezinde yaşanan trafik yoğunluğu, günlük yaşamı zorlaştırmaya devam ediyor. Çarşı merkezinin dar bir alana sıkışması, özel araç kullanımının yaygınlığı ve otopark yetersizliği, ulaşımda ciddi aksaklıklara neden oluyor. Yol kenarlarına yapılan hatalı parklanmalar şeritleri daraltırken kavşaklardaki yoğunluk da araç kuyruklarını artırıyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Maltaş, kentteki trafik sorununun temelinde planlama eksikliklerinin bulunduğunu söyledi. Yalnızca yolları genişleterek kalıcı çözüm elde edilemeyeceğini belirten Maltaş, kavşaklardaki sinyalizasyon sistemlerinin trafik yoğunluğuna göre düzenlenmesi ve ulaşım planlamasının bütüncül şekilde ele alınması gerektiğini ifade etti.
ALTERNATİF GÜZERGÂHLAR, TRAMVAY VE YAYALAŞTIRMA ÖNERİSİ
Trafik yoğunluğunun azaltılması için alternatif ulaşım modellerine ihtiyaç duyulduğunu belirten Maltaş, İpekyolu Caddesi’ndeki trafiğin bir bölümünün sahil yoluna aktarılmasını, çevre yolunun tamamlanmasıyla transit araçların şehir merkezinden uzaklaştırılmasını önerdi. Tramvay projesinin ise minibüs ve otobüs hatlarıyla entegre edilerek daha etkin hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Kent merkezindeki trafik sorununa yönelik tek yön uygulamalarının da değerlendirilebileceğini ifade eden Maltaş, özellikle Cumhuriyet Caddesi’nin araç trafiğine kapatılarak yayalaştırılabileceği önerisinde bulundu. Ayrıca toplu taşımanın cazip hale getirilmesi, otopark sorununun çözülmesi ve trafik denetimlerinin artırılması gerektiğini belirterek hatalı parklanma ve kural ihlallerine karşı caydırıcı cezaların önemine dikkat çekti.
“MERKEZİ ALANLARDA CİDDİ PLANLAMA EKSİKLİKLERİ GÖZE ÇARPIYOR”
Van’daki trafik sorununun nedenlerine ve çözüm önerilerine değinen Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Maltaş, özellikle şehir merkezindeki planlama eksikliği ve kavşaklardaki düzenlemelerin trafik yoğunluğunu artırdığını belirterek çözüm önerisinde bulundu. Maltaş, sözlerine şöyle başladı; “Trafik sorunu aslında ülkemizin genel bir problemi. Özellikle büyük kentlerde ve metropollerde bu sorun daha belirgin şekilde yaşanıyor. Van özelinde değerlendirdiğimizde ise sorunun büyük ölçüde şehir planlamasıyla ilgili olduğunu görüyoruz. Merkezi alanlara baktığımızda ciddi bir planlama eksikliği göze çarpıyor.”
SİNYALİZASYON TRAFİK YOĞUNLUĞUNA GÖRE DÜZENLENMELİ
“Çarşı merkezi belli bir alana sıkışmış durumda ve çok sayıda insan bu bölgeye özel aracıyla gitmeyi tercih ediyor. Burada en büyük sorunlardan biri otopark yetersizliği. Yeterli park alanının bulunmaması nedeniyle yol kenarında parklanmalar yaşanmakta, bazı kesimlerde ise maalesef ikinci ve üçüncü sıra paralel parklanmalara rastlanmaktadır. Bu durum şeritlerin daralmasına, dolayısıyla trafik yoğunluğunun ve araç kuyruklarının artmasına neden oluyor. Bunun yanında sinyalizasyon sistemlerinin de kavşak kollarındaki trafik yoğunluğuna göre düzenlenmesi gerekiyor. Bazı kavşaklarda trafik akışına göre sinyal sürelerinin düzenlendiğini görüyoruz ancak bu uygulama her kavşakta yapılmıyor. Günümüzde anlık müdahaleler yapılabiliyor. Bu uygulamaların daha etkin ve verimli şekilde hayata geçirilmesi gerekiyor.” dedi.
“İPEKYOLU CADDESİ'NDEKİ TRAFİĞİN BİR KISMINI SAHİL YOLUNA AKTARMAK GEREKİYOR”
Trafik yoğunluğunun yalnızca yol kapasitesini artırarak çözülemeyeceğini vurgulayan Maltaş, alternatif güzergâhların daha etkin kullanılması ve akıllı ulaşım sistemlerinin devreye alınması gerektiğini ifade ederek; “Aslında bu durum bir döngü. Altyapıyı ne kadar iyileştirirsek trafiğe o kadar fazla araç çekiyoruz. Bizim savunduğumuz temel yaklaşım şu. Geleneksel yöntemlerle trafik sorununu çözmemiz mümkün değil. İki şeritli bir yolu üç şeride çıkararak sorunu kökten halledemeyiz. Çünkü bu yol, bir süre sonra yine tıkanma noktasına gelecektir. Günümüz koşullarında akıllı ulaşım sistemlerini daha fazla ön plana çıkarmamız ve trafiği doğru yönlendirmemiz gerekiyor. Örneğin, İpekyolu Caddesi'ndeki trafiğin bir kısmını sahil yoluna aktarmak ve bu güzergâhın daha etkin kullanılmasını sağlamak gerekiyor. Yine çevre yolunun tamamlanmasıyla birlikte trafiğin önemli bir bölümünün, özellikle transit geçiş yapan araçların bu güzergâha yönlendirilmesi mümkün olabilir. Dolayısıyla temel amacımız, trafiği belirli noktalarda yoğunlaştırmak yerine alternatif güzergâhlara yönlendirmek olmalı.” Diye konuştu.
MALTAŞ: İNSANLARIN TOPLU TAŞIMAYA TEŞVİK EDİLMESİ LAZIM
Dr. Öğr. Üyesi Maltaş; “Altyapıyı iyileştirerek bugünkü trafik sorununu bir ölçüde çözebiliriz ancak bu, kalıcı bir çözüm olmayacaktır. Örneğin, trafik yoğunluğu nedeniyle bugün özel aracını kullanmaktan kaçınan bir kişi, yol koşulları iyileştiğinde kendi konforunu düşünerek şehir merkezine veya gitmek istediği başka bir noktaya özel aracıyla ulaşmayı tercih edecektir. Bu nedenle altyapı iyileştirmeleri tek başına doğrudan bir çözüm sunmuyor. İnsanların bir şekilde toplu taşımaya teşvik edilmesi gerekiyor. Doğru planlanmış bir raylı sistemin kentiçi ulaşımı rahatlatmasını bekleriz. Gündemdeki tramvay hattı projesinin de buna katkı sunmasını umuyorum. Ancak şehir merkezine, özellikle Cumhuriyet Caddesi gibi bölgelere çok fazla katkı sağlamayabilir. Burada yapılması gereken, tramvay güzergâhı boyunca insanların bu ulaşım aracını kullanmasını sağlamak. Örneğin, Kurtuluş Parkı'nda bir aktarma istasyonu olduğunu düşünelim. Buradan insanların minibüs, otobüs veya farklı bir ulaşım aracına geçerek şehir merkezine ulaşması sağlanabilir. Yani tramvay hattının etkin kullanılabilmesi için diğer toplu taşıma araçlarıyla entegre edilmesi ve bu hatların tramvayı beslemesi gerekiyor.” şeklinde konuştu
“ÜNİVERSİTEDEN EDREMİT'E KADAR İPEKYOLU GÜZERGÂHI ÜZERİNDEN UZANAN BİR HAT DÜŞÜNÜLEBİLİR”
Maltaş; “Tramvay hattı üniversiteye kadar uzatılsa bile İpekyolu güzergâhını kullanan minibüs ve otobüsler tramvaya alternatif oluşturacaktır. Yolcular, daha hızlı ulaşabilmek amacıyla bu alternatif ulaşım araçlarını tercih edebilir. Bu durumda tramvayın kullanım oranı da düşebilir. Bu nedenle toplu taşıma sisteminin daha dengeli dağıtılması ve minibüs, otobüs gibi ulaşım araçlarının tramvayı besleyici nitelikte olması gerekiyor. Ancak bu yönde bir karar almak ve mevcut ulaşım düzenini değiştirmek kolay değil. Öte yandan asıl trafik yoğunluğu kent merkezinde yaşanıyor. Bu noktada tramvayın şehir merkezindeki trafik sorununa ne ölçüde katkı sağlayacağı da önemli bir soru. Tramvay hattının kent merkezine doğru uzatılması mı gerekiyor, yoksa farklı bir ulaşım modeli mi uygulanmalı? Varsayımsal olarak değerlendirecek olursak, üniversiteden Edremit'e kadar İpekyolu güzergâhı üzerinden uzanan bir hat düşünülebilir. Bu sistemde insanların belirli noktalara kadar tramvayı kullanması sağlanmalı ve tramvay cazip bir ulaşım alternatifi haline getirilmelidir.” diye aktardı.
“ŞEHİR MERKEZİNDEKİ TRAFİK SORUNUNU ÇÖZMEK İÇİN BAZI GÜZERGÂHLAR TEK YÖNLÜ HALE GETİRİLEBİLİR”
Trafik sorununun çözümü için toplu taşımanın teşvik edilmesi ve bazı güzergâhların tek yönlü hale getirilmesi gerektiğini söyleyen Maltaş, sözlerine şöyle devam etti; “Toplu taşımanın konforunu artırmak ve ulaşım maliyetlerini düşük tutmak, insanların özel araç yerine toplu taşımayı tercih etmesini sağlayabilir. Van'da bunu gerçekleştirmek çok kolay olmayabilir. Bu biraz da insanların alışkanlıklarıyla ilgili. Ancak mümkün olduğunca vatandaşları toplu taşımaya teşvik etmek gerekiyor. Şehir merkezindeki trafik sorununu çözmek için bazı güzergâhların tek yönlü hale getirilmesi de değerlendirilebilir. Bilhassa çevre illerdeki buna benzer başarılı uygulamalar Van için örnek teşkil edebilir. Her ne kadar bu iller Van'a kıyasla daha küçük ölçekli olsa da, trafik sorununun daha az olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Elbette bu kararları alırken muhakkak sahada gözlem şart, ancak gerektiğinde radikal kararlar almak da gerekebilir. Örneğin, bazı bölgelerde araç trafiğini tamamen ortadan kaldırarak bu alanları yayalaştırmak da çözüm önerileri arasında değerlendirilebilir.” dedi.
MALTAŞ: CUMHURİYET CADDESİ TRAFİĞE KAPATILARAK YAYALARA AÇILABİLİR
Maltaş, şehir merkezindeki araç yoğunluğunu azaltmak için Cumhuriyet Caddesi'nin trafiğe kapatılarak yayalaştırılmasını önererek; “Cumhuriyet Caddesi'nin trafiğe kapatılarak yayalara açılabileceğini düşünüyorum. Hatta bunun yapılması gerektiği kanaatindeyim. Böyle bir uygulamanın faydalı olacağını düşünüyorum. Çünkü şehir merkezinde trafik zaten ciddi bir sorun ve vatandaşlar park yeri bulmakta da büyük zorluk yaşıyor. Araçlarını park edemedikleri zaman sürekli aynı bölgede dolaşmak zorunda kalıyorlar. Benim gözlemlediğim kadarıyla buradaki en büyük sorunlardan biri otopark yetersizliği. Ancak yeterli otopark alanı olsa bile şehir merkezine yönelen özel araç sayısı oldukça fazla. Bu araç yoğunluğunu bir şekilde azaltmak gerekiyor. Yurt dışında bu konuda farklı uygulamalar bulunuyor. Örneğin bazı şehirlerde merkezi bölgelere özel araçla giriş ücretli hale getiriliyor. Yani vatandaşlar özel araçlarıyla şehir merkezine girmek istediklerinde belirli bir ücret ödemek zorunda kalıyor. Bu tür uygulamalar araç yoğunluğunu azaltmaya yönelik yöntemler arasında yer alıyor. Elbette bunlar daha ileri düzey uygulamalar ve Van gibi kentlerde hayata geçirilmesi mümkün olmayabilir. Ancak trafik sorununa kalıcı çözümler üretmek için farklı yöntemlerin de değerlendirilmesi gerekiyor.” diye konuştu.
“VAN’DA DENETİM VE CEZA MEKANİZMASI YETERİNCE AKTİF DEĞİL”
Trafik sorununun çözümünde sürücü davranışlarının da önemli rol oynadığını belirterek denetimlerin artırılması ve caydırıcı cezaların uygulanması gerektiğine dikkat çekerek sözlerini şöyle noktaladı; “Trafikle ilgili bir diğer önemli konu da Van’da denetim ve ceza mekanizmasının yeterince aktif olmaması. Bildiğim kadarıyla Van'da EDS sistemi kurulması planlanıyor. Bazı kavşakların öncesinde kamera sistemlerinin yerleştirildiğini görüyorum. Denetimlerin artırılması ve cezaların caydırıcı hale getirilmesi, trafik sorununa katkı sağlayabilir. Çünkü sürücü davranışları da trafikte ciddi farklılıklar yaratabiliyor. Özellikle yol kenarlarında yapılan hatalı parklar, kırmızı ışık ihlalleri ve emniyet şeritlerinin normal şerit gibi kullanılması önemli sorunlar arasında. Örneğin, iki şeritli yolların emniyet şeridi ve banketlerinin üçüncü bir şerit gibi kullanılması trafik akışını ciddi şekilde olumsuz etkiliyor. Dolayısıyla yalnızca altyapıyı iyileştirmek yeterli değil. Sürücülerin trafik kurallarına uymasını sağlamak ve bu konuda daha etkin denetimler gerçekleştirmek gerekiyor. İnsan davranışlarının da bir şekilde kontrol altına alınması gerekiyor. Bunun en etkili yollarından biri de caydırıcı cezalar ve düzenli denetimlerdir.” dedi.
