Kış mevsiminin etkisini arttırmasıyla birlikte Van’da hava kirliliği yeniden kent gündeminin üst sıralarına yerleşti. Özellikle ısınmada kullanılan düşük kaliteli kömür, artan trafik yoğunluğu ve yetersiz yeşil alanlar nedeniyle Van genelinde kirli hava tablosu oluşuyor. Soğuk havayla birlikte bacalardan yükselen duman ve araç egzozlarından çıkan gazlar Van merkezde yoğunlaşırken, yüksek rakımın da etkisiyle kirli hava uzun süre dağılmadan şehir üzerinde kalıyor. Sabah ve akşam saatlerinde daha belirgin hale gelen sisli ve ağır hava, kış boyunca Van’da temiz hava sorununu yeniden gündeme taşıyor. Van’daki hava kirliliğiyle ilgili Şehrivan’a konuşan Van Çevre, Tarihi Eserleri Koruma Araştırma ve Geliştirme Derneği (Van ÇEVDER) Başkanı Zafer Çelebi, sorunun boyutuna dikkat çekerek ilgili kurumlara önlem çağrısında bulundu.
BAŞKAN ÇELEBİ: “VAN’DA DOĞALGAZ YAYGIN AMA KÖMÜR HÂLÂ KULLANILIYOR”
Başkan Çelebi, Van’da doğalgaz kullanımının artmasına rağmen bazı bölgelerde kömür kullanımının sürdüğünü belirterek, “Van’da hava kirliliğinin sebeplerini en baştan değerlendirelim. Her ne kadar doğalgaz yaygınlaşmış olsa da özellikle kentin uç bölgelerinde hâlâ kömür kullanımı devam ediyor. Özellikle sosyal yardımlaşma kapsamında dağıtılan kömürler düşük kaliteli olduğu için ciddi anlamda hava kirliliğine sebep oluyor. Bunu daha önce de çeşitli platformlarda dile getirmiştik. Isınma ihtiyacı elbette bir zorunluluk ama kullanılan yakıtın kalitesi burada çok belirleyici oluyor” dedi.
VAN’DAKİ TRAFİK YOĞUNLUĞU DA HAVA KİRLİLİĞİNE NEDEN OLUYOR
Van’daki yoğun trafik sorununun da hava kirliliğini artırdığını kaydeden Çelebi, “İkinci önemli mesele trafik yoğunluğu. Van’da gerçekten ciddi bir trafik sorunu var. Toplu taşıma imkânları kısıtlı olduğu için vatandaşlar genellikle özel araçlarıyla ulaşım sağlıyor. Bu da egzoz emisyonlarının artmasına neden oluyor. Sadece hava kirliliği değil, ses kirliliği de ciddi bir boyuta ulaşmış durumda. Özellikle şehir merkezinde bunu çok net hissediyoruz.” ifadelerini kullandı.
VAN’DA İNŞŞAT VE YIKIM SÜREÇLERİNDE DENETİM EKSİKLİĞİ SÖZ KONUSU
Son dönemde kentte artan yapılaşmaya da dikkat çeken Çelebi, inşaat ve yıkım süreçlerinde yeterli denetim yapılmadığını belirterek, “Bir diğer önemli konu da son dönemde artan inşaat faaliyetleri. Van’da yapılaşma oldukça yoğun. Ancak bu süreçte denetimlerin yeterince yapılmadığını görüyoruz. İnşaat alanlarında düzenli sulama yapılmıyor, hafriyat kamyonları yeterince kontrol edilmiyor, dökülen hafriyatın nereye bırakıldığı takip edilmiyor. Özellikle eski binaların yıkımı sırasında ciddi toz bulutları oluşuyor ve bu toz şehir içinde yayılıyor. Bu da hava kalitesini doğrudan etkiliyor” diye aktardı.
“VAN MERKEZDE FAALİYET GÖSTEREN ÜRETİM ATÖLYELERİ ŞEHİR DIŞINA TAŞINMALI”
Çelebi, Van merkezinde faaliyet gösteren üretim atölyelerine de dikkat çekerek, “Ayrıca şehir merkezinde faaliyet gösteren üretim atölyeleri de var. Mobilya atölyeleri, PVC üretimi yapan yerler, kaynak işleriyle uğraşan işletmeler… Bunların bir kısmı ciddi şekilde duman ve partikül salınımına sebep oluyor. Bu tür işletmelerin şehir dışına taşınması ve daha sıkı denetlenmesi gerektiğini düşünüyoruz.” dedi.
KIŞIN VAN’DA KİRLİLİK DAHA DA ARTIYOR!
Van’ın yüksek rakımlı bir şehir olduğunu hatırlatan Çelebi, kirli havanın şehir üzerinde asılı kaldığını dile getirerek, “Kış aylarında ise durum daha da ağırlaşıyor. Van’ın rakımı yüksek olduğu için kirli hava şehir üzerinde adeta asılı kalıyor. Özellikle düşük kaliteli kömür kullanımı kışın hava kirliliğinin en büyük nedenlerinden biri. Maddi imkânsızlıklar nedeniyle vatandaşlar bu kömürü kullanmak zorunda kalıyor ancak bunun çevreye ve sağlığa ciddi zararları var.” diye konuştu.
HAVA KİRLİLİĞİ KRONİK HASTALARI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Hava kirliliğinin özellikle kronik hastalığı bulunan vatandaşları olumsuz etkilediğini dile getiren Çelebi, “Sağlık açısından baktığımızda, hava kirliliği özellikle KOAH, astım ve bronşit hastalarını çok olumsuz etkiliyor. Kış aylarında birçok kişinin maske taktığını görüyoruz. Bunun temel nedeni artan hava kirliliği. Kirli hava solunum yolları hastalıklarını tetikliyor ve mevcut hastalıkları daha da ağırlaştırıyor.” şeklinde konuştu.
BAŞKAN ÇELEBİ’DEN HAVA KİRLİLİĞİ İÇİN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Çelebi, hava kirliliğinin azaltılması için şu adımların atılması gerektiğini aktararak, “Peki, çözüm noktasında neler yapılabilir? Öncelikle doğalgazın kentin uç mahallelerine, özellikle yeni yerleşim alanlarına hızlı bir şekilde ulaştırılması gerekiyor. Kömür kullanımının azaltılması şart. Sosyal yardımlaşma kapsamında dağıtılan kömürlerin kalitesi mutlaka gözden geçirilmeli. Toplu taşıma güçlendirilmeli ve vatandaş özel araç yerine toplu taşımayı tercih etmeye teşvik edilmeli. Bisiklet yolları ve yaya yolları artırılmalı. Alternatif ulaşım projeleri devreye alınmalı.” dedi.
“AMAÇ VAN’DA YAŞAYAN İNSANLARIN DAHA SAĞLIKLI, DAHA TEMİZ VE DAHA YAŞANABİLİR BİR ÇEVREDE HAYAT SÜRMESİNİ SAĞLAMAK”
Çelebi, bu konuda yetkililere sorunluluk düştüğünün altını çizerek sözlerini şöyle tamamladı: “Belediyelerin şehir merkezinde ağaçlandırma çalışmalarını artırması, park alanlarını çoğaltması gerekiyor. İnşaat ve yıkım alanları çok daha sıkı denetlenmeli, sulama zorunlu hale getirilmeli ve hafriyat taşımacılığı kontrol altına alınmalı. Bu konuda en büyük sorumluluk yerel yönetimlere düşüyor ancak valilik ve ilgili kurumların da denetimleri arttırması gerekiyor. Amaç, Van’da yaşayan insanların daha sağlıklı, daha temiz ve daha yaşanabilir bir çevrede hayat sürmesini sağlamak olmalı.”
