Ekonomik olarak son dönemlerin en durgun Ramazan’ın ve bayramını geçiren Van’da, bayram öncesi kameralara yansıyan kalabalıklar alışverişte görünür olmadı. Son yıllarda yaşanan ekonomik sıkıntılar bayram alışverişine de yansırken ne esnaf istediği kazancı elde edebildi ne de vatandaş gönlünce bayram alışverişi yapabildi. Bu durgunluk bariz bir şekilde dikkat çekerken buna bir de her yıl Nevruz Bayramı’nda yaşanan hareketliliğin bir anda kesilmesi eklendi. ABD-İran arasındaki savaş bölgede büyük bir çöküşe neden oldu. İran’da devam eden savaş Van’da da ciddi bir kayıp yaşanmasına neden oldu. Her yıl Nevruz Bayramı’nda otellerin tam kapasite çalıştığı, binlerce İranlı turistin akın ettiği kentte, bu yıl doluluk oranları yüzde 100’lerden yüzde 5-10 seviyelerine geriledi. Ramazan Bayramı'nda ise yerli turistlerde kısmi artış yaşanmasına rağmen, Van bölge illere göre yine istenilen turist sayısını çekemedi. Çevre illerde gelenekselleşen turizm yoğunluğu yine zirve yaparken Van kendi bu illerdeki hareketliliği izlemekle yetindi. Beklenen bayramların yaşanmadığı Van’daki durumu Şehrivan’a konuşan Turizmci Murat Beyaz, Şehrivan Turizm Acentesi Sahibi Hakim Acar ve Otel İşletmecisi Yunus Yüksel konuya ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Aynı şekilde vatandaş da konu ile ilgili değerlendirmelerini Şehrivan aracılığı ile paylaştı.
BEYAZ: MAALESEF İRANLI TURİSTİ BU YIL AĞIRLAYAMADIK!
Van’ın Turizm sezonunun her sene İranlıların Van’a gelmesiyle başladığını söyleyen Turizmci Murat Beyaz, “Özellikle Nevruz Bayramı bizim için çok önemliydi. Van ve Van’ın turistik hareketliliği için çok önemliydi. İran'da yeni yılın başlangıcı olarak kutlanan bir dönem yaklaşık 14-15 günlük bir tatilleri vardı ve yıllardır şehrimizin turizm sezonunu biz Nevruz Bayramı'yla beraber İranlıların gelişiyle beraber başlatmış olurduk. Nevruz Bayramı ile beraber turist hareketliliği şehrimizde başlardı. Fakat İran'da yaşanan tatsız olaylar ve hepimizin de üzüldüğü bir savaş durumu söz konusu. Bundan kaynaklı olarak maalesef İranlı turisti ağırlayamadık. Ya da çok kısıtlı ağırlayabildik. Yani evet hiç gelmedi mi deseniz yok çok kısıtlı bir şekilde geçen yılları böyle mumla arayacağımız işte geçen yıllarda binlerce insan gelirken şu an 10-15 sayısı ya da 100 sayısı diyebileceğimiz 100'lerle tabir edeceğimiz sayıda İranlı turist gelişi oldu. Özellikle Van ekonomisi için önemli bir kayıp oldu. Özellikle turizm sezonuna başlarken büyük bir kayıp oldu. Savaştan ötürü İranlıyı kaybettik maalesef.” dedi.
“İRANLILARIN GELMEMESİ ŞEHİRDE BİR MADDİ KAYBA NEDEN OLDU”
Yerli turistin Yabancı turiste oranla daha fazla olduğunu açıklayan Turizmci Beyaz, “Ramazan Bayramı'nda ise yerli turizm açısında Van, biraz daha iyi durumdaydı. Birkaç grup geldi. Bizim beklediğimiz orandaydı. Yerli turizm anlamında çok ciddi bir kaybımız yok. Yerli turizmde de çok fazla turistin gelmemesindeki sebeplerden biri şu an bulunduğumuz mevsim. Bu dönem Van için, Van Gölü Havzası için yerli turisti akın akın ağırlanmadığı, ağırlayamadığımız bir dönemdi. Mevsimsel şartlar itibariyle bu sorunu yaşamaktayız. Buna rağmen birçok yerli turistlerin yer aldığı grupları Van’da gördük. Ramazan Bayramını değerlendirmek isteyen birçok yerli turistin uğrak yeri oldu Van. Ancak bu beklentiyi karşılamadı. Nevruz Bayramında İranlıların gelmemesi şehirde bir maddi kayba neden oldu. İnsanlar güvenlik kaygısı yaşıyor. Ancak bizim şehrimiz, bölgemiz ve ülkemizin herhangi bir güvenlik kaygının bulunmadığı bir yer. Herkes gönül rahatlığıyla seyahatlerini yapabilir. Önümüzdeki sezon bahar sezonu var. Baharda da Van çok güzel olur. Şimdi Van zamanı diyoruz ve bu mottoyla misafirlerimizi karşılamayı bekliyoruz.” diye aktardı.
“VAN'IN HAYAL ETTİĞİ TURİST HAREKETLİLİĞİNİ GÜNEYDOĞU YAŞIYOR”
Normal şartlarda olsa binlerce yabancı turisti ağırlayacak potansiyelde olduğunu ifade eden Beyaz, “Normal şartlarda olsaydı binlerce yabancı turisti ağırlayacağımız bir dönem olacaktı. Ancak İran’da yaşanan savaş Van’ın turizmini oldukça etkilemekte. Van maalesef bu durumda turistten mahrum kalmış oldu. Çevre iller için aynı durum söz konusu değil. Çünkü güneyimizde yer alan Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin… her bayram sezonlarında olduğu gibi yine yoğun bir turist akınıyla karşı karşıya kaldılar. Yine ciddi bir turistik hareketlilik yaşandı. Bir bizim aslında Van'ın hayal ettiği turist hareketliliğini Güneydoğu yaşıyor.
VAN’A FARKLI PAZAR ALANLARI VE TANITIMLAR ŞART
Turistlerin Van’ı tercih edebilmeleri için farklı pazar alanlarının oluşturulması ve tanıtımların yapılması gerektiğini vurgulayan Beyaz, “Farklı pazarlara tanıtımlar, aktiviteler yapılarak bir hareketlilik sağlanabilir. Bunun yanı sıra Nevruz Bayramı’nın savaşın başlamasına denk gelmesiyle bir manevra yapılmadı. Şapkayı önümüze koymamız gerekiyor. Tek pazara bağımlı kalmak her zaman bir dezavantaj. Turistin geldiği dönemlerde avantaj olan gibi görünebiliyor ama bir dezavantajdır. Dolayısıyla farklı şehrin farklı pazarları olmalı. Sadece İranlılar için olmamalı. Ermeni pazarı var, Gürcü pazarı var, Azeri pazarı var. Yakın illerde, yakın bölgeler de olabilir. Pazar alanları genişletilmeli. Bunlara dönük bir tanıtım, reklam, bir aktivite çalışması yapılarak ilgi çekilebilirdi. Yıllardır bunun eksikliğini yaşıyoruz. Kentimizi ilgi çekici bir hale getiremiyoruz, getirmiyoruz.”
VAN YİNE FİGÜRAN KALDI!
“Yanı başımızdaki kentler turizmden her sene yaz, kış olsun fazlasıyla turizmden nasibini alırken Van ise sadece figüran konumunda bir şehir olarak kaldı. Halbuki Van’ın tarihi potansiyeli, doğal güzellikler ve kültürel varlıkları azımsanamayacak kadar çok. Başka şehirlerde, başka ülkelerde bir yılda milyonlarca turistin gelip ziyaret etmek isteyeceği hazine üzerinde oturuyoruz ancak bu hazineyi kullanamıyoruz. En büyük etken ise tanıtım eksikliğimiz. Tanıtamıyoruz. Doğru tanıtım gerçekleştiremiyoruz. Doğru insanlara doğru zamanda ulaşamıyoruz. Bu anlamda da tabii ki biz istediğimiz ya da beklediğimiz ya da şehrin hak ettiği turist sayısına ulaşamıyoruz.” diye konuştu.
ACAR: VAN TURİST ÇEKEMİYOR
Van’ın geçen senelere nazaran turist yoğunluğunu bu sene yaşayamadığını aktaran Şehrivan Turizm Acentesi Sahibi Hekim Acar, “Van'da geçen senelere nazaran bir turist yoğunluğu yaşamadı. Turist sayısı çok çok azdı. İran'da yaşanan son olaylar, savaştan dolayı İranlı turistin gelmemesi çok etkili oldu. Van geçen seneye göre yüzde 80 daha az bir yoğunluk yaşadık. Geçen senelerde bu dönemde çıkışlı turlarda her bölgeye, Karadeniz'e, Güneydoğu'ya, Kapadokya'ya veya yurt dışı turlarına 2-3 otobüs çıkartırken bu sene bu sayı 1-2 otobüse düştü. Bizler de acente olarak bir yoğunluk yaşamadık. Van turist çekmiyor. Van yıllardır bir türlü turist çekemedi.”
BÖLGE İLLERİ FULL ÇEKTİ, VAN DİBİ GÖRDÜ!
“Turist Diyarbakır, Mardin'de yer bulamazken Van'daki otellerin yüzde 80'i boş. Van’ın turist hareketliliğini yaşamamasındaki birinci en büyük etken ise tanıtım. Doğru bir tanıtım yapamıyoruz, nitelikli turizmi yapamıyoruz, insanlara kendimizi anlatamıyoruz, Van'daki turistik değerlerimizi satamıyoruz. Örneğin Akdamar Adası gibi bir turistik değerimiz var ve bunu tanıtamadığımız için de satamıyoruz. Bunların yanı sıra bir diğer sorunumuz ise ulaşım. Uçak sayıları, uçak fiyatlarının yüksek olması yaşanan en büyük sorunlardan bir tanesi. Son zamanlarda Van-Hakkâri-Bitlis üçgenini satan acenteler var. Bu şekilde bir yoğunluk yapmaya çalışıyoruz. Bu daha etkili oluyor. Son zamanlarda yurt içinin pahalı olmasından dolayı yurt dışı turları daha çok rağbet görüyor. Ancak yine buradan İstanbul'a ve bu şekilde yurt dışı turlarının da bağlantılı olduğu için maliyet biraz daha yüksek oluyor. Buna rağmen yine yurt dışı turları biraz daha ön planda.” diye aktardı.
YÜKSEL: OTELLER ŞU ANDA BOŞ!
Van’a bu yıl turistin uğramadığının altını çizerek Özellikle İranlı turistlerin de gelmemesine dikkat çeken Van’da Otel İşletmecisi ve Turizmci Yunus Yüksel, “Van’da pandemi hariç pandemiden hemen sonra yine hem yerli vatandaşımız hem de İranlı turistler yoğun bir akım sağladı. Şimdi İran'a en yakın şehir Van. İranlılar da Van’ı seviyor. Van'ı sevdikleri içinde tatil için 3 günlük bir tur düzenlerler ya da acentaların düzenlediği turlar veya münferit olarak gelip Van’da konaklıyor. Bu dönem ise İran'da mevcut yaşanan savaş nedeniyle İranlı gelmedi. İran’da savaştan ötürü ekonomik sorunlar yaşanıyor, satın alma güçleri düştü, enflasyonun da artışıyla beraber ülkemize gelen İranlı turist sayısında bir düşüş yaşandı. İranlıların para biriminin değer kaybetmesi ilimize gelen turist sayısını etkiledi. Savaş durumunda iş yerlerini açamamaları, para kazanamamaları, satın alma gücünü çok etkiliyor, gelemiyorlar. Bu süreçte insanlar İran'dan kaçıp tatile gideyim ya da bu savaş ortamından kaçmak yerine tam tersi bir durum söz konusu oldu. Tüm İranlılar ülkelerine döndü. İranlılar genel olarak Türkiye dahil hiçbir ülkeye gitmedi. Van en çok İranlı turist alan şehir olmasına rağmen tercih edilmedi. Yeterli doluluk olmadı. Oteller şu anda boş.” dedi.
“SAVAŞ DURSA BİLE VAN ESKİ SEVİYESİNE GELMEYECEK”
Van’da çok sayıda otellerin açıldığını söyleyen Yüksel, “Otel kapasitemiz 2015-2016 yıllarında yetersizken 2026'da Van'ın turist sayısının tam 3 katına denk gelecek şekilde otel açıldı. Van’da çok sayıda otel açıldı. Bu da otel sayısı çokluğuyla gelen ve otellerde konaklayan kişi sayısının az olmasına neden oldu. İranlılar da gelmeyince oteller şu anda boş. Yerli turlar da daha çok sıcak şehirleri tercih ediyor. Bu dönemde Diyarbakır, Mardin, Urfa gibi yerlere gidiyorlar. Tek temennimiz savaşın durması fakat savaş dursa bile Van eski seviyesine gelmeyecektir. Çünkü İran'da işsizliğin neden olduğu, savaşa girmiş bir ülkenin gelirinin azaldığı bir süreçte. Geliri azalan bir insan da zaman tatile gitmez. Tatil en son plan olur. Van’ın turizmini deniz kum olarak satamıyoruz. Sadece kültür turizmi olarak satıyoruz. 90'lı yıllarda çarşıda yürüyen Van Çarşısı'nda caddelerinde yürüyen üç kişiden iki tanesi turistti. Maalesef şu anda biz yabancı turisti göremiyoruz.” diye açıklamalarda bulundu.
