Kahramanmaraş'tan Van'a kadar tarihe geçen pek çok sarsıntı, Türkiye'nin deprem gerçeğiyle acı yüzleşmesini hafızalara kazıdı. Diri fay hatları ve risk bölgeleriyle oluşturulmuş bu harita ise, ülkenin üzerinde yaşadığı tehlikeyi gözler önüne seriyor.
Türkiye, jeolojik konumu nedeniyle dünyanın en aktif deprem kuşaklarından biri üzerinde yer alıyor. Afrika, Arap ve Avrasya levhalarının kesişim noktasında bulunan Anadolu coğrafyası, bu nedenle yüzlerce aktif fay hattına ev sahipliği yapıyor.
TÜRKİYE DEPREM KUŞAĞINDA: FAY HATLARI GERÇEĞİ
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ile AFAD tarafından hazırlanan diri fay haritalarına göre Türkiye genelinde 500'e yakın aktif fay hattı bulunuyor. Bu fayların önemli bir bölümü doğrudan yerleşim alanlarının altından ya da çok yakınından geçiyor ve özellikle bazı illerde büyük ve yıkıcı depremlerin yaşanma riskini ciddi ölçüde artırıyor.
TÜRKİYE'NİN EN TEHLİKELİ FAYI: KUZEY ANADOLU FAY HATTI
Uzmanların ortak görüşüne göre Türkiye'nin en tehlikeli ve en aktif fay sistemi Kuzey Anadolu Fay Hattı olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 1.200 ila 1.500 kilometre uzunluğundaki bu dev fay hattı, Marmara Denizi'nden başlayarak Karadeniz'in güneyinden Doğu Anadolu'ya kadar uzanıyor. Tarih boyunca 7 ve üzeri büyüklükte çok sayıda yıkıcı deprem üreten Kuzey Anadolu Fayı, özellikle İstanbul ve çevresi açısından hayati bir risk oluşturuyor. İstanbul'un yanı sıra Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova, Bursa, Amasya, Tokat ve Erzincan gibi iller bu fay hattının doğrudan etkisi altında bulunuyor ve birinci derece deprem riski taşıyan şehirlerarasında yer alıyor.
DOĞU ANADOLU FAY HATTI: YIKICI DEPREMLERİN MERKEZİ
Türkiye'nin ikinci büyük ve son derece tehlikeli fay sistemi Doğu Anadolu Fay Hattı olarak biliniyor. Arap Levhası ile Anadolu Levhası arasındaki hareket sonucu oluşan bu fay hattı, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkili oluyor. Son yıllarda meydana gelen büyük depremlerle birlikte Doğu Anadolu Fayı üzerindeki enerji birikimi yeniden gündeme gelirken, Kahramanmaraş, Hatay, Malatya, Elazığ, Adıyaman, Bingöl, Tunceli ve Muş gibi iller bu hattın yüksek risk taşıyan noktaları arasında gösteriliyor. Uzmanlar, bu bölgelerdeki sismik hareketliliğin uzun vadede de devam edebileceği uyarısında bulunuyor.
TÜRKİYE'DE DEPREM RİSKİ EN YÜKSEK İLLER
Uzmanların değerlendirmelerine göre Türkiye'de deprem riski en yüksek iller arasında İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Hatay, Kahramanmaraş, Erzincan, Bingöl ve Manisa ilk sıralarda yer alıyor. Bu illerde hem aktif fay hatlarının varlığı hem de yoğun nüfus ve yapılaşma, olası bir depremde hasar riskini artırıyor.
GÖRECE DAHA DÜŞÜK RİSKLİ İLLER
Deprem riski diğer bölgelere kıyasla daha düşük olan şehirler arasında Konya, Karaman, Nevşehir, Yozgat, Kırıkkale, Aksaray, Edirne ve Kırklareli öne çıkıyor. Ancak uzmanlar, bu illerin de tamamen güvenli olmadığını ve Türkiye'nin her noktasında deprem gerçeğinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
UZMANLARDAN KRİTİK UYARI: DEPREM DEĞİL BİNA ÖLDÜRÜR
Jeoloji ve deprem uzmanları, bir ilin fay hattı üzerinde bulunup bulunmamasının tek başına belirleyici olmadığını ifade ediyor. Zemin yapısı, bina yaşı, yapı denetimi, kullanılan malzeme kalitesi ve kentsel dönüşüm çalışmaları, deprem sırasında yaşanacak can ve mal kaybını doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, "deprem değil, dayanıksız bina öldürür" uyarısını bir kez daha yineliyor.
Türkiye, yüzlerce aktif fay hattının bulunduğu bir coğrafyada yer alıyor. Büyük depremlerin kaçınılmaz olduğu bu ülkede, afetlere karşı hazırlıklı olmak artık bir tercih değil zorunluluk olarak görülüyor. Bilinçli yapılaşma, etkili denetim mekanizmaları ve toplumsal farkındalık sayesinde depremlerin yol açacağı yıkımın önemli ölçüde azaltılabileceği belirtiliyor.
TÜRKİYE DEPREM RİSK HARİTASI YAYINLANDI
Türkiye deprem risk haritası yayınlandı. Dünyanın en aktif deprem kuşaklarından biri olan Alp-Himalaya fay hattı üzerinde bulunan Türkiye'de her yıl yüzlerce deprem meydana geliyor. Uzmanlar özellikle, Marmara, Ege ve Doğu Anadolu bölgelerine dikkat çekiyor. Deprem tehlikesi olan iller listesi ise vatandaşlar tarafından merak ediliyor. İşte fay hattının geçtiği iller ve Türkiye deprem risk haritası...
TÜRKİYE'DE EN YÜKSEK DEPREM RİSKİ TAŞIYAN İLLER HANGİLERİ?
Türkiye Deprem Tehlike Haritası kapsamında risk oranlarına göre toplamda 5 farklı bölge belirlenmiştir. Dördüncü ve beşinci grupta yer alan iller en az riskli sayılırken, birinci ve üçüncü grupta yer alan iller en yüksek deprem risklerini kapsamaktadır.
İşte deprem riski en yüksek iller;
1. Derece Deprem Riski Fazla Olan İller
Ülkemizde deprem riski fazla olan iller birçok bölgede yer almaktadır. Deprem riski en yüksek olan bölgeler şunlardır:
Marmara Bölgesi: İstanbul (özellikle Avrupa Yakası), Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa, Bilecik, Çanakkale, Balıkesir
Ege Bölgesi: İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Muğla, Uşak
İç Anadolu Bölgesi: Kırıkkale, Kırşehir
Karadeniz Bölgesi: Düzce, Bolu, Karabük, Bartın, Çankırı, Amasya, Tokat
Doğu Anadolu: Erzincan, Tunceli, Bingöl, Muş
Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Siirt
Akdeniz Bölgesi: Hatay, Osmaniye
2. Derece Deprem Bölgeleri (Yüksek Riskli İller)
Orta-yüksek riskli olarak değerlendirilen iller şunlardır:
Marmara Bölgesi: Tekirdağ
Karadeniz Bölgesi: Samsun, Ordu, Giresun, Artvin
İç Anadolu Bölgesi: Eskişehir, Kütahya, Afyon, Çorum
Doğu Anadolu Bölgesi: Erzurum, Kars, Ardahan, Ağrı, Iğdır, Malatya, Elazığ
Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Diyarbakır, Batman, Şırnak, Adıyaman
Akdeniz Bölgesi: Antalya, Adana, Mersin, Kahramanmaraş
3. Derece Deprem Bölgeleri (Orta Riskli İller)
3. derece olarak değerlendirilen illerde deprem riski nispeten daha azdır, ancak yine de önlem alınması gerekmektedir. Bu grupta bulunan şehirler şunlardır:
Karadeniz Bölgesi: Sinop, Kastamonu
İç Anadolu Bölgesi: Ankara, Konya, Kayseri, Yozgat, Nevşehir, Niğde, Aksaray
Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Şanlıurfa, Mardin, Kilis
4. ve 5. Derece Deprem Bölgeleri (En Düşük Riskli İller)
Türkiye'de deprem riskinin en az olduğu iller şunlardır:
Karadeniz Bölgesi: Trabzon, Rize, Artvin
Marmara Bölgesi: Edirne, Kırklareli
İç Anadolu Bölgesi: Karaman
YENİLENMİŞ DİRİ FAY HATLARININ OLDUĞU RİSKİ İLLER
İkinci derecen riskli illerse şöyle: Tekirdağ, İstanbul, Bitlis, Kahramanmaraş, Van, Adıyaman, Şırnak, Zonguldak, Afyon, Samsun, Antalya, Erzurum, Kars, Ardahan, Batman, Iğdır, Elazığ, Diyarbakır, Adana, Eskişehir, Malatya, Kütahya, Çankırı, Uşak, Ağrı, Çorum.
Adıyaman- Gölbaşı
Afyon- Çay, Dinar, Kızılören, Sandıklı
Ankara- Şereflikoçhisar
Antalya- Demre
Aydın- Bozdoğan, Germencik, İncirliova, Koçarlı, Köşk, Kuşadası, Nazilli, Söke, Sultanhisar, Yenipazar
Balıkesir- Gönen, Manyaz
Batman-Kozluk
Düzce- Çilimli, Cumayeri, Gölyaka, Gümüşova, Kaynaşlı
Elazığ- Palu, Sivrice
Erzincan- Üzümlü
Eskişehir- İnönü
Antep - İslahiye
Hakkari- Şemdinli
Hatay- Erzin, Hassa, Kırıkhan, Payas
Isparta- Eğirdir, Senirkent, Uluborlu
İzmir- Kemalpaşa, Seferihisar, Tire
Kahramanmaraş- Nurhak, Türkoğlu
Kayseri- Talas, Yeşilhisar
Kırıkkale- Keskin
Kırşehir- Akpınar, Mucur
Kocaeli- Başiskele, Derince, Gölcük, Kartepe
Konya- Akşehir, Altınekin, Doğanhisar, Ilgın
Kütahya- Gediz, Simav
Malatya- Akçadağ
Manisa- Ahmetli, Alaşehir, Gölmarmara, Kırkağaç, Salihli, Sarıgöl, Soma, Turgutlu
Mersin- Çamlıyayla, Mut
Muğla- Menteşe, Milas
Muş- Korkut, Varto
Niğde- Altunhisar, Bor
Osmaniye- Düziçi, Toprakkale
Sakarya- Akyazı, Arifiye, Ferizli, Hendek, Karapürçek, Sapanca
Urfa-Bozova
Siirt- Eruh
Şırnak- Beytüşşebap
Sivas- Altınyayla, Yıldızeli
Tokat- Niksar, Pazar, Reşadiye
Van- Çaldıran, Özalp
Yalova- Altınova, Çınarcık
