Türkiye’nin dört bir yanında yüksek hızlı tren projeleri hayata geçirilirken, Doğu Anadolu’nun en büyük kentlerinden Van'ın bu yatırımların dışında kalması yeniden tartışma konusu oldu. Nüfusu, turizm potansiyeli, İran’a açılan sınır kapıları ve bölgesel ticaretteki stratejik konumuna rağmen Van'ın ne hızlı tren projelerinde ne de kesintisiz demiryolu planlamalarında yer alması, kentte uzun süredir dile getirilen “Ulaşımda ihmal edilen şehir” eleştirilerini güçlendiriyor. 2050’den sonraki uzun vadeli planlar dahil hiçbir ulaşım master planında adı yer almayan Van’da Tramvay, Kuzey Van Gölü Demiryolu Hattı, Hızlı Tren Projesi gibi hiçbir konunun adı bile anılmıyor. Bu sessizlik zaman zaman gündeme gelerek tepki alırken konuya dair Şehrivan’a değerlendirmelerde bulunan DOĞUSİFED Başkanı Müslüm Erbay, hızlı trenin Van için ekonomik kalkınma, turizm ve bölgesel entegrasyon yatırımı olduğuna dikkat çekerek, kentin tüm dinamiklerine ortak hareket etme çağrısında bulundu.
VAN YATIRIM PROGRAMLARININ DIŞINDA KALIYOR
Son dönemlerde ulaşımda çok ciddi atılımlar yapılırken Van bu plan ve projelerin dışında kalmayı sürdürüyor. Ankara-Sivas-Kars hattının hızla ilerlediği; Mersin, Adana, Osmaniye ve Gaziantep’i birbirine bağlayacak yeni hızlı tren hattının gündemde olduğu bir dönemde, İran’a açılan kapı konumundaki Van’ın ne yüksek hızlı tren projelerinde ne de kesintisiz demiryolu planlamalarında yer almaması kentte yeniden tartışma konusu oldu. Bu konuda kentin devre dışı bırakılmasına sık sık tepki getiren isimlerden biri olan DOĞUSİFED Başkanı Müslüm Erbay, bu konuda Van’ın sahipsiz bırakılması üzerinden eleştiriler yöneltti.
ERBAY: KURUMLAR ARASINDA CİDDİ BİR KOORDİNASYONSUZLUKLAR VAR
Birçok konuda olduğu gibi ulaşım ve demiryolu planlarında Van’ın olmamasının kentte zayıf bir siyaset ve koordinasyonsuzluk olduğuna işaret eden Erbay, sadece hızlı trenin yalnızca bir ulaşım yatırımı değil, aynı zamanda bölgesel kalkınma ve turizm açısından da büyük fırsatlar sunacağını belirten Başkan Erbay şöyle konuştu: “Bu turizmi daha da geliştirirsek ve hızlı tren de hayata geçirilirse, Van'dan Mardin'e, Diyarbakır'a, Batman'a ve hatta Akdeniz'e uzanan bir turizm destinasyonu oluşturulabilir. Böylece Van'a gelen İranlı turistlerin bu bölgelere ulaşımı da çok daha kolay sağlanmış olur. Ancak maalesef bu konuyu çok konuşuyor, çok dile getiriyoruz; buna rağmen bir ilerleme sağlanamıyor. Bunun faturasını birilerine kesmek gerekiyorsa, kimse alınmasın ama Van'da çok başlılığın olduğunu görüyoruz. Kurumlar arasında ciddi bir koordinasyonsuzluğun bulunduğunu da çok net bir şekilde söylemek mümkündür”
BAŞKAN ERBAY: HIZLI TREN VAN MERKEZLİ OLARAK PLANLANMASI GEREKİYORDU
Erbay, “Bu nedenle hızlı tren projesinin öncelikle Van merkezli olarak planlanması gerekiyordu. Batıya, güneye ve doğuya uzanan bir ulaşım ağı oluşturulmalıydı. Ne yazık ki bu proje hâlâ herhangi bir programa alınmış değil. Bizler ve birçok bileşen de kesim bu konuyu defalarca dile getiriyoruz. Ancak aslında duyması gerekenler, Van'ın sesini bu noktada duymuyor” İfadelerini kullandı. Küresel ticaret ağları gelişirken bölgenin lojistik altyapısının çağın gerisinde kaldığını vurgulayan Erbay, “Buna paralel bir konu daha var. Çin, yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırımla Asya'dan başlayıp Himalayalar'ı aşan demiryolu hatlarını Avrupa'ya uzatacak şekilde inşa ediyor. Biz ise hâlâ trenlerimizin ve vagonlarımızın feribota mahkûmdur. Bunu konuşurken de diyoruz ki; bu yetmez. Bize güneyden ya da kuzeyden kesintisiz bir demiryolu hattı gerekiyor. Hızlı tren hayata geçirilecekse bunun da mutlaka sağlanması gerekir. Nihayetinde hızlı tren gelip saatlerce feribot bekleyemez. Bununla da yetinmiyoruz. Tatvan'dan sonra bizi Akdeniz'e ve Karadeniz'e bağlayacak hızlı tren hatlarının oluşturulmasını istiyoruz. Böyle bir perspektifimiz, böyle bir vizyonumuz var. Ancak ne yazık ki bunun henüz planlama aşamasına dahi geçilmiş değil. Hatta konu yeterince gündeme alınmış da değil. Bu noktada üzülüyoruz” Diye aktardı.
“EKONOMİK VE SOSYAL GETİRİLERİ BAŞTA VAN OLMAK ÜZERE TÜM BÖLGEYE YANSIYACAKTIR”
Hızlı tren projesinin ekonomik getirilerini dile getiren Erbay, “Günümüzde en değerli unsurlardan biri zamandır. İnsanlar artık zamanla yarışıyor. Z kuşağı da çok daha hızlı düşünüyor. Bu nedenle geleceğe hazırlık yapmak adına hızlı tren projelerinin de buna paralel şekilde mutlaka devreye alınması gerekiyor. Hızlı trenin hayata geçirilmesi durumunda, daha önce de ifade ettiğim gibi özellikle Mersin, Adana, Diyarbakır, Mardin ve Batman hattı üzerinden Van'a, Van'dan da Asya'ya uzanabilecek önemli bir ulaşım ve turizm koridoru oluşabilir. Bu sayede ciddi bir turizm potansiyeli devreye girmiş olacak. Bunun ekonomik ve sosyal getirileri de başta Van olmak üzere tüm bölgeye yansıyacaktır” dedi.
“HIZLI TREN PROJESİ VAN İÇİN ARTIK KAÇINILMAZ BİR İHTİYAÇ”
“Başta siyaset, hükümet ve yerel aktörler olmak üzere herkesin bu noktada diğer yatırımlarla beraber Özellikle lojistik yatırımları bu sürecin en önemli ayaklarından biridir. Hızlı tren de ulaşım, ticaret ve turizm açısından bölgeye çok ciddi katkılar sağlayacaktır. Bunun bölgeye yansımaları son derece kıymetli ve önemlidir. Bu nedenle hızlı tren projesinin Van için artık kaçınılmaz bir ihtiyaç olduğunu söylemek mümkündür.” ifadelerini kullandı.
“BÖLGEMİZ BU NOKTADA MAALESEF GERİDE KALMIŞTIR”
Erbay konuşmasının devamında, “Doğrusu devlet aklı çok büyüktür. Devlet hepimizden daha öngörülü olmak durumundadır ve hükümet de aslında bu konunun farkındadır. Burada yeniden dünyayı keşfetmeye gerek yok. Siz de demin ifade ettiniz; hızlı trenin dünyada, Avrupa'da ve birçok ülkede yaygınlaştığını görüyoruz. Ülkemizde de bu alanda önemli yatırımlar yapılıyor. Ancak bölgemiz bu noktada maalesef geride kalmıştır. Geçmişten kaynaklanan sorunların faturasını bugüne kesmek de çok doğru olmayabilir. Gençlerimizi, bölgemizi ve ülkemizi geleceğe hazırlama konusunda yeterli düzeyde bir öngörü ortaya koyamadığımızı söylemek mümkündür”
ERBAY: BAKANLIĞIN MASASINDA VAN’I KAPSAYAN BİR HIZLI TREN PROJESİ YOK
“Hızlı tren konusunda bugün gelinen noktada, aslında bütün altyapı çalışmalarının, projelerin, fizibilite raporlarının ve maliyet analizlerinin yıllar önce tamamlanmış olması gerekiyordu. Biz ise hâlâ ‘Gelsin mi, gelmesin mi?’ tartışmasını yapıyoruz. Oysa büyük kamu yatırımlarında ciddi fizibilite ve planlama süreçleri bulunur. Bu süreçler kimi zaman 3-5 yılı, hatta daha uzun süreleri kapsayabilir. Bu nedenle şu soruyu sormak gerekir: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın ilgili birimlerinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu'yu kapsayan hızlı tren projesi bugün masada var mı? Ben olmadığını biliyorum. Çünkü böyle bir projenin hazırlık ve planlama süreci başlı başına 5 yılı, hatta 10 yılı bulabilecek bir süreçtir. Ne yazık ki biz hâlâ bu noktadayız” diye kaydetti.
“ANKARA’YA ORTAK SESLE GİDELİM”
Hızlı tren ve kesintisiz demiryolu hedefi için tüm siyasi aktörlerin ve dinamiklerin tek bir paydada buluşması gerektiğinin altını çizen DOĞUSİFED Başkanı Müslüm Erbay, çağrısını şu sözlerle tamamladı: “Hızlı tren ve kesintisiz demiryolu ağı birbirini tamamlayan iki önemli projedir. Bu nedenle çağrım şudur: Gelin, sözümüzü birleştirelim, gücümüzü ortaklaştıralım. Gerekirse bir komisyon oluşturalım. Ankara'ya gidelim, Ulaştırma ve Altyapı Bakanımızı ziyaret edelim. Gerekirse Sayın Cumhurbaşkanımıza taleplerimizi iletelim. Devlet Demiryolları başta olmak üzere ilgili tüm kurumlarla görüşelim. Siyasetle beraber; AK Parti, DEM Parti ve diğer tüm bileşenlerle birlikte Van için ortak bir talep ortaya koyalım. Hep birlikte, "Van için hızlı tren istiyoruz, kesintisiz demiryolu istiyoruz. Bu bizim olmazsa olmaz talebimizdir " diyelim. Özellikle kamu yatırımlarım hevesinin olduğu bu dönemde bu talepleri dile getirmek ve belki icraatı konusunda bir söz almak mümkündür diye düşünüyorum. Çağrımızda bu yönde olsun.” diye konuştu.
