Türkiye genelinde büyükşehirlerde yaşanan trafik baskısı, kentleşmenin hızlanması ve araç sayısındaki artışla birlikte her geçen gün daha görünür hale geldi. Ülke genelinde özellikle metropol şehirlerde yoğunlaşan trafik sorunu, yalnızca nüfus artışıyla değil, aynı zamanda plansız kentleşme, yetersiz toplu taşıma altyapısı ve bireysel araç kullanımının yaygınlaşmasıyla da derinleşiyor. Bu genel tablo içerisinde orta ölçekli kentler de benzer baskılarla karşı karşıya kalırken, Van bu şehirlerarasında dikkat çeken bir örnek olarak öne çıkıyor.
ŞEHİR İÇİ ULAŞIM ANA ARTERLERDE TRAFİK YÜKÜNÜ ARTIRIYOR
Bölgesel bir çekim merkezi konumunda bulunan Van, coğrafi ve idari yapısı gereği çevre il ve ilçelerden yoğun bir nüfus ve araç hareketliliği alıyor. Eğitim, sağlık, ticaret ve kamu hizmetleri açısından TRB2 Bölgesi’nin merkezi olan kent, gün içerisinde sürekli bir giriş-çıkış trafiğine sahne oluyor. Bu durum şehir içi ulaşımda belirgin bir yoğunluk oluştururken, özellikle ana arterlerde trafik yükünü artırıyor. Özellikle son yıllarda araç sahipliğinin artması ve kentin yatay yönde büyümesi, ulaşım mesafelerini uzatarak bireysel araç kullanımını da artırdı. Şehrivan aracılığıyla değerlendirmelerde bulunan TMMOB Şehir Plancıları Odası Van İl Temsilciliği Üyesi Bahar Güzel, Van’daki trafik sorununun yalnızca araç sayısındaki artışla açıklanamayacağını belirterek; nüfus artışı, göç hareketleri, ekonomik gelişmeler ve toplu taşıma sisteminin yetersizliğinin bu süreci birlikte şekillendirdiğini ifade ederek çarpıcı açıklamalarda bulundu.
GÜZEL: ÇEVRE İLLERDEN GELEN ARAÇLAR ŞEHİR İÇİ TRAFİĞİNİ ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ETKİLİYOR
Toplu taşıma yetersizliği sonucunda bireysel araç sahipliğine duyulan zorunlu yönelimi artmakta olduğunu değerlendiren TMMOB Şehir Plancıları Odası Van İl Temsilciliği Üyesi Bahar Güzel; “Van'da araç sayısındaki artışın tek bir nedeni olduğunu söylemek doğru olmaz. Bu durum nüfus artışı, ekonomik gelişmeler ve göçün yanında TRB2 Bölgesi'nin merkezi konumunda olan Van, eğitim, sağlık, ticaret ve kamu hizmetleri açısından çevre il ve ilçelerden sürekli nüfus çeken bölgenin en önemli çekim merkezlerinden biri olarak ön plana çıkmakta. Bu hareketlilik hem nüfusu hem de günlük araç trafiğini haliyle arttırmakta ve gün içerisinde ilçelerden ve çevre illerden gelen araçlar da şehir içi trafiğini önemli ölçüde etkiliyor. Buna ek olarak bölgedeki sınır ticareti potansiyeli, gelişen sanayi ve üretim kolları şirketlerin ve şahısların ticari araç yatırımlarını artırmakta. Böylelikle sınır ticareti potansiyeli ile birlikte tarım hayvancılık faaliyetleri için ticari araç talebi ve kırsaldan merkeze yaşanan göçle birlikte toplu taşıma yetersizliği sonucunda bireysel araç sahipliğine duyulan zorunlu yönelimi arttırmakta.” Dedi.
GÜZEL: ESKİDEN BİR AİLEDE TEK ARAÇ BULUNURKEN BUGÜN BİRÇOK HANEDE İKİ ARAÇ GÖRMEYE BAŞLADIK
Eskiden bir ailede tek araç bulunurken bugün birçok hanede iki araç görmeye başladığına değinen Güzel, şöyle konuştu: “Bunun yanında son yıllarda hane gelirlerinde yaşanan artış ve taşıt ediniminin kolaylaşmasıyla birlikte otomobil sahipliği de yükseldi. Eskiden bir ailede tek araç bulunurken bugün birçok hanede iki araç görmeye başladık. Bir diğer önemli etken ise kentin yatay yönde büyümesi. Özellikle Edremit, İpekyolu ve Tuşba ilçelerinde yeni konut alanlarının gelişmesiyle birlikte insanlar iş, eğitim ve sosyal ihtiyaçları için daha uzun mesafeler kat etmek zorunda kalıyor.” diye konuştu.
YERLEŞİM ALANLARI İLE ULAŞIM ALTYAPISININ AYNI HIZDA GELİŞTİRİLEMEMESİ BAZI BÖLGELERDE TRAFİK YÜKÜNÜ ARTIRDI
“Toplu taşımanın her noktada yeterince güçlü bir alternatif oluşturamaması da vatandaşları özel araç kullanımına yönlendirdi. Bunun yanında, ulaşımda yaşanan bu artışı yalnızca araç sayısı üzerinden değerlendirmek doğru olmaz. Kentin mekânsal gelişimi ile ulaşım altyapısının eş zamanlı planlanması da bu sürecin en önemli unsurlarından biridir. Van son yıllarda hızlı bir büyüme süreci yaşarken, yeni yerleşim alanları ile ulaşım altyapısının aynı hızda geliştirilememesi bazı bölgelerde trafik yükünü artırdı.” Şeklinde konuştu.
“VAN'IN GELECEĞİNDE ULAŞIM SORUNLARININ ÇÖZÜMÜ YALNIZCA YENİ YOLLAR AÇMAK DEĞİL”
Arazi kullanım kararları ile ulaşım planlamasının birbirinden bağımsız olmadığı, birbirini tamamlayan iki temel unsur olarak ele alınması gerektiğini söyleyen Güzel, açıklamalarına şöyle devam etti; “Şehir plancısı gözüyle baktığımızda, arazi kullanım kararları ile ulaşım planlamasının birbirinden bağımsız değil, birbirini tamamlayan iki temel unsur olarak ele alınması gerekir. Aksi halde nüfus ve araç sayısındaki artış, zamanla ulaşım sistemi üzerinde daha büyük bir baskı oluşturuyor. Bu nedenle Van'ın geleceğinde ulaşım sorunlarının çözümü, yalnızca yeni yollar açmakla değil; planlı kentleşme, güçlü toplu taşıma sistemi ve sürdürülebilir ulaşım politikalarının birlikte uygulanmasıyla mümkün olacak.” Açıklamasında bulundu.
GÜZEL: TÜİK VERİLERİNE GÖRE VAN'DAKİ ARAÇ SAYISI 2026 YILINDA ARTIŞ GÖSTERDİ
“TÜİK verilerine göre Van'daki araç sayısı 2026 yılının ilk aylarında istikrarlı bir artış göstermiş. Ocak 2026 yılında 95.942 adet araç, Şubat, 96.314 adet araç, Mart, 96.897 adet araç, Nisan, 97.518 adet araç, güncel nüfus yaklaşık 1.108.489 kişi olarak belirlendi. Mevcut yol altyapısının bu artışı uzun vadede taşımasının giderek zorlaştığını söyleyebiliriz. Özellikle son yıllarda araç sayısındaki artış, yol kapasitesindeki artışın önüne geçmiş durumda. Bu nedenle günün belirli saatlerinde ana arterlerde trafik yoğunluğu artık daha belirgin hale geliyor.” diye konuştu.
“ÇEVRE YOLU'NUN TAMAMLANMASIYLA BİRLİKTE TRANSİT VE AĞIR TONAJLI ARAÇ TRAFİĞİNİN ÇEVRE YOLUNA AKTARILMASI HEDEFLENİYOR”
Yol kenarına gelişigüzel park edilen araçlar ve düzensiz durak kullanımları trafiği olumsuz etkilediğini belirten Güzel; “Özellikle Cumhuriyet Caddesi, Maraş Caddesi, İki Nisan Caddesi, İskele Caddesi ile İpekyolu Edremit sabah ve akşam saatlerinde kapasite sınırlarına yaklaşıldığını görüyoruz. Bunun yanında teknik kavşaklardaki sinyalizasyon yetersizlikleri, yol kenarına gelişigüzel park edilen araçlar ve düzensiz durak kullanımları da trafiği olumsuz etkiliyor. Ancak burada asıl sorun sadece yol genişliği değil. Bu noktada yapımı devam eden ulaşım projeleri büyük önem taşıyor. Özellikle Van Çevre Yolu'nun tamamlanmasıyla birlikte şehir merkezinden geçen transit ve ağır tonajlı araç trafiğinin çevre yoluna aktarılması hedefleniyor.” Dedi.
“ULAŞIM POLİTİKALARINA AĞIRLIK VERİLMESİ GEREKİYOR”
“Edremit Köprülü Kavşağı, yeni bağlantı yolları ve sahil yolu projeleri de araç trafiğini farklı güzergâhlara dağıtarak İpekyolu aksındaki yoğunluğu azaltacak olsa da şehir içindeki kilitlenmeleri çözebilecek tek sürdürülebilir altyapı hamlesi bu değil. Mevcut altyapı bugün ihtiyacı büyük ölçüde karşılasa da mevcut eğilim devam ederse önümüzdeki yıllarda trafik yoğunluğunun daha ciddi bir sorun haline gelmesi kaçınılmaz olacak. Bu nedenle yeni yol yapımının yanında toplu taşımayı güçlendiren ve özel araç kullanımını azaltan ulaşım politikalarına ağırlık verilmesi gerekiyor.” şeklinde konuştu.
“KONUYA YALNIZCA BİR TRAFİK MESELESİ OLARAK BAKMAMAK GEREK”
“Çevresel açıdan ise hava kirliliğinin artması, Van Gölü Havzası'nın hassas ekosistemi üzerinde baskı oluşturabilir ve sürdürülebilir kentleşme hedeflerini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle konuya yalnızca bir trafik meselesi olarak bakmamak gerekiyor. Toplu taşımayı güçlendiren, yaya ve bisiklet ulaşımını destekleyen, elektrikli araç kullanımını teşvik eden ve kent içi araç yoğunluğunu azaltan ulaşım politikalarının hayata geçirilmesi hem çevrenin korunması hem de daha sağlıklı ve yaşanabilir bir kent oluşturulması açısından büyük önem taşımaktadır.” Diye aktardı.
GÜZEL: ACİL OLARAK YAPILMASI GEREKEN EN ÖNEMLİ ADIM MEVCUT YOL KAPASİTESİNİ ARTIRMAK
Van için acil çözüm Planlarından bahsede Güzel, açıklamalarına şöyle devam etti; “Van’da trafik sorununu çözmek için öncelikle kısa, orta ve uzun vadeli müdahalelerin birlikte ele alınması gerekiyor. Acil olarak yapılması gereken en önemli adım, mevcut yol kapasitesini artırmaktan ziyade mevcut sistemi daha verimli işletmektir. Bu kapsamda ilk olarak kavşak düzenlemeleri ve sinyalizasyon sistemlerinin güncellenmesi, kritik noktalarda akışın daha kontrollü hale getirilmesi gerekir. Özellikle ana arterlerdeki düzensiz durak kullanımı ve yol kenarına park eden araçların oluşturduğu daralmaların önlenmesi de hızlı etki sağlayacak müdahaleler arasındadır.”
“VAN’DA TOPLU TAŞIMA SİSTEMİ GÜÇLENDİRİLMELİ”
“Toplu taşıma sisteminin güçlendirilmesi büyük önem taşır. Sefer sıklığının artırılması, hatların yeniden planlanması ve aktarma sistemlerinin geliştirilmesi, özel araç kullanımını azaltacak en temel adımlardandır. Orta vadede ise Van Çevre Yolu, köprülü kavşaklar ve alternatif bağlantı yollarının tamamlanmasıyla transit trafiğin şehir merkezinden uzaklaştırılması gerekir. Uzun vadede ise bisiklet yolları, yaya öncelikli alanlar ve sürdürülebilir ulaşım politikalarıyla kent içi hareketliliğin dengelenmesi hedeflenmelidir. Özetle, Van’da trafik sorununun çözümü yalnızca yeni yollar yapmakla değil, ulaşım sistemini bütüncül bir yaklaşımla yeniden düzenlemekle mümkündür.” Şeklinde konuştu.
5 YIL İÇİNDE TRAFİK YOĞUNLUĞUNUN DAHA DA BELİRGİNLEŞECEK!
Mevcut gidişatın böyle devam etmesi halinde kentte ulaşım sistemini zorlayan yoğunlukların giderek daha belirgin hale gelme riskinin olduğunu söyleyen Güzel; “Mevcut eğilimler bu şekilde devam ederse, Van’da önümüzdeki 5 yıl içinde trafik yoğunluğunun daha da belirginleşeceğini söylemek mümkün. Araç sahipliğinin artış hızı, yol ve ulaşım altyapısındaki iyileşme hızını aştığı için özellikle günün pik saatlerinde yaşanan sıkışıklıkların daha geniş bir zaman dilimine yayılması beklenebilir. “Tam anlamıyla trafik krizi” ifadesini kullanırken daha ihtiyatlı bir değerlendirme yapmak gerekir. Ancak mevcut gidişat devam ederse, kentte ulaşım sistemini zorlayan yoğunlukların giderek daha belirgin hale gelme riski vardır. Yani sorun ani bir krizden çok, zaman içinde artarak derinleşen yapısal bir trafik yoğunluğu problemine dönüşme eğilimindedir. Bu noktada belirleyici olan, mevcut projelerin tamamlanmasının yanı sıra toplu taşıma öncelikli politikaların ne kadar güçlü uygulanacağıdır. Aksi halde yeni yollar ve kavşak düzenlemeleri tek başına artan talebi karşılamakta yetersiz kalabilir.” dedi.
