İklim değişikliği, yağış miktarı ve buharlaşma gibi faktörlerin etkilediği göldeki alan kaybı, uydu görüntüleriyle yapılan bilimsel analizlere de yansıdı. Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) üyesi Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar tarafından gerçekleştirilen çalışma, Van Gölü’nün son 35 yıldaki değişimini gözler önüne serdi. 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait uydu görüntülerinin karşılaştırıldığı analizde, gölün yüzey alanının yaklaşık 31 kilometrekare azaldığı, bu kaybın yüzde 87’sinin ise son 10 yılda gerçekleştiği belirlendi.
35 YILDA 31 KİLOMETREKARELİK KAYIP
Van Gölü’nün uzun dönemli değişimini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilen çalışmada, Landsat uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojilerinden yararlanıldı. Prof. Dr. Murat Yakar tarafından yürütülen analizlerde, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait görüntüler karşılaştırılarak gölün farklı dönemlerdeki kıyı çizgileri ve su yüzey alanları hesaplandı. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre Van Gölü’nün yüzey alanı 1990 yılında yaklaşık 3 bin 577 kilometrekare olarak ölçülürken, 2015 yılında 3 bin 573 kilometrekareye, 2025 yılında ise 3 bin 546 kilometrekareye geriledi. Böylece gölün 35 yıllık süreçte yaklaşık 31 kilometrekarelik yüzey alanı kaybettiği ortaya çıktı.
KÜÇÜLMENİN YÜZDE 87’Sİ SON 10 YILDA YAŞANDI
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri ise Van Gölü’ndeki küçülmenin son yıllarda hız kazanması oldu. Analizlere göre 1990-2015 yılları arasındaki 25 yıllık dönemde gölün yüzey alanı yaklaşık 4 kilometrekare azalırken, 2015-2025 yılları arasındaki yalnızca 10 yıllık süreçte 27 kilometrekarelik kayıp yaşandı. Böylece 35 yılda meydana gelen toplam 31 kilometrekarelik küçülmenin yaklaşık yüzde 87’sinin son 10 yılda gerçekleştiği belirlendi. Hazırlanan karşılaştırmalı haritalarda da gölün farklı kesimlerindeki kıyı çizgisi değişimleri ortaya konuldu.
UYDU GÖRÜNTÜLERİYLE DEĞİŞİM TAKİP EDİLDİ
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Prof. Dr. Yakar, uydu görüntüleri ve CBS teknolojilerinin göllerin uzun dönemli değişimlerini takip etmek açısından önemli imkânlar sunduğunu belirtti. Göl yüzey alanındaki değişimlerin yağış, buharlaşma, sıcaklık ve hidrolojik koşullar gibi birçok faktörden etkilenebildiğini ifade eden Yakar, küçülmenin nedenlerinin tam olarak ortaya konulabilmesi için uzun dönemli iklim verileri, su seviyesi ölçümleri ve hidrolojik verilerle desteklenen kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Yakar, Van Gölü başta olmak üzere su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve korunması için düzenli bilimsel izleme çalışmalarının önemine dikkat çekti.
“SON 35 YILDA YAKLAŞIK 31 KİLOMETREKARELİK AZALMA OLDU”
Uydu görüntüleri ve CBS teknolojilerinin birlikte kullanılmasıyla göllerin uzun dönemli değişimlerinin izlenebildiğini belirten Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) üyesi Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar, bu tür çalışmaların su kaynaklarında meydana gelen değişimlerin tespiti ve gelecekte yapılacak araştırmalar açısından önemli veriler sunduğunu ifade etti. Yakar; "Uydu görüntüleri kullanılarak Van Gölü'nün 1990, 2015 ve 2025 yıllarındaki kıyı çizgileri ve su yüzey alanları karşılaştırıldı. Analiz sonuçları, gölün yüzey alanında son 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekarelik azalma olduğunu, bu azalmanın büyük bölümünün ise son 10 yılda gerçekleştiğini ortaya koydu. Van Gölü'nün son 35 yıldaki kıyı değişimini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı analizler, gölün su yüzey alanında özellikle son 10 yılda dikkat çekici bir azalma yaşandığını gösterdi.” Dedi.
“2015 YILINDA 3 BİN 573 KİLOMETREKAREYE, 2025 YILINDA İSE 3 BİN 546 KİLOMETREKAREYE GERİLEDİ “
ASAD üyesi Harita Bilimci Prof. Dr. Yakar tarafından gerçekleştirilen çalışmada, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait uydu görüntüleri karşılaştırılarak gölün farklı dönemlerdeki yüzey alanları hesaplandı. Yakar; “Çalışmada, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılarak Van Gölü'nün farklı dönemlerdeki kıyı çizgileri belirlendi. Landsat 4-5 ve Landsat 8-9 uydu sistemlerinden elde edilen görüntüler üzerinde, su yüzeylerinin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılan Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) hesaplandı. Ardından uygulanan eşik değer yöntemiyle su ve kara alanları birbirinden ayrıldı. Belirlenen su alanları CBS ortamında poligon verilerine dönüştürülerek gölün farklı yıllardaki yüzey alanları hesaplandı Analiz sonuçlarına göre Van Gölü'nün su yüzey alanı 1990 yılında yaklaşık 3 bin 577 kilometrekare olarak belirlenirken, bu değer 2015 yılında 3 bin 573 kilometrekareye, 2025 yılında ise 3 bin 546 kilometrekareye geriledi.” diye konuştu.
YAKAR: VAN GÖLÜ’NDEKİ KÜÇÜLMENİN YÜZDE 87’Sİ SON 10 YILDA YAŞANDI
Analizlerin Van Gölü'ndeki küçülmenin özellikle son 10 yılda hız kazandığını ortaya koyan Prof. Dr. Yakar, sözlerine şöyle devam etti; “1990-2015 yılları arasındaki 25 yıllık dönemde gölün yüzey alanında yaklaşık 4 kilometrekarelik azalma belirlenirken, 2015-2025 yılları arasındaki yalnızca 10 yıllık dönemde bu azalmanın 27 kilometrekareye ulaşması dikkat çekti. Böylece incelenen 35 yıllık dönemde hesaplanan toplam 31 kilometrekarelik yüzey alanı kaybının yaklaşık yüzde 87'sinin son 10 yıllık dönemde gerçekleştiği belirlendi. Bu keşifler, Van Gölü'nün su yüzey alanındaki azalmanın özellikle son dönemde belirginleştiğine işaret ediyor. Çalışma kapsamında hazırlanan karşılaştırmalı haritada, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait kıyı çizgileri aynı coğrafi zemin üzerinde gösterildi. Böylece gölün farklı kesimlerindeki kıyı değişimleri mekânsal olarak incelenebilir hale getirildi.” diye aktardı.
35 YILLIK DEĞİŞİM UYDU GÖRÜNTÜLERİYLE İNCELENDİ
Prof. Dr. Yakar, Van Gölü'ndeki küçülmenin boyutunu ortaya koyan uydu analizlerinin yanı sıra, bu değişimin nedenlerinin belirlenmesi ve su kaynaklarının korunması için bilimsel izleme çalışmalarının önemine dikkat çekti. Yakar; “Uydu görüntüleri ve CBS teknolojilerinin birlikte kullanılması, geniş su yüzeylerine sahip göllerin uzun dönemli değişimlerinin izlenmesine imkan sağlıyor. Özellikle farklı yıllara ait uydu verilerinin karşılaştırılması, su kaynaklarında meydana gelen değişimlerin belirlenmesi ve gelecekte yapılacak ayrıntılı araştırmalara temel oluşturması açısından önem taşıyor. Van Gölü'nde belirlenen yüzey alanı değişimleri, göllerin ve diğer su kaynaklarının uydu teknolojileriyle düzenli olarak izlenmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Göl yüzey alanındaki değişimler yağış, buharlaşma, sıcaklık ve hidrolojik şartlar gibi birçok faktörden etkilenebiliyor. Bununla birlikte, belirlenen değişimlerin nedenlerinin ortaya konulabilmesi için uzun dönemli iklim verileri, göl su seviyesi ölçümleri ve diğer hidrolojik verilerle desteklenen kapsamlı analizlere ihtiyaç bulunuyor. Üç farklı yıla ait uydu görüntülerinden elde edilen sonuçlar, Van Gölü'nün su yüzey alanında özellikle 2015-2025 döneminde belirgin bir azalma olduğunu gösterirken, bölgedeki su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi açısından düzenli ve bilimsel izleme çalışmalarının önemine dikkat çekiyor.” şeklinde konuştu.
"SU KAYNAKLARININ DÜZENLİ İZLENMESİ ÖNEMLİ"
Çalışma kapsamında hazırlanan karşılaştırmalı haritada, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait kıyı çizgilerinin aynı coğrafi zemin üzerinde gösterildiğini belirten Yakar, sözlerini şöyle noktaladı; “Gölün farklı kesimlerindeki kıyı değişimleri mekânsal olarak incelenebilir hale getirildi. Uydu görüntüleri ve CBS teknolojilerinin birlikte kullanılması, geniş su yüzeylerine sahip göllerin uzun dönemli değişimlerinin izlenmesine imkân sağlıyor. Özellikle farklı yıllara ait uydu verilerinin karşılaştırılması, su kaynaklarında meydana gelen değişimlerin belirlenmesi ve gelecekte yapılacak ayrıntılı araştırmalara temel oluşturması açısından önem taşıyor.” Dedi.
