Van’da Soğuk havaların devam etmesiyle birlikte hava kirliliği belirgin şekilde hissedilmeye devam ediyor. Yeşil alanların yetersizliği, düşük kaliteli kömür kullanımı ve araç kaynaklı yoğun karbondioksit salınımı nedeniyle kentte özellikle soğuk günlerde temiz hava solumak giderek güçleşiyor.
VAN'DA HAVA KİRLİLİĞİNİN SEVİYESİ RİSKLİ BOYUTLARA ULAŞTI
Temiz Hava Hakkı Platformu’nun Türkçe’ye kazandırdığı BM İnsan Hakları Konseyi’nin 6 Mart 2026’da yayımlanan raporuna göre, Türkiye’de yasal olarak izin verilen kirlilik sınırları Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) sağlık odaklı limit değerlerinin çok üzerinde kalıyor. Van özelinde ise kalitesiz ısınma kaynakları ve trafik yoğunluğu, soğuk ve durgun hava koşullarında kirleticilerin atmosfere yayılmasını engelleyerek kent merkezinde adeta bir “kirlilik çanı” oluşturuyor. Bu durum, solunum yolu rahatsızlıklarını tetikliyor ve özellikle çocuklar, yaşlılar ile kronik hastalar için riski artırıyor. Temiz hava, artık bir lüks değil; temel bir insan hakkı olarak ele alınmalı. Van’da da bu hakkın korunması için yerel yönetimler, ısınma yöntemlerinin iyileştirilmesi, yeşil alanların artırılması ve toplu taşımanın teşviki gibi adımlara acilen yönelmesi önerisinde bulunuldu. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Van Çevre ve Tarihi Eserleri Koruma Derneği (ÇEV-DER) Başkanı Zafer Çelebi, Şehrivan’a dikkat çeken açıklamalarda bulunuldu.
BU KİRLİLİK KIŞ AYLARINDA DAHA DA ARTIYOR!
Van’da kış aylarında hava kirliliğinin özellikle kış aylarında arttığını söyleyen Van Çevre ve Tarihi Eserleri Koruma Derneği (ÇEV-DER) Başkanı Zafer Çelebi, “İlimizde özellikle hava kirliliği kış aylarında çok yüksek seviyelere çıkmaktadır. Bunun başlıca sebepleri; Düşük kaliteli kömür ve yakıt kullanımı özellikle sosyal yardımlaşma adı altında dağıtılan kömürün düşük kalitede olması hava kirliliğinin ana sebebi. İlimizde her ne kadar doğalgaz kullanılsa da illimizin kırsal mahalleleri soba ile ısınma kömür kullanımı hala devam etmektedir. Van’da doğalgaz kullanımının artmasına rağmen bazı bölgelerde kömür kullanımına devam ediliyor. Özellikle sosyal yardımlaşma kapsamında dağıtılan kömürler düşük kaliteli olduğu için ciddi anlamda hava kirliliğine sebep oluyor.” dedi.
VAN’IN HAVA KİRLİLİĞİNE EN BÜYÜK İKİNCİ ETKEN: TRAFİK YOĞUNLUĞU
Van’da hava kirliliğini arttıran bir diğer etkenlerden bir diğeri ise yoğun trafik sorununun oluşturduğunu vurgulayan Başkan Çelebi, “Bir diğer hava kirliliğinin sebebi ise trafik yoğunluğu. Bundan kaynaklı olarak da eski model araç ve özellikle dizel araç kullanımı ve bunu başlıca sebebi araçlarda çıkan egzoz gazları hava kalitesini düşürmektedir. Van’da gerçekten ciddi bir trafik sorunu var. Toplu taşıma imkânları kısıtlı olduğu için vatandaşlar genellikle özel araçlarıyla ulaşım sağlıyor. Bu da egzoz emisyonlarının artmasına neden oluyor. Sadece hava kirliliği değil, ses kirliliği de ciddi bir boyuta ulaşmış durumda. Özellikle şehir merkezinde bunu çok net hissediyoruz.” ifadelerini kullandı.
HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTAN EN DOĞAL ÇÖZÜM YEŞİL ALAN VE AĞAÇLANDIRMA
Yeşil alan ve ağaçlandırmanın önemine dikkat çeken Başkan Çelebi, “İlimizde yeşil alan park bahçe ve doğal dinlenme alanları çok yetersiz ağaçlandırma çok sınırlı bina yapılaşma artarken ne yazık ki park ve yeşil alan yetersiz kalıyor buda zararlı gazlar tozların filtrelenmesinin önünü geçiyor çünkü hava kirliliğinin azaltan en doğal çözüm yeşil ve ağaçlandırma.
YEREL YÖNETİMLERE İŞ DÜŞÜYOR!
Yerel yönetimlerin acil bir şekilde duruma el atması gerektiğini vurgulayan Çelebi, bu konuda yetkililere sorunluluk düştüğünün altını çizerek sözlerini şöyle tamamladı: “Yerel yönetimlerin şehir merkezinde acil yapması gereken yeni park ve yeşil alanların oluşturulması. Ağaçlandırma çalışmalarının yapılması ve imar planlarında yeşil alanların zorunlu hale getirilmesi ve bunun denetlenmesi. Trafik sorununa gündelik değil daha kalıcı uygulanabilir çözümler üretmesi gerek.” diye aktardı.
HALK SAĞLIĞINI DOĞRUDAN TEHDİT EDİYOR, ACİL ÖNLEM ALINMASI GEREK
BM İnsan Hakları Konseyi’nin 6 Mart 2026’da hava kirliliğini ele aldığı rapora göre, Türkiye’de yasal olarak izin verilen kirlilik sınırları Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) sağlık odaklı limit değerlerinin çok üzerinde kalıyor. Rapora göre hava kirliliğiyle mücadele hem mümkün hem de ekonomik açıdan rasyonel. Hava kirliliğinin yol açtığı sağlık ve üretkenlik kayıplarının küresel maliyeti 2019 yılında 8,1 trilyon dolara ulaştı. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) Türkçeye kazandırdığı rapor, bu durumun halk sağlığını doğrudan tehdit ettiğini ve acil önlem alınması gerektiğini vurguladı. Van’da hava kirliliği yeniden belirgin şekilde hissedilmeye başladı. Yeşil alanların yetersizliği, düşük kaliteli kömür kullanımı ve araç kaynaklı yoğun emisyonlar nedeniyle kentte özellikle soğuk günlerde temiz hava solumak giderek güçleşiyor. Van’da hava kirliliği yeniden belirgin şekilde hissedilmeye başladı. Yeşil alanların yetersizliği, düşük kaliteli kömür kullanımı ve araç kaynaklı yoğun emisyonlar nedeniyle kentte özellikle soğuk günlerde temiz hava solumak giderek güçleşiyor.
