Van Gölü kıyısında yaklaşık 30 dönümlük alanı kapsayan Çelebibağı Selçuklu Mezarlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Van Valiliğinin destekleriyle geçen ay başlatılan kazı ve restorasyon çalışmaları sürüyor. Çalışmalar kapsamında gün yüzüne çıkarılan 15 mezar taşının blokaj işlemi tamamlandı, yüzeylerinde biyolojik oluşumların tahribata neden olduğu 5 mezar taşında ise liken temizliği yapıldı.
ÇALIŞMALAR VAN MÜZE MÜDÜRLÜĞÜ BAŞKANLIĞINDA GERÇEKLEŞİYOR
Van Müze Müdürlüğü başkanlığında, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Çalış'ın bilimsel danışmanlığında yürütülen çalışmalarda, arkeoloji, sanat tarihi, restorasyon ve konservasyon alanlarında uzman ekip görev yapıyor. Bitlis'in Ahlat ve Van'ın Gevaş ilçelerindeki tarihi Selçuklu mezarlıklarıyla aynı kültürel geleneğin örneklerini taşıyan ve halk şairi Ercişli Emrah ile aşık olduğu Selvihan'ın kabirlerinin de bulunduğu mezarlıkta belirlenen tampon bölgede yapılan kazılarda yaklaşık 50 santimetre derinliğe inildi. Kazıda görev yapan akademisyenler, boyları 2,5 metreye ulaşan mezar taşlarını hem restore ediyor hem de üzerlerindeki kitabe ve süslemeleri çözümlüyor.
"KÜLTÜREL DEĞERLERİ GÜN YÜZÜNE ÇIKARMAYA ÇALIŞIYORUZ"
Doç. Dr. Ercan Çalış, Erciş Selçuklu Mezarlığı'nın Anadolu'nun ve Türk-İslam medeniyetinin en önemli alanlarından biri olduğunu söyledi. Aynı zamanda bir kültürü ortaya çıkardıklarını anlatan Çalış, şu bilgileri verdi: "Ait olduğu dönemin sanatını ve atalarımızdan bize miras kalan kültürel değerleri gün yüzüne çıkarmaya gayret ediyoruz. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdüsselam Uluçam'ın bilimsel danışmanlığında ve Van Müze Müdürlüğü başkanlığında, burada 1992-1995 yılları arasında belirli ölçekte kazı ve restorasyon çalışmaları yapılmıştı. Bu çalışmalar sonucunda mezar taşlarının önemli bir bölümü gün yüzüne çıkarılmıştı. Maalesef o dönemden bugüne kadar geçen süreçte alan bakımsız kalmış, hem doğal etkenler hem de insan kaynaklı tahribat nedeniyle ciddi zarar görmüştü." Dedi.
BÖLGEDE 15 KİŞİLİK EKİP GÖREV ALDI
Van Valiliği koordinasyonunda bölgede yeniden kapsamlı bir çalışmanın başlatıldığını anlatan Çalış, mezarlık alanında restoratörler, epigrafi uzmanı, sanat tarihçileri, arkeologlar, mimarlar ve destek personelinden oluşan 15 kişilik ekibin görev yaptığını belirtti.
“ZEMİN BLOKAJINI GÜÇLENDİREREK İLK GÜNKÜ KONUMLARINA GETİRMEYE ÇALIŞIYORUZ”
Mezar taşlarının zemin blokajını güçlendirdiklerini ifade eden Çalış, "Blokaj çalışmaları tamamlanan taşlarda ise liken temizliğini gerçekleştiriyoruz. Zamanla taşların zemin yapısı bozuluyor, taşlar orijinal konumlarını kaybederek toprağa gömülüyor. Biz de zemin blokajını güçlendirerek ve düzelterek ilk günkü konumlarına getirmeye çalışıyoruz. En büyük problemlerden biri likenlerdir. Likenler taşların yüzeyini kaplayarak hem kitabeleri hem de üzerlerindeki motifleri zamanla yok ediyor ve ciddi zarar veriyor." diye konuştu.
"ÖNEMLİ BİR DESTİNASYON OLACAĞINA İNANIYORUZ"
Atalardan kalan önemli bir kültürel mirası koruduklarına dikkati çeken Çalış, "Tarihimiz, kültürümüz ve geleceğimizdir. Geçmişle gelecek arasında köprü kurmak için önemli bir temizlik ve restorasyon çalışması yürütüyoruz. Burasını birçok açıdan değerlendirmek mümkündür, özellikle kültür ve inanç turizmi açısından. Taşları ayağa kaldırdıktan sonra bölge için önemli bir destinasyon olacağına inanıyoruz. Bu yönüyle de büyük önem taşımaktadır." dedi.
“BURAYA BAKTIĞINIZDA TARİHİN İZLERİNİ ÇOK NET BİÇİMDE GÖREBİLİYORSUNUZ”
"Buraya baktığınızda tarihin izlerini çok net biçimde görebiliyorsunuz. Mezarlık, Orta Çağ dönemine tarihlenmektedir. Özellikle Selçuklu üslubu, kültürü ve sanat anlayışının baskın olduğu süsleme programını burada görmek mümkündür. Mezar taşlarına dikkatlice baktığımızda bölgede ağırlıklı olarak kireç taşının kullanıldığını görüyoruz. Ahlat'ta andezit taşı tercih edilirken, Erciş'te ise yörede bulunan kireç taşından yararlanılmıştır. Mezar taşları üzerinde oldukça zengin süslemeler bulunuyor. Her bir mezar taşının kendine özgü süsleme programına sahip olduğunu söylemek mümkündür. Taşlar üzerine işlenen kitabeler de ait oldukları dönemi birçok açıdan değerlendirmemize imkan sağlıyor. Kitabelerde özellikle vefat eden kişiye ilişkin bilgilere yer verilirken, bunun yanı sıra ahiret inancını yansıtan hadis-i şerifler ve Kur'an-ı Kerim'den ayetler de bulunmaktadır." Şeklinde konuştu.
