Van Gölü Havzası’nın en önemli biyolojik çeşitlilik unsurlarından biri olan ve dünyada yalnızca bu bölgede yaşayan endemik İnci Kefali, her yıl 15 Nisan-15 Temmuz tarihleri arasında gerçekleşen üreme göçü döneminde yoğun koruma tedbirleriyle karşılanıyor. Tuzlu ve sodalı Van Gölü ile Erçek Gölü sularında yaşamını sürdüren ancak yumurtaları bu sularda gelişemediği için tatlı sulara göç etmek zorunda kalan balık, kaçak avcıların hedefi haline geliyor. Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü, yasa başlamadan önce İnci Kefali Komisyonu toplantıları, kolluk kuvvetleri ile zabıta personeline yönelik eğitimler, okul farkındalık çalışmaları ve muhtar bilgilendirmeleriyle hazırlıklarını tamamladı.
KAÇAK AVCILAĞA KARŞI BÜYÜK ÖNLEMLER ALINDI
Av yasağı döneminde il ve ilçe ekipleri jandarma, sahil güvenlik, emniyet ve zabıta ile 7/24 saha denetimi yaptı. 2026 yılı yasa döneminde 65 şahsa 2 milyon 850 bin TL idari para cezası uygulandı; 18 ton İnci Kefali, 7 adet saç tekne ve yaklaşık 76 adet av aracı ele geçirildi. Yılbaşından bu yana ise toplam 181 kişiye yaklaşık 3,3 milyon TL ceza kesilirken, 20 ton balık ve 109 av aracı ele geçirildi. Koruma ve bilinçlendirme çalışmaları sonucunda İnci Kefali boyları Van Gölü’nde 17-18 santimden 22-23 santime, Erçek Gölü’nde ise 24-25 santime kadar yükselirken, türün il ekonomisine yıllık katkısı 12-15 milyon dolar seviyesinde seyrediyor ve yaklaşık 15 bin kişi geçimini bu balıktan sağlıyor. Van Balığı’nın korunması için ekipler seferber oluyor. Van’ın değerini koruma noktasında yapılan çalışmaları ve Van Balığının kente olan katkısını Şehrivan’a konuşan Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Muhammet Demir, kapsamlı çalışmalarını yürütüldüğünü ve yapılan çalışmaların detaylarını açıkladı.
9 YILDA 5,5 MİLYON YAVRU SAZAN BIRAKILDI
Van Gölü Havzası’nın en önemli biyolojik çeşitlilik unsurlarından biri ve dünyada sadece bu bölgede yaşayan endemik tür İnci Kefali, her yıl 15 Nisan - 15 Temmuz tarihleri arasında gerçekleşen üreme göçü döneminde sıkı koruma altına alınıyor. Van Gölü ve Erçek Gölü’nün tuzlu ve sodalı sularında yaşamını sürdüren ancak yumurtaları bu sularda gelişemediği için tatlı sulara göç etmek zorunda kalan İnci Kefali’ni kaçak avcılardan korumak amacıyla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda kapsamlı çalışmalar yürütülüyor. Van'daki su kaynaklarının balık stoklarının desteklenmesi amacıyla balıklandırma çalışmaları da sürdürülüyor. Bakanlığın "Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi" kapsamında bu yıl Van'ın farklı ilçelerinde bulunan 8 gölete yaklaşık 700 bin adet yavru sazan balığı bırakıldı. Son 9 yılda ise kentteki farklı su kaynaklarına toplam 5,5 milyon adet yavru sazan bırakıldığı bildirildi. Balıklandırma çalışmalarıyla su kaynaklarındaki balık stoklarının desteklenmesi, su ürünleri potansiyelinin artırılması ve bölge halkının geçim kaynaklarının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
İNCİ KEFALLERİ KAÇAK AVCILARIN HEDEFİ
Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Muhammet Demir, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: "İnci kefali balığı 15 Nisan-15 Temmuz tarihleri arasında Van Gölü’nün ve Erçek Gölü’nün tuzlu ve sodalı sularından çıkarak tatlı sulara göç etmeye başlar. İnci Kefali yaşamını ve beslenmesini Van Gölü’nde sürdürür ancak üremek için tatlı sulara göç etmek zorundadır. Çünkü İnci Kefali yumurtaları Van Gölü’nün yüksek sodalı ve tuzlu sularında gelişemez. Ayrıca İnci Kefali balığı sazangiller ailesinden olduğu için asıl orijini tatlı sulardadır, daha sonra Van Gölü’ne adapte olmuştur. 15 Nisan itibarıyla Van Gölü ve Erçek Gölü’nden çıkarak tatlı sulara göç eden İnci Kefalleri kaçak avcıların hedefi haline gelmektedir. Biz il müdürlüğü olarak İnci Kefali balığını kaçak avcılardan korumak amacıyla av yasağı dönemi başlamadan önce yaklaşık bir ay boyunca hazırlık çalışması yürüttük. Bir işin başarıya ulaşabilmesi için ilk adım temelini ve ön hazırlığını oluşturmaktır.”
“BALIĞIN KORUNMASI İÇİN BİREBİR BİLGİLENDİRME YAPILIYOR”
Konuşmasına devam eden Demir, “Biz de bu kapsamda yasa başlamadan önce Valilik başkanlığında kurulan İnci Kefali Komisyonu üyeleriyle toplantı gerçekleştirerek sahada uygulanmak üzere kararlar alıyoruz. Komisyon toplantısından sonra sahaya inerek kolluk kuvvetleri (jandarma, sahil güvenlik, deniz polisi, emniyet), zabıta ve ilçe personeline yönelik bilgilendirme eğitimleri düzenliyoruz. Mevzuat açısından nasıl bir denetim yapılacağı, idari yaptırımların nasıl uygulanacağı, denetimlerin hangi noktalarda sıklaşacağı ve nerede nöbet tutulacağı konularında bilgilendirmeler yapıyoruz. Daha sonra bu yasak döneminde görev alan bütün jandarma, sahil güvenlik, emniyet ve zabıta personelini tek tek ziyaret ederek birebir konuşmalarla bilgilendirmede bulunuyoruz. Okullarda öğrencilere yönelik İnci Kefali farkındalık eğitimleri düzenliyoruz. Göçün gerçekleştiği yerlerdeki mahalle muhtarlarına yönelik bilgilendirme toplantıları yapıyoruz.” dedi.
“AV YASAĞI DÖNEMİNDE YAKLAŞIK 65 ŞAHSA 2.850.000 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANDI”
Çok sayıda ekiplerin Van’ın değeri için seferber olduğunu aktaran Demir, “Eğitim ve toplantılar bittikten sonra av yasağının başlamasıyla birlikte il ve ilçe müdürlüğü ekipleri olarak jandarma, sahil güvenlik, emniyet ve zabıta personeliyle sahada 7/24 denetim yaparak kaçak avcılarla mücadele ediyoruz. Bu mücadele esnasında ekiplerimiz hem sahada denetim yapmakta hem de bu denetimlerin koordinasyonu il müdürlüğümüz tarafından yürütülmektedir. Sahada yaşanan herhangi bir aksaklık durumunda konu hemen il müdürümüze arz edilerek çözüme kavuşturulur. 2026 yılında yaptığımız denetimlerde av yasağı döneminde yaklaşık 65 şahsa 2.850.000 TL idari para cezası uygulandı; 18 ton İnci Kefali balığına, 7 adet saç tekneye ve yaklaşık 76 adet diğer av araçlarına el konuldu. Yıl boyu değerlendirirsek, ocak ayından bugüne kadar yapılan denetimlerde ise 181 şahsa yaklaşık 3,3 milyon TL idari para cezası uygulandı. Yaklaşık 20 ton İnci Kefali balığına, 7 adet saç tekneye ve 109 adet diğer av araçlarına el konuldu.” şeklinde konuştu.
“BALIKLARIN BOYU UZUYOR”
İnci kefalinin koruma, bilinçlendirme ve farkındalık eğitimleri sayesinde olumlu sonuçları sahada görmekteyiz. Van Gölü’nde yaşayan İnci Kefali balıklarımız bundan yaklaşık 15-20 yıl önce 17-18 santimken, şu an yapılan ölçümlerde 22-23 santimlere kadar uzadığını görmekteyiz. Yani Van Gölü’ndeki İnci Kefali balıklarımız %30 büyüdü. Erçek Gölü’ndeki İnci Kefalileri de yine 15-20 yıl önce 17-18 santimken şu an 24-25 santimlere kadar uzadığını görmekteyiz. Erçek Gölü’ndeki İnci Kefalilerinin yaklaşık %50 civarında büyüdüğünü söyleyebiliriz. Bunun temel farkının Erçek Gölü’ndeki besin miktarının farklı olması, suyun ekolojik durumu ve av baskısının farklı olmasından kaynaklandığını tahmin etmekteyiz. İnci kefali balığımızın ilimizin ekonomisine yıllık katkısı 12 ile 15 milyon dolar arasında değişmektedir. Yaklaşık 15.000 insanımız geçimini bu balıktan sağlamaktadır. İnci kefali balığımız dünyada sadece Van Gölü havzasında bulunan endemik bir türümüzdür. Bu değerimize Van halkı olarak hep birlikte sahip çıkmamız gerekir. Bu nedenle İnci Kefali balığımızı üreme dönemi olan 15 Nisan-15 Temmuz tarihleri arasında avlamıyoruz, küçük boyda avlanmasına müsaade etmiyoruz." ifadelerine yer verdi.
