Tarım ve hayvancılık alanında önemli bir potansiyele sahip olan Van’da, üretimde yaşanan gerileme ve artan maliyetler sektörün sorunlarını derinleştiriyor. Geçmişte milyonlarca küçükbaş hayvan varlığıyla öne çıkan kentte, köyden kente göç ve hayvancılığın zayıflaması süt üretimini de olumsuz etkiliyor. Bir dönem devlete ait Van-Süt Fabrikası ile süt üretiminde önemli bir yere sahip olan kentte, fabrikanın özelleştirilerek kapanmasının ardından yeni bir entegre tesis beklentisi oluştu. Ancak Van’da kurulması planlanan süt fabrikası için yapılan girişimlere rağmen yatırım Bingöl’e kaydırılarak Bingöl Entegre Tesisleri adıyla hayata geçirildi. Büyük ölçekli bir süt fabrikasının bulunmaması, Van’ın üretim potansiyelini değerlendirmesini zorlaştırıyor. Konuya ilişkin Şehrivan’a açıklamalarda bulunan iş insanı Şemsettin Bozkurt, zamanında Van’a kazandırılması planlanan süt fabrikasının yeterince takip edilmediği ve yatırımlara sahip çıkılmadığı için Bingöl’e kaydırıldığını belirtti. Van’ın hem merkezi yönetim hem de yerel düzeyde yeterince sahiplenilmediğini ifade eden Bozkurt, büyük yatırımların kente kazandırılması için güçlü bir lobi ve kararlı bir takip sürecinin gerektiğini vurguladı.

SÜT FABRİKASI ZAMANINDA VAN’A YAPILACAKTI, BİNGÖL’E KAYDIRILDI!
Van’da kurulması planlanan süt fabrikasının Bingöl’e kaydırılması, kentin önemli bir yatırımı daha kaçırmasına neden oldu. Yatırımın Van’a kazandırılması için geçmişte çeşitli girişimlerde bulunulduğunu belirten iş insanı Şemsettin Bozkurt, projenin yeterince takip edilmemesi ve kente sahip çıkılmaması nedeniyle Bingöl’de hayata geçirildiğini söyledi. Fabrikanın bugün Bingöl Entegre Tesisleri adıyla faaliyet gösterdiğini ifade eden Bozkurt, Van’da merkezi yönetim nezdinde yeterli lobi oluşturulamadığını ve yerelde de yatırımların takip edilmediğini dile getirdi. Büyük projelerin kente kazandırılması için güçlü bir sahiplenme gerektiğini vurgulayan Bozkurt, teşvik politikalarının yanı sıra yerel ve merkezi düzeydeki desteğin de önem taşıdığını belirtti. Van’ın yatırım fırsatlarını başka kentlere kaptırdığını kaydeden Bozkurt, kentin büyük projeler konusunda yeterince desteklenmediğine dikkat çekti.

VAN’DA SÜT FABRİKASININ BULUNMAMASININ TEMEL NEDENİ MALİYETLER
Van, küçükbaş hayvancılık potansiyeliyle öne çıkmasına rağmen sütü işleyecek entegre tesisler ve büyük ölçekli bir süt fabrikası konusunda önemli eksiklikler yaşıyor. Süt fabrikasının bulunmamasının temel nedenlerinden birinin yüksek üretim maliyetleri olduğunu belirten iş insanı Şemsettin Bozkurt, enerji giderleri, yüksek vergiler ve coğrafi dezavantajların yatırımları zorlaştırdığını söyledi. Kentte süt üretimi yapan işletmelerin bulunduğunu ancak doğal süt temininin giderek zorlaştığını, süt fabrikası kurulmasının tek başına yeterli olmayacağını vurgulayan Bozkurt, öncelikle süt üretiminin artırılması ve hayvancılık altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

VAN’DA TARIM VE HAYVANCILIK GERİYE GİDİYOR
Van, geçmişte sahip olduğu güçlü tarım ve hayvancılık potansiyeline rağmen son 20 yılda önemli kayıplar yaşadı. Yaklaşık 3,5 milyon küçükbaş hayvan varlığına sahip olan kentte, köyden kente göçün hızlanması, üreticilerin artan maliyetlerle karşı karşıya kalması ve yetersiz destekler hayvancılığı olumsuz etkiledi. Yüksek yakıt, yem ve enerji fiyatlarının üretimi zorlaştırdığını belirten iş insanı Şemsettin Bozkurt, milyarlarca liralık desteklere rağmen teşvik sisteminin yanlış uygulandığını savundu. Tarım ve hayvancılığın yeniden canlandırılması için desteklerin doğrudan nihai ürüne verilmesi, süt üreticilerinin teşvik edilmesi ve Van’ın potansiyelini ortaya çıkaracak kapsamlı bir tarım ve hayvancılık master planının hazırlanması gerektiğini vurguladı.
“VAN’DA SÜT FABRİKASININ BULUNMASININ TEMEL NEDENLERİNDEN BİRİ MALİYETLERDİR”
Enerji maliyetleri, yüksek vergiler ve coğrafi dezavantajların üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini belirten iş insanı Şemsettin Bozkurt, yeterli destek sağlanmaması nedeniyle Van’da süt fabrikası kurulamadığını ifade eden Bozkurt sözlerine şöyle başladı; “Van’da süt fabrikasının bulunmasının temel nedenlerinden biri maliyetlerdir. Enerji maliyetleri, yüksek vergiler ve coğrafi dezavantajlar, üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Bir diğer önemli husus ise 1990’lı yıllardan itibaren köylerin boşaltılması ve buna bağlı olarak yaşanan kentlere göç sürecidir. Bu durum, beraberinde yapay bir kentleşmeyi getirdi. Köyden kente göç eden vatandaşlarımız ne kent yaşamına tam anlamıyla uyum sağlayabildi ne de köyleriyle olan bağlarını koparabildi. Kentin çeşitli çeperlerinde, imarsız yapılaşmanın olduğu bölgelerde yaşamlarını sürdürmeye çalışan bu insanlar; kafelerde, çeşitli iş yerlerinde veya tekstil sektöründe düşük ücretlerle çalışarak kent hayatına tutunmaya çalıştı. Bu süreçte uygulanan ulusal politikalar da etkili oldu. Köylerin boşaltılmasıyla birlikte insanlar, geçimlerini sağladıkları ve hayvancılıkla uğraştıkları topraklardan koparılarak kentlere yöneldi. Bu kopuş, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerinin zayıflamasına ve dolayısıyla süt üretiminin gerilemesine neden oldu.” dedi.
BOZKURT: SON 20 YILDA VAN’DA HAYVANCILIK CİDDİ GERİLEME YAŞADI
İş insanı Şemsettin Bozkurt; “Son 20 yılda tarım ve hayvancılığın başkenti olarak anılan Van’da, ne yazık ki hayvancılık ciddi gerileme yaşadı. Yaklaşık 20 yıl önce 3,5 milyon küçükbaş hayvan varlığına sahip olan kentte, Tarım ve Orman Bakanlığının verilerine baktığımızda milyarlarca liralık destek verilmesine rağmen teşviklerin yanlış kullanılması nedeniyle hayvancılığın geriye gittiğini görüyoruz. Buna bağlı olarak geçtiğimiz günlerde Van’da yıllardır faaliyet gösteren esnafların kepenk kapattığına da tanık olduk. Artık doğal ürünlerin üretimi de giderek azaldı. Tamamen soğuk zincirle taşınan, endüstriyel ve kimyasal içerikli ürünler beslenme kültürümüzü de olumsuz etkiledi. Dolayısıyla bu meseleyi milli tarım ve hayvancılık politikalarından bağımsız değerlendiremeyiz. Bugün bir çiftçi, 100 liraya bir litre mazot alarak üretimini sürdüremez. Hayvan besleyemez, tarım ve hayvancılık yapamaz. Üstelik asgari ücret koşullarında çalışacak çoban veya hayvan bakıcısı bulmakta da zorlanıyor. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar, yüksek enflasyon ve köyden kente göç, yalnızca süt ürünleri üretimini değil, tarım ve hayvancılığın bütününü olumsuz etkiliyor.” Diye konuştu.

“ZAMANINDA SÜT FABRİKASI VAN’A GETİRİLECEKTİ AMA SAHİP ÇIKILMADIĞI İÇİN BİNGÖL’E KAYDIRILDI”
Van’da kurulması planlanan süt fabrikasının Bingöl’e kayması, kentte yatırımlara sahip çıkılmadığını bir kez daha ortaya koyan Bozkurt, Van’ın bir kez daha sahipsiz olduğunun altını çizdi; “Zamanında süt fabrikası Van’a getirilecekti ama olmadı. Onunla ilgili girişimler vardı ancak yatırım Bingöl’e kaydırıldı ve proje bugün Bingöl Entegre Tesisleri adıyla hayata geçirildi. Van’da hem merkezi yönetim nezdinde yeterli bir lobi oluşturulamaması hem de yerelde yatırımlara yeterince sahip çıkılmaması, bu tür büyük projelerin kente kazandırılmasını zorlaştırıyor. Buna benzer bir diğer örnek de başkanlık dönemimde dünyanın en büyük sanayi kuruluşlarından biri olan Alman Atlas Makine’yi Van’a kazandırmak için girişimlerde bulunduk. İşveren kendi özel uçağıyla Van’a geldi ve ön protokol imzaladık. Ayrıca 100 dönümlük alan için yer tahsisi gerçekleştirdik. Ancak bu tür yatırımlar uzun soluklu süreçler gerektiriyor. Gerekli takip yapılmadığı için yatırımcı başka bir kente yönelerek yatırımını orada gerçekleştirdi. Dolayısıyla bu durumun arkasında hem ülkenin teşvik politikalarındaki koşullar hem de yatırımlara yeterince sahip çıkılmaması var. Maalesef Van’ın hem merkezi yönetimde hem de yerelde yeterli desteği ve sahiplenmeyi görememesi nedeniyle büyük projeler başka kentlere gidiyor.” Dedi.
“VAN’DA SÜT ÜRETİMİNİ İŞLEYECEK ENTEGRE TESİSLERİ BULUNMUYOR”
Van’da süt üretiminin gerilemesi ve sütü işleyecek entegre tesislerin bulunmamasına dikkat çeken iş insanı Bozkurt, kentteki hayvancılık potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğini belirterek sözlerini şöyle sürdürdü; “Van, su kaynakları bakımından da önemli bir kent olmasına rağmen yeterli sayıda entegre su tesisine sahip değil. Aynı şekilde süt üretimini işleyecek entegre tesislerimiz de bulunmuyor. Dolayısıyla sorunun hangi yönünden bakarsanız bakın, üretimden pazarlamaya kadar ciddi eksikliklerle karşı karşıyayız. Süt fabrikalarını, küçük ölçekli süt üretimi yapan işletmeleri ve mandıraları birbirinden ayırmak gerekiyor. İşini düzgün yapan işletmeleri tenzih ediyorum ancak bugün süt ve yoğurt üretimi yapan birçok yerde, sağlığa zararlı kimyasal maddeler içeren süt tozları kullanılarak üretim yapılıyor. Dolayısıyla doğal ürünlerin üretimi giderek azalıyor. Doğal üretim yapmak istediğinizde ise maliyetler oldukça yükseliyor. Öncelikle hayvancılığı yeniden ayağa kaldırmak gerekiyor. Çünkü süt üretimi, süt işleme tesisleri, mandıracılık, tavukçuluk ve et üretimi birbirine bağlı sektörlerdir. Bu alanlardan birinin gelişmesi, diğerlerinin de güçlenmesini sağlayacaktır.” Diye aktardı.
BOZKURT: VAN’DA ÖNCELİKLE HAYVANCILIĞI YENİDEN AYAĞA KALDIRMAMIZ GEREKİYOR
Bozkurt; “Sütü tek başına ele alamayız. Van’da süt üretimi yapan birçok işletme bulunuyor ancak maalesef bunların büyük bölümü İran’dan getirilen süt tozunu kullanıyor. Doğal süt bulmak neredeyse imkânsız hale geldi. Süte su karıştırılıyor, ürünün doğallığına ilişkin ölçütler ortadan kalkıyor. Bu durum halk sağlığını da tehdit ediyor. Van’a yalnızca bir süt fabrikası kazandırmayı hedeflemek yeterli değil. Öncelikle hayvancılığı yeniden ayağa kaldırmamız gerekiyor. Bunun için milli tarım ve hayvancılık politikaları kapsamında bütçeden çiftçilere ayrılan payın artırılması, daha ucuz yakıt ve daha fazla iş gücü desteği sağlanması gerekiyor. Ayrıca desteklerin üretim projelerinden ziyade ortaya çıkan nihai ürüne verilmesi önem taşıyor. Örneğin, süt veya diğer gıda ürünlerinin üretildiği tesislerde elde edilen ürünlerin Tarım ve Orman Bakanlığı denetiminden ve uluslararası denetim kuruluşlarının kontrollerinden geçirilerek doğallığının tespit edilmesi gerekiyor. Bu aşamadan sonra nihai ürüne destek verilmelidir. Projeye destek vermek yerine, kaliteli ve doğal üretimi teşvik etmek gerekiyor. Çünkü hayvancılığı ve tarımı geliştirecek olan yaklaşım, proje odaklı değil, üretim ve nihai ürün odaklı bir destek modelidir.” Şeklinde konuştu.
“DESTEK, PROJEYE DEĞİL, DOĞRUDAN NİHAİ ÜRÜNE VERİLMELİDİR”
Üretimin desteklenmesi ve Van’ın tarım-hayvancılık potansiyelinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Bozkurt, sözlerini şöyle sürdürdü; “Diyelim ki sütü ürettiniz ve devletin yetkili denetim kurumlarında süt değerleri ölçülerek gerekli testlerden geçirildi. Ürün testlerden başarıyla geçtikten ve faturası kesildikten sonra üreticiye, litre başına 20-30 TL gibi bir teşvik verilebilir. Yani destek, projeye değil, doğrudan nihai ürüne verilmelidir. Teşvik sistemimizin değişmesi gerekiyor. Mevcut sistemin yanlış uygulamalarından vazgeçilerek üretimi ve kaliteli ürünü esas alan bir destek modeline geçilmelidir. Bu mesele yalnızca Van'ı ilgilendiren bir konu değil, aynı zamanda milli bir meseledir. Çünkü mazotun, elektriğin ve doğal gazın fiyatını Van belirlemiyor. Hayvanların beslenmesinde kullanılan yem, saman ve diğer ürünlerin fiyatlarını da kent kendi başına belirleyemiyor. Bu nedenle tarım ve hayvancılığı güçlendirmek için kapsamlı bir milli politikaya ihtiyaç var.” dedi.
BOZKURT: VAN SAHİPSİZ BİR KENT
Van’ın tarım ve hayvancılık alanında yeniden güçlenmesi için kapsamlı politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Bozkurt, mevcut sorunların çözümünde hem yetkililere hem de kent temsilcilerine önemli sorumluluklar düştüğünü belirterek sözlerini şöyle noktaladı: “Van, maalesef sahipsiz bırakılmış bir kent. Bu tür projelerin ilgililer ve yetkililer tarafından gündeme getirilmesi gerekiyor. Van'ın tarım ve hayvancılık alanındaki potansiyelini yeniden ortaya çıkaracak kapsamlı master planları hazırlanmalı. Çünkü son 20 yılda tarım ve hayvancılık ciddi anlamda geriledi. Bu noktada halkımızın yöneticilerini ve temsilcilerini doğru seçmesi, sorunların çözümü için doğru taleplerde bulunması gerekiyor. Ancak bu şekilde kentteki tarım ve hayvancılığı yeniden ayağa kaldırabiliriz.” Diye aktardı.




