Türkiye genelinde göç hareketliliği kentlerin nüfus yapısını değiştirmeye devam ederken, Van’dan başka illere yaşanan göçün boyutu dikkat çekiyor. Eğitim, istihdam, iş bulma olanakları ve geçim sıkıntısı nedeniyle farklı şehirlere yönelen vatandaşların oluşturduğu hareketlilik, kentin nüfus kaybında önemli rol oynuyor. Özellikle üniversite eğitimi için başka illere giden gençlerin mezuniyet sonrasında iş imkânlarının daha geniş olduğu şehirlerde kalmayı tercih etmesi, göç hareketliliğini etkileyen başlıklar arasında yer alıyor. Kentte yeterli istihdam alanlarının bulunmaması ve ekonomik koşullar da vatandaşların başka şehirlerde yaşam kurmasına neden olabiliyor. TÜİK’in 2025 yılı iç göç verileri de Van’dan yaşanan göçün boyutunu ortaya koyuyor. Verilere göre, Van’dan başka illere taşınanların sayısı 51 bin 818’e ulaşırken, kentin aldığı göç 31 bin 580’de kaldı. Böylece Van, bir yılda 20 bin 238 kişilik net göç kaybı yaşadı.
VAN NÜFUS KAYBEDİYOR
Van'ın nüfusunda yaşanan düşüş, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı nüfus ve iç göç verileriyle birlikte dikkat çekici bir boyuta ulaştı. 2024 yılı sonunda 1 milyon 118 bin 87 olan Van'ın nüfusu, 31 Aralık 2025 itibarıyla 1 milyon 112 bin 13'e geriledi. Böylece kent nüfusu yalnızca bir yıl içerisinde 6 bin 74 kişi azaldı. Nüfus kaybının arkasındaki en önemli etkenlerden biri ise başka illere verilen göç oldu. Van'dan bir yılda 51 bin 818 kişi başka illere taşınırken, kentin aldığı göç 31 bin 580'de kaldı. Aradaki 20 bin 238 kişilik fark, Van'ın net göç kaybını ortaya koydu. Doğum ve ölüm verileri de nüfus tablosundaki dikkat çekici çelişkiyi gözler önüne serdi. Kentte 17 bin 620 bebek dünyaya gelirken 3 bin 445 kişi hayatını kaybetti. Doğumların ölümlerden 14 bin 175 fazla olmasına rağmen nüfusun azalması, göçün Van'ın demografik yapısı üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koydu.
VAN'DAN BAŞKA İLLERE 51 BİN 818 KİŞİ GÖÇ ETTİ
Van'ın nüfusundaki gerilemenin en dikkat çekici nedenlerinden biri iller arası göç verilerinde ortaya çıkıyor. TÜİK'in 2025 yılı iç göç istatistiklerine göre Van, yıl içerisinde diğer illerden 31 bin 580 kişi göç aldı. Buna karşılık kentten başka illere taşınanların sayısı 51 bin 818 olarak kaydedildi. Bu rakamlar karşılaştırıldığında Van'ın aldığı göç ile verdiği göç arasında önemli bir fark bulunduğu görülüyor. Başka illerden Van'a yerleşenlerin sayısı 31 bin 580 olurken Van'dan başka illere taşınanların sayısı 51 bin 818'e ulaştı. Böylece Van'ın 2025 yılı iller arası net göçü 20 bin 238 kişi olarak hesaplandı. Başka bir ifadeyle kentten ayrılanların sayısı, kente başka illerden gelenlerden 20 bin 238 kişi daha fazla oldu. Bu tablo, Van'ın nüfus yapısını etkileyen en önemli gelişmelerden birinin göç olduğunu gösteriyor. Doğumların ölümlerden fazla olmasına rağmen kent nüfusunun azalmasında, başka illere yönelen göç hareketlerinin önemli bir payı bulunuyor.
VAN’DA DOĞUMLAR ÖLÜMLERİ GERİDE BIRAKTI
TÜİK'in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre Van'ın nüfusu 2024 yılı sonunda 1 milyon 118 bin 87 kişi olarak kayıtlara geçti. Ancak 31 Aralık 2025 itibarıyla bu rakam 1 milyon 112 bin 13'e geriledi ve kent nüfusu yalnızca bir yıl içerisinde 6 bin 74 kişi azaldı. Nüfus kaybına rağmen doğum ve ölüm istatistikleri farklı bir tablo ortaya koydu. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre Van'da 17 bin 620 canlı doğum kaydedilirken, aynı dönemde 3 bin 445 kişi hayatını kaybetti. Böylece doğum sayısı ölümleri 14 bin 175 kişi geride bıraktı. Doğumların ölümlerden fazla olması, Van'ın doğal nüfus artışının devam ettiğini gösterirken toplam nüfusun azalması dikkat çekti. Ortaya çıkan bu tablo, nüfus değişiminin yalnızca doğum ve ölüm rakamlarıyla açıklanamayacağını, özellikle başka illere verilen göçün kent nüfusu üzerindeki etkisini gözler önüne serdi.
DOĞUM ARTIŞI NÜFUS ARTIŞINA DÖNÜŞMEDİ
Van'da yaşanan nüfus değişiminin en dikkat çekici yönlerinden biri, doğal nüfus artışı ile toplam nüfus değişimi arasındaki farklılık oldu. 2025 yılında doğumların ölümlerden 14 bin 175 fazla olması, nüfusun doğal hareketler bakımından artış yönünde olduğunu gösteriyor. Buna karşın aynı yıl Van'dan başka illere verilen göçün, alınan göçten 20 bin 238 kişi fazla olması, kentin nüfus hareketlerinde farklı bir tablo oluşturuyor. Bu iki veri birlikte değerlendirildiğinde, Van'ın nüfusunun yalnızca doğum ve ölüm rakamlarına bakılarak açıklanamayacağı anlaşılıyor. Kentte dünyaya gelen bebekler nüfusun doğal artışına katkı sağlarken başka illere taşınan vatandaşlar toplam nüfusun azalmasına neden olabiliyor. Üstelik göç eden kişiler yalnızca gençlerden veya çalışan nüfustan oluşmuyor. Eğitim, iş, aile birleşimi ve farklı yaşam koşulları gibi nedenlerle farklı yaş gruplarından insanlar da yaşadıkları şehirleri değiştirebiliyor. Dolayısıyla göçün yalnızca toplam nüfusa değil, kentin yaş yapısına ve gelecekteki demografik gelişimine de etkisi bulunuyor.
VAN'DA DOĞUM SAYISI SON 10 YILDA YÜZDE 41 AZALDI
Öte yandan Van'ın nüfus verilerinde öne çıkan bir diğer önemli gelişme ise doğum sayılarındaki uzun vadeli gerileme oldu. Şehrivan Haber'in derlediği ve karşılaştırdığı TÜİK verilerine göre Van'da canlı doğum sayısı son 10 yıllık dönemde önemli ölçüde azaldı. 2015 yılında Van'da 29 bin 832 canlı doğum kaydedilirken 2025 yılında bu sayı 17 bin 620'ye geriledi. Böylece 10 yıl içerisinde canlı doğum sayısında 12 bin 212 kişilik düşüş yaşandı. Yüzde olarak değerlendirildiğinde Van'daki canlı doğum sayısının 10 yılda yaklaşık yüzde 41 azaldığı görülüyor. Bu değişim, kentin demografik yapısında uzun vadeli bir dönüşüm yaşandığına işaret ediyor. 2015 yılında yaklaşık 30 bin seviyesinde olan yıllık canlı doğum sayısının 2025 yılında 18 binin altına düşmesi, Van'ın gelecekteki nüfus yapısı açısından da dikkatle takip edilmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor. Doğum sayısındaki bu gerileme, yalnızca bir yıllık değişim olarak değerlendirilemez. On yıllık döneme yayılan düşüş, doğurganlık eğilimlerinin ve nüfusun yaş yapısının birlikte incelenmesini gerekli kılıyor.
VAN'DAN GÖÇÜN BAŞLICA NEDENLERİ: İŞ, EĞİTİM VE GEÇİM SIKINTISI
Van'ın 2025 yılında 20 bin 238 kişilik negatif net göç vermesi, kentten ayrılma nedenlerinin de tartışılmasını beraberinde getiriyor. TÜİK'in paylaşılan iç göç rakamları, kaç kişinin hangi iller arasında taşındığını ortaya koyarken insanların neden göç ettiğini tek başına açıklamıyor. Bununla birlikte göç kararlarında etkili olabilecek çeşitli başlıklar bulunuyor. Eğitim olanakları, istihdam imkânları, iş arayışı, ailevi nedenler ve yaşam koşulları bu başlıkların başında geliyor. Özellikle üniversite eğitimi için başka şehirlere giden gençler, mezuniyet sonrasında iş ve kariyer olanaklarının bulunduğu illerde kalmayı tercih edebiliyor. Çalışma hayatına katılmak isteyen vatandaşlar da mesleklerine uygun iş imkânları bulabildikleri şehirlere taşınabiliyor.
VAN’DA NÜFUSUN YAŞ YAPISI DEĞİŞİYOR
Van'dan başka illere verilen göçün devam etmesi, yalnızca toplam nüfus rakamlarını değil, kentin gelecekteki demografik yapısını da etkileyebilir. Özellikle çalışma çağındaki nüfusun başka şehirlere taşınması, uzun vadede iş gücü yapısı ve ekonomik hareketlilik üzerinde sonuçlar doğurabilir. Genç nüfusun eğitim veya istihdam amacıyla başka illere yerleşmesi durumunda kentteki yaş dağılımı değişebilir. Bu durum, gelecekte evlilik, doğum ve aile kurma eğilimlerine de yansıyabilir. Dolayısıyla göç ile doğum sayıları birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi gereken iki önemli demografik göstergedir.





