ABD-İran savaşı Van’da yalnızca sınır ötesi bir gelişme değil, doğrudan ekonomik bir yıkım olarak hissediliyor. Son haftalarda turizmin durma noktasına gelmesiyle birlikte kentte zincirleme bir kriz yaşanıyor. VANOTED Başkanı Çetin Demirhan, otellerin boş kalmasının tüm sektörleri etkilediğini belirterek Van’da hayatın adeta durduğunu ifade ediyor. Restoranlar, kafeler, taksiler ve küçük esnaf bu durgunluktan payını alırken işletmeler ayakta kalma mücadelesi veriyor. Başkan Yardımcısı Emre Değer ise savaşın insani boyutuna dikkat çekerek, aynı zamanda esnaf için vergi indirimi ve enerji desteği gibi acil ekonomik önlemler talep ediyor. Değer, alternatif pazar arayışlarının sürdüğünü ancak kısa vadede yeterli olmayacağını vurguluyor. Van ESOB Başkanı Cabir Görmüş de özellikle İranlı turistlerin gelmemesinin çarşıda büyük bir boşluk yarattığını belirtiyor. Ramazan öncesi beklenen hareketlilik yerini sessizliğe bırakırken bazı esnafların siftah yapamadığı ifade ediliyor. Artan maliyetler, yüksek kiralar ve düşen müşteri sayısı esnafı daha da zorluyor. Üç isim de ortak noktada buluşarak, acil destek mekanizmalarının devreye alınmaması halinde birçok işletmenin kapanma riskiyle karşı karşıya kalacağını söylüyor. Van esnafı, savaşın gölgesinde ayakta kalmaya çalışırken yetkililerden somut adımlar bekliyor.
KRİZ VAN’DAKİ TÜM SEKTÖRLERE YAYILDI
Van Otelciler ve Turizmciler Derneği (VANOTED) Başkanı Çetin Demirhan, ABD-İran savaşı sonrası yaşanan ekonomik sıkıntılarla ilgili acil önlem alınması çağrısı yaptı. Yıllardır böyle kötü bir dönem yaşamadığını belirtirken yaşanan krizin sadece turizm sektörüyle sınırlı kalmadığını söyledi. Demirhan kent ekonomisinin tamamına yayıldığını belirterek, “Otellerin boş kalması demek; restoranların, kafelerin, taksilerin, hatta küçük esnafın iş yapamaması demek. Zincirleme bir etkiyle herkes bu krizden payını alıyor. Van’da turizm durduğunda hayat da durma noktasına geliyor” ifadelerini kullandı.
DESTEK ÇAĞRISI: İŞLETMELER AYAKTA KALAMIYOR
Yetkililere çağrıda bulunan Demirhan, sektörün ayakta kalabilmesi için acil destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini vurgulayarak, “Vergi ertelemeleri, kredi kolaylıkları ve enerji giderlerinde destek sağlanmazsa birçok işletme kapısına kilit vurmak zorunda kalacak. Bizler bu kentin turizmle ayağa kalktığını biliyoruz. Eğer gerekli adımlar atılmazsa toparlanma süreci çok daha uzun ve zor olacak” şeklinde konuştu.
VANLI ESNAF DESTEK BEKLİYOR
Savaşın etkilerine değinen bir diğer isim ise Van Otelciler ve Turizmciler Derneği Başkan Yardımcısı Emre Değer oldu. Değe de aynı şekilde esnafın yaşadığı kayıpları önlemek için destekler verilmesi gerektiğini vurguladı. Şehrivan aracılığı ile konuşan Değer, “Savaş demek, insanların ölmesi demek. Çocukların, sivillerin hayatını kaybetmesi demek. Biz bölgemizde ya da dünyanın herhangi bir yerinde savaş olmasını istemiyoruz. Dünyanın barış içinde yaşamasını arzu ediyoruz. Bunun dışında yetkililerden bazı ekonomik destekler bekliyoruz. Eğer mümkün olursa bir süreliğine vergi indirimi ya da vergi ertelemesi yapılabilir. Elektrik ve doğal gaz faturaları gibi giderler konusunda da işletmelere kolaylık sağlanmasını bekliyoruz” dedi.
VAN’DA ALTERNATİF PAZAR ARAYIŞI SÜRÜYOR
Geçen yıl Iraklı turizm acentelerini Van’a davet ederek görüşmeler yaptıklarını söyleyen Değer, “Öte yandan turizmciler olarak alternatif pazarlar üzerinde de çalışıyoruz. Irak pazarı ve Ermenistan pazarı bu anlamda gündemimizdeydi. Geçen yıl Iraklı acenteleri Van’a davet ederek burada görüşmeler yaptık. Bu organizasyon Büyükşehir Belediyesi’nin ev sahipliğinde gerçekleşti. Daha sonra Ermenistan pazarıyla ilgili çalışmalarımız oldu ve Iğdır’daki sınır kapısının açılması konusunda yetkili mercilerle temas kurduk. Bu konuda henüz net bir sonuç alınmış değil ancak sürecin devam ettiğini söyleyebilirim” diye aktardı.
“SEYAHAT UYARILARI VAN TURİZMİNİ ETKİLEDİ”
Savaşın yalnızca Van’ı değil, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin tamamını etkilediğini söyleyen Değer, “Bununla birlikte Avrupa’dan gelen turistlerin de rezervasyonlarını iptal etmeye başladığını görüyoruz. Burada sadece Van’dan değil, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin genelinden söz ediyorum. Çünkü Amerika’nın 22 ili kapsayan bir seyahat uyarısı olmuştu ve Van da bu illerin arasında yer alıyordu. Bu nedenle sigorta şirketleri artık bu illere seyahat edecek turistler için sigorta yapmak istemiyor” dedi.
ABD-İRAN SAVAŞI VANLI ESNAFI VURDU: “İRANLI TURİSTLERİN GELMEMESİ VAN EKONOMİSİNİ CİDDİ ANLAMDA ETKİLEDİ”
Konuya ilişkin Şehrivan’a konuşan Van Esnaf ve Sanatkârlar Odalar Birliği (Van ESOB) Başkanı Cabir Görmüş de esnafın yaşadığı kayıplara vurgu yaptı. Özellikle İranlı turistlerin gelmemesinin Van ekonomisini ciddi anlamda etkilediğini dile getiren Görmüş, “Ramazan ayı öncesinde esnafımızın büyük bir beklentisi vardı. Yapılan hazırlıklarla birlikte ciddi bir hareketlilik bekleniyordu ancak savaşın başlamasıyla birlikte bu beklenti yerini karamsar bir havaya bıraktı. Özellikle İranlı turistlerin gelmemesi Van ekonomisini ciddi anlamda etkiledi. Zaten mevcut ekonomik şartların ağır olması ve kiraların yüksekliği esnafımızı zor durumda bırakıyordu. Bu süreçle birlikte yaşanan durgunluk esnafımızın yükünü daha da artırdı. Siftah yapamayan esnaflarımız oldu” diye konuştu.
