Van’da aylardır yaşanan turistik yoğunluk geçtiğimiz günlerde bir anda değişti. Aylardır ABD ile devam eden savaş nedeniyle ülkelerinden çıkmayan İranlılar, İran’da uygulanan Aşure tatili nedeniyle 23-25 Haziran tarihleri arasında kentte kısa süreli de olsa bir hareketlilik yaşattı. Aylardır yüzde 30’u geçemeyen kentte otellerde doluluk oranlarını yüzde 80-90 seviyelerine kadar çıksa da bu sevinç kısa sürdü. Tatilin sona ermesiyle birlikte İranlı turistlerin ülkelerine dönmesiyle birlikte kentteki otellerde doluluk oranları yeniden yüzde 30-40 seviyelerine geriledi. İran-ABD arasında kalıcı barış ortamının sağlanamaması ve İranlı turistlerin alım gücündeki düşüş nedeniyle Van turizmi, sezonun en hareketli döneminde beklenen ivmeyi yakalayamazken, Van Otelciler ve Turizmciler Derneği (VANOTED) Başkanı Çetin Demirhan ile VANOTED Başkan Yardımcısı Emre Değer mevcut gidişatı Şehrivan aracılığıyla değerlendirdiler. Her iki isim de kentin turizmde ciddi kan kaybetmesi ile ilgili açıklama ve değerlendirmeler paylaşarak planlı bir turizm politikasının şart olduğunu söyledi.
VAN BİRKAÇ GÜNLÜK BİR YOĞUNLUK YAŞADI AMA…
Van'da turizm sektörünün karşı karşıya olduğu sorunları dile getiren Van Otelciler ve Turizmciler Derneği (VANOTED) Başkanı Çetin Demirhan, sezona ilişkin beklentilerin karşılanmadığını belirterek şöyle konuştu: “İran’daki tatil nedeniyle otellerde 2-3 günlük kısa süreli bir doluluk yaşandı. Ancak bu hareketlilik uzun sürmedi. Şu an doluluk oranları yeniden eski seviyelerine geriledi. Turizm sezonunda olmamıza rağmen otellerde ortalama doluluk oranı yüzde 30-40'ı geçmiyor. Beklentilerimizin çok altında bir sezon geçiriyoruz. Bildiğiniz gibi İran'dan turist gelişleri özellikle Nevruz'dan sonra, okulların tatil olmasıyla birlikte başlardı. Ancak şu an herhangi bir yoğunluk söz konusu değil. Aynı şekilde rezervasyonlarda da ciddi bir hareketlilik bulunmuyor. Otel işletmecilerinden aldığımız bilgiler de bu tabloyu doğruluyor. Maalesef turizm açısından kötü bir sezon yaşıyoruz” diye konuştu.
VAN İRANLILAR İÇİN DE BİR GEÇİŞ GÜZERGAHINA DÖNDÜ!
Gelecek aylara dair umutlu konuşamadıklarını belirten Başkan Demirhan, şöyle devam etti: “Sezonda yaşanan 2-3 günlük doluluk, bütün sezonun iyi geçeceği anlamına gelmiyor. Açıkçası umutlu değiliz. Çünkü normal şartlarda turizm sezonunun rezervasyonları aylar öncesinden yapılırdı. Pandemi öncesinde mart ayında bile haziran, temmuz ve ağustos aylarının dolulukları büyük ölçüde belli olurdu. Bugün ise böyle bir rezervasyon hareketliliği bulunmuyor. Bu da Van turizminin son yıllarda ne kadar gerilediğini açıkça gösteriyor. Van artık bir destinasyondan çok geçiş güzergâhı haline gelmeye başladı. Örneğin Trabzon, turizme büyük önem veriyor. Otogardan turistleri taşımak için ücretsiz servisler bile sunuyor. Van ise bu konuda oldukça sahipsiz durumda. Siyasilerin bugüne kadar yeterli adım atmaması, turizmin daha da gerilemesine neden oluyor” diye konuştu.
DEMİRHAN: VAN’IN SADECE İRAN PAZARINA BAĞLI KALMASI DA DOĞRU DEĞİL
Son olarak turizmin sadece otelcileri değil, kentteki tüm esnafları etkilediğini aktaran Başkan Demirhan sözlerini şöyle noktaladı: “Van'ın en önemli geçim kaynaklarından biri turizmdir. Bu sadece otel işletmecilerini ilgilendiren bir konu değildir. Turizmden yaklaşık 20 farklı esnaf grubu doğrudan gelir elde ediyor. Bu nedenle tüm yetkililerin bir araya gelerek bu alana sahip çıkması gerekiyor. Ayrıca Van'ın sadece İran pazarına bağlı kalması da doğru değil. Irak, Azerbaycan ve Ermenistan gibi pazarlara da yönelmek gerekiyor. Özellikle Ermeniler açısından Van'ın ayrı bir tarihi ve kültürel önemi bulunuyor. Bu nedenle Van'ın uluslararası alanda çok daha etkin şekilde tanıtılması gerekiyor” dedi.
PAHALILIK DA BÜYÜK ENGEL
Geçmiş yıllarda Van ekonomisinin can damarı olan İranlı turistlerin gelememelerinin sebebin ardındaki ekonomik gerekçeleri dile getiren Başkan Demirhan, “İran para biriminin Türk lirası karşısında ciddi değer kaybetmesi de bunun en önemli nedenlerinden biri. Daha önce aramızda yaklaşık 1'e 1,5 seviyesinde bir kur farkı vardı. Şimdi bu oran 1'e 4 seviyesine çıktı. Dolayısıyla İranlı turistlerin alım gücü önemli ölçüde düştü. Türkiye onlar için pahalı bir destinasyon haline geldiği için eskisi gibi gelemiyorlar” şeklinde konuştu.
DEĞER: VAN’DAKİ REVERVASYONLARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ İPTAL EDİLDİ!
Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan bir diğer isim Van Otelciler ve Turizmciler Derneği (VANOTED) Başkan Yardımcısı Emre Değer, bölgede kalıcı bir barış ve istikrar ortamının henüz oluşmadığını belirterek önemli açıklamalarda bulundu. Değer açıklamasında; “Sizin de yakından takip ettiği gibi gerek haberlerden gerekse sosyal medyadan görüldüğü üzere bölgede hâlâ kalıcı bir barış sağlanmış değil. Bir gün barış, bir gün savaş söylemleriyle süreç devam ediyor. Dolayısıyla turizm açısından istikrarlı bir ortam da oluşmuyor. İlk barış görüşmelerinin başlamasının ardından Van'daki oteller olarak yeniden rezervasyon almaya başladık. Ancak sonrasında yaşanan gelişmeler nedeniyle yapılan rezervasyonların büyük bölümü tekrar iptal edildi. Bu durum doğal olarak bizi olumsuz etkiliyor.”
“BU HAREKETLİLİK YALNIZCA ÜÇ GÜN SÜRDÜ”
“Bir taraftan kamuoyunda 'her şey düzeldi' algısı oluşuyor. Özellikle İran kamuoyunda sonra insanlar tatil programı yapmaya başlıyorlar, acenteler bizden rezervasyon gerçekleştiriyor. Ancak yaşanan en küçük bir olumsuz gelişmede tüm rezervasyonların iptal edildiğini görüyoruz. 23, 24 ve 25 Haziran tarihlerinde Van genelindeki otellerde kısa süreli bir yoğunluk yaşandı. Bu dönemde doluluk oranları yüzde 80-90 seviyelerine kadar çıktı. Ancak bu hareketlilik yalnızca üç gün sürdü ve sonrasında yeniden eski seviyelere geriledi." dedi.
“BÖYLE DEVAM EDERSE OTELLER KAPANMAYA DEVAM EDECEK”
Otellerin durumu içler acısı olduğunu ve otellerin kapanmaya devam edeceğini söyleyen VANOTED Başkan yardımcısı Değer, açıklamalarına şöyle devam etti; “Sezon ortasında olmamıza rağmen otellerimizin doluluk oranı yüzde 30'ları geçmiyor. İran'dan gelen misafirler var ama bunları önceki yıllara göre kıyaslarsak ne yazık ki çok kötü durumdayız. Barışmalar nereye evrilir, gerçekten bir barış olur mu, bir mutabakat sağlanır mı, bunları öngörme noktasında biraz zorluk çekiyoruz. Bir an önce İran Amerika'yla yapacağı ateşkesi, hayata geçirip hayatın normaline dönmesini biz de istiyoruz eğer dönerse yine biraz umutluyuz. Sezonun ortasındayız önümüzde 3-4 ayımız daha var bu 3-4 ayda etmiş olduğumuz zararı belki kapatma noktasında biraz çaba gösteririz ama bu şekilde devam ederse geçen söyleşimde de söylediğim gibi otellerin durumu içler acısı, turizm içler acısı, oteller kapanmaya devam edecek. Şeklinde konuştu.
“OTEL İŞLETMESİ YÜZDE 30'LA AYAKTA DURACAK DURUMDA DEĞİL”
“Tabii bu İranlıları aşırı şekilde etkiliyor yani düşünün 4 milyon tümen verip burada bin TL alabiliyorlar. Savaş barış söyleminin hemen ardından üç bin liraya kadar geriledi. İki bin dokuz yüz, iki bin yedi yüz lira bandına kadar çekildi. Olan eylemlerden dolayı İran’da tekrar dolar ve lira yükselmeye başladı. Bu misafirin gelmesini engelleyen en büyük faktörlerden birisi. Ne olur bilmiyorum ama çok da umutlu değiliz açıkçası. Bir an önce bu işin bitmesini istiyoruz sezon ortasındayız. Otellerimiz yüzde 30'larla gidiyor hiçbir otel işletmesi yüzde 30'la ayakta duracak durumda değil. Böyle devam ederse yine söylüyorum tekrar oteller kapanma noktasına gelecektir.” Diye konuştu.
“3 GÜNLÜK DOLULUK ORANIYLA SEZONUN TAMAMININ DOLU OLDUĞU ANLAMINA GELMEZ”
Üç günlük doluluk, sezonun tamamının iyi geçeceğine dair bir işaret olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizen Değer, konuşmasına şöyle devam etti; “Üç günlük tatil döneminde yaşanan doluluk, sezonun tamamının iyi geçeceği anlamına gelmiyor. Toplumda yanlış bir algı oluşuyor. Otellerin üç gün dolması, caddelerin ve sokakların İranlı turistlerle hareketlenmesi nedeniyle herkes her şeyin normale döndüğünü düşünüyor. Oysa durum kesinlikle böyle değil. Sadece üç günlük dolulukla sezonun tamamının başarılı geçeceğini söylemek mümkün değil." açıklamalarında bulundu.
DEĞER: ÖNCEKİ YILLARDA AYNI SEZONDA OTELLERİMİZ YÜZDE 70-80 KAPASİTELERLE GİDİYORDU
İranlı turist sayısına ilişkin algının da gerçeği yansıtmadığını vurgulayan Başkan Yardımcısı Değer, otellerdeki İranlı misafir oranının düşük seviyesinde kaldığını ifade ederek; “Van'da biliyorsunuz ki otel sayısı çok fazla daha öncelerde 8 bin yatak kapasitesi olan şehrimizin şu an 20-25 bin yatak kapasitesi var. Hâlihazırda İranlı var ama siz bunu otellere bölüştürdüğünüz zaman otellerimizin almış olduğu İranlı kapasite oranı çok düşük seviyelerde kalıyor. Bu bütün şehre yayılmış oluyor. Biz buna tam bir doluluk diyemiyoruz ne yazık ki, önceki yıllarda da aynı sezonda otellerimiz yüzde 70-80 kapasitelerle gidiyordu tüm oteller için konuşuyorum bunu. Sizin caddede görmüş olduğunuz İranlılar aslında daha önce gelen İranlıların yüzde 10'u bile değil. Bu sebepten insanların o çarşı pazarda görmüş oldukları İranlıların turizme katkısı açısından otel kapasitesinin yükselmesi açısından çok bir önem arz etmiyor bizim açımızdan.” Dedi.
