İran ile ABD-İsrail arasında yaşanan savaş ve bölgede tırmanan gerilim, Van ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri olan turizm sektörünü derinden etkiledi. Yıllardır özellikle İranlı turistlerin yoğun ilgisiyle hareketlilik yaşayan kentte, savaşın başlamasıyla birlikte rezervasyonlar peş peşe iptal edilirken oteller de büyük bir ekonomik çıkmazla karşı karşıya kaldı. Yaz sezonunun en hareketli dönemine girilmesine rağmen beklenen turist yoğunluğunun oluşmaması, kentteki birçok otelin faaliyetlerini durdurmasına neden oldu. Sektör temsilcilerine göre Van’da yaklaşık 20 otel kapılarını kapatırken, bazı işletmeler ise ayakta kalabilmek için günübirlik konaklamalarla hizmet vermeye çalışıyor. Savaşın etkilerinin her geçen gün daha ağır hissedildiğini belirten Van Otelciler ve Turizmciler Derneği (VANOTED) Başkan Yardımcısı Emre Değer, yaşanan tabloyu Şehrivan’a değerlendirerek önemli açıklamalarda bulundu.
VAN’IN TURİZMİ İYİ DEĞİL
ABD’nin İran ve bölge ülkeleri ile ilgili politikası ve karşılıklı saldırılar sonrası en büyük zararı gören kentlerden biri olan Van’da, turizm büyük yara aldı. Son iki bayramı ve Van’da İranlılar’ın en yoğun olduğu Nevruz gibi dönemleri boş geçiren kentte bir dönem ardı ardına açılan oteller boş kalmaya başladı. Bir zamanlar yüzde 100 doluluk oranlarının konuşulduğu kentte bu oran aylardır yüzde 30’u geçmezken yerli turist hareketliliği de yeterli olmamaya başladı. Bu durum sadece otelleri değil onlarca ayrı sektörü de etkilerken en büyük yarayı alan turizm sektörü adına konuşan isimler Van’daki kötü gidişatı yorumladı.
VAN’IN TURİZMİ BÜYÜK YARA ALDI!
Bu süreçle otel sektörü adına konuşan Değer, İran pazarının savaş nedeniyle tamamen durduğunu söyledi. Değer süreç ile ilgili olarak, “28 Şubat'tan bu yana savaşın başladığı güne dek, şehrimizde bir İran pazarı hiçbir şekilde oluşmadı. Tabii ki en büyük faktör savaştır. Komşumuz olan İran savaş halinde böyle bir durumda bir turizmin canlanmasını ya da turizmin oluşması beklentisi içerisinde de değiliz. Doğruları konuşmak gerekirse. Bu dönem içerisinde, Van otellerinde küçük de olsa bir yoğunluk yaşadık. Bildiğiniz üzere dışarıda olan İranlılar da gelip ülkelerine geçtiler. Hava sahasının kapalı olması hasebiyle Van'da bir gecelik konaklamalar oluştu. Biz hiçbir şekilde tur almadık. Bizim turlarımız, İran turlarımız 3 ya da 4 günlük turlardı. O tarihten bu yana hiçbir şekilde tur alamadık. Sadece günü birlik konaklamalarla bazı oteller ayakta durmaya çalıştılar.” dedi.
DEĞER: ALDIĞIMIZ TÜM REZERVASYONLARIN TAMAMI İPTAL OLDU
Son haftalarda alınan rezervasyonların tamamımın iptal olmasının sadece otelleri değil, bunun yanında ulaşım, yeme içme gibi sektörleri de olumsuz etkilediğini belirten Değer, “Uzun süre savaşın devam etmesinin ardından bir ateşkes meydana geldi. O ateşkesle Van’da biraz bir kıpırdama oldu. Mesela Kurban Bayram'ında hafif bir yoğunluk yaşadık. Daha sonrasında 2 Haziran itibariyle bir tatilleri vardı. O tatillerde de tekrar üzerine koyarak bir canlanma yaşadık ama ne yazık ki son geçtiğimiz haftadan bu tarafa aldığımız rezervasyonların tamamı tekrar iptal oldu.”
DEĞER: TURİZME BU BAĞLI OLAN TÜM SEKTÖRLER SEKTEYE UĞRADI
“İnsanlar tedirgin bir vaziyette İran'da. Buna karşın Türk lirasının tümen karşısında, İran riyali karşısında değer kazanması da turizmi sekteye uğrattı. Paramız değerli olduğu için bir de savaş halinde olan bir ülke için çıkıp bir yurt dışına seyahat etmeleri insanların çok da tercih ettiği bir durum olmamaya başladı. Bu sebepten dolayı başta otellerimiz, sonra yeme içme sektörümüz, daha sonra tekstil sektörümüz yani turizme bu bağlı olan, tüm sektörlerin tamamı sekteye uğramış vaziyette.” şeklinde konuştu.
“OTELLERİN ÇOĞU KAPANDI”
Savaştan dolayı akaryakıtın da yükselmesi iç pazar turlarının da kaybettiğini belirten Değer şöyle devam etti; “Otellerimizin çoğu kapatma noktasında ve birçok otelimiz kapandı. Kapandı derken bu bunu bile isteye kapattılar. Çünkü Otellerimiz artık gerçekten zarar etmeye başladı. Otel yatırımları gerçekten büyük yatırımlardır. Bu yatırımları çevirmek eğer misafir gelmezse İran'dan turist alamazsak hiçbir şekilde döndürülebilecek bir çark değil. Bunun yanı sıra bir yerli bir turizm bahsediyoruz. Geçen yıllarda iç pazardan bahsediyorduk ama ne yazık ki ülkedeki ekonomik sorunlardan dolayı, özellikle savaş sebebiyle mazotun, benzinin, akaryakıtın yükselmesinden dolayı bu sefer iç pazar turları da iptal olmaya başladı. Örneğin İzmir'den buraya gelecek bir tur maliyeti iki katladı acenta firmaları. Bu sebeple iç pazarı da kaybetmiş olduk.” diye konuştu.
“VAN’DA ŞU AN 20’YE YAKIN OTEL KAPANDI”
Van’da yaklaşık 20’ye yakın otelin kapandığını ve bu sayının artacağını belirten Değer; “İran Savaşı'nın hem şehrimize hem bütün Türkiye'ye turizm anlamında büyük bir çıkmaza soktuğunu söyleyebiliriz. Halihazırda şu an bir 20'ye yakın otelimiz kapandı ve bunların yanında satılanlar da var. Artık insanlar sanırım bu işten para kazanamayacaklarını anladılar. Malumunuz Van'da da çok otel var. Potansiyelin üzerinde bir otel sayısına sahibiz. Ama kapatmalar devam edecektir bu durumda.” dedi.
DEĞER: BU SEZON DA BÖYLE KÖTÜ BİR ŞEKİLDE KAPATMIŞ OLACAĞIZ
Savaş bitse bile turizmin canlanması aylar süreceğini dile getiren Emre Değer, “Biz sadece savaşın bitmesi yönünde bir temennide bulunabiliriz . Savaş bitmesi durumunda biz zaten bu sezonu kaçırdığımızı ifade edebilirim. Şu an Haziran'ın ortalarındayız. Diğer yılların haziran aylarına baktığımız zaman Temmuz ve Ağustos rezervasyonları almaya başlardık. Ama şimdi böyle bir şey olmayacak. Aldığımız rezervasyonların tamamı iptal oldu. Savaş yarın bitse bile turizme geri dönüşü minimum 3-4 ayı alacaktır. Dolayısıyla bu sezon da böyle kötü bir şekilde kapatmış olacağız. Önümüzdeki yıllar için savaşın bir an önce bitmesini isteriz. Bunun dışında bizim elimizden gelen bir şey yok.” diye konuştu.
“ALTERNATİF PAZAR OLARAK DA İSTEDİĞİMİZ SEVİYEDE DEĞİLİZ ÖNÜMÜZ KAPALI”
Irak ve Ermenistan Sınır Kapısının kapalı olduğu ve alternatif pazarın da durma noktasına geldiğini söyleyen Değer sözlerini şöyle noktaladı; “ Alternatif pazar olarak şimdi Irak pazarında çözemediğimiz bir vize problemi birde yol problemimiz var. Van'a yakın olan 140 km mesafede olan sınır kapımız bir türlü açılmadı. Yani devlet büyüklerimizden bu vize olayına bir çare, bir çözüm üretmelerini diliyoruz başta. Şuan sadece 65 yaş üzerine vizesiz giriş çıkış serbestisi var. 65 yaş altında halen vize uygulanıyor. Bunun ortadan kalkmasını istiyoruz. İkinci bir pazarımız bizim Ermenistan'dır. Iğdır’da bulunan Ermenistan’a açılan sınır kapımız ne yazık ki kapalıdır. Bununla alakalı biz birçok girişimde bulunduk. Bunu da üzülerek belirtmek isterim Van'da o istediğimiz lobiyi bir türlü oluşturamadık. Iğdır’da bulunan Ermenistan’a açılan sınır kapısını aktif hale getirebilirsek bir nebze olsun otel sektörünü ve şehrimizi rahatlatacağına inanıyorum.” şeklinde konuştu.
