Sosyal medyada yeniden dolaşıma giren “Çanakkale Cephesi’nde hangi ilden kaç kişi şehit oldu?” infografiğinde Türkiye'nin tüm illerinde o ilin nüfusuna kayıtlı askerlerin sayıları açıklandı. Uzmanların ve arşiv derlemelerinin işaret ettiği tablo, Van’ın sayısal olarak küçük görünen ama tarihsel ağırlığı büyük fedakârlığını bir kez daha gündeme taşıdı.
Çanakkale Cephesi’nde hangi ilden kaç askerin şehit düştüğünü gösteren infografik, 18 Mart Çanakkale Zaferi haftasında sosyal medyada yeniden yoğun ilgi gördü. Resmi kayıtlar üzerinden yapılan derlemelerde Van’ın adı, Çanakkale’ye uzanan fedakârlık zincirinin önemli halkalarından biri olarak öne çıktı. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı verilerini aktaran derlemeye göre Van ve bir çok ilin şehit sayıları paylaşıldı.
Milli Savunma Bakanlığı arşivlerinden elde edilen veriler ışığında hazırlanan haritaya göre Van'dan cepheye giden şehit sayısı 35 olarak yer alıyor. Aynı tabloda toplam sayı 49 bin 97 olarak verilirken, listede ili boş bırakılan 434 kayıt bulunduğu da belirtiliyor. Bazı kayıtlar ise bu sayıyı 36 olarak paylaşıyor.
Bu veri, Van’ın cepheye coğrafi olarak uzak olmasına rağmen Çanakkale savunmasına insan gücü verdiğini gösteriyor. Sayıların tek başına her şeyi anlatmadığını vurgulayan tarih araştırmacıları, Doğu illerinden sevklerin daha çok Kafkas ve doğu hattındaki cephelere yönlendirildiğini, buna rağmen Van’dan Çanakkale’ye ulaşan askerlerin de bu büyük direnişin parçası olduğunu belirtiyor. Van merkezli yerel haber ve arşiv derlemelerinde de Çanakkale’de şehit olan Vanlı askerlerin isimlerine yer verilerek bu hafıza canlı tutuluyor.
Öte yandan farklı arşiv taramalarında Van için sayı küçük bir farkla değişebiliyor. Türkiye geneline bakıldığında ise Çanakkale’de en çok şehit veren iller arasında Bursa, Balıkesir, Konya, Kastamonu ve Denizli başı çekiyor. Van bu listenin üst sıralarında yer almasa da, özellikle doğu vilayetlerinden Çanakkale’ye ulaşan asker sayısı düşünüldüğünde ortaya çıkan tablo tarihsel açıdan dikkat çekici bulunuyor.
Bir diğer farklı kaynakta ise bazı illerdeki şehit sayıları şu şekilde paylaşılıyor: Adana (842), Adıyaman (11), Afyon (95), Aksaray (285), Amasya (32), Ankara (1772), Antalya (183), Artvin (10), Aydın (1746), Balıkesir (2779), Bartın (254), Bayburt (21), Bilecik (854), Bingöl (8), Bitlis (59), Bolu (1405), Burdur (606), Bursa (3737), Çankırı (972), Çanakkale (1788), Çorum (1333), Denizli (2195), Diyarbakir (49), Edirne (858), Elazığ (159), Erzurum (109), Eskişehir (843), Gaziantep (502), Giresun (114), Gümüşhane (39), Hatay (283), İçel (1218), Isparta (55), İstanbul (1648), İzmir (1720), Kahramanmaraş (213), Kars (1), Kastamonu (2425), Kayseri (771), Kırıkkale (232), Kırklareli (366), Kırşehir (448), Kocaeli (583), Konya (2683), Kütahya (1487), Malatya (141), Manisa (2174), Mardin (7), Muğla (671), Muş (7), Nevşehir (525), Niğde (509), Ordu (56), Rize (71), Sakarya (526), Samsun (44), Siirt (40), Sivas (25), Tokat (47), Trabzon (155), Tunceli (30), Urfa (383), Uşak (818), Van (36), Yozgat (661), Zonguldak (753).
