Türkiye’de sosyal medya üzerinden yapılan alkol içerikli paylaşımlara yönelik denetimler sıkılaştırıldı. Ticari tanıtım, alkol kullanımını özendirme veya örtülü reklam kapsamında değerlendirilen içeriklere yönelik hukuki işlemler başlatılırken, ihlal tespit edilen paylaşımlara yüksek miktarda idari para cezaları uygulanıyor.
ALKOL ÜZERİNDEN REKLAM YAPMAK HUKUKA AYKIRI SAYILIYOR
4250 sayılı Kanun, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Reklam Kurulu kararları alkol ürünlerinin reklam ve tanıtımını kesin olarak yasakladı. Sosyal medya platformlarında alkol markalarının reklamını yapmak veya influencer iş birlikleri düzenlemek hukuka aykırı sayılıyor. Paylaşımlarda marka etiketlemek, ürün fiyatı vermek, indirim ve hediye kampanyası duyurmak yaptırım sebebi kabul ediliyor. "Mutlaka deneyin" veya "Harika şarap" gibi özendirici ifadelerin kullanılması yasadışı reklam kapsamına giriyor. Marka logosunu veya ambalajını ön plana çıkaran paylaşınlar "örtülü reklam" olarak değerlendirilip doğrudan ceza listesine alınıyor.
YÜKSEK RİSKLİ DURUMLARA CEZA
Marka adı açıkça belirtilmese dahi bazı görsel sunum biçimleri, alkol içerikli paylaşımlarda hukuki açıdan risk oluşturuyor. Şişenin kameraya özellikle gösterilmesi veya görüntünün odak noktasına yerleştirilmesi denetimlerde dikkat çekiyor. Alkol doldurma anlarının sinematik efektler ya da yavaş çekimle sunulması da özendirme kapsamında değerlendirilebiliyor. Bunun yanı sıra alkolün keyif, lüks, başarı veya eğlence gibi kavramlarla ilişkilendirilmesi riskli içerik olarak değerlendiriliyor. Markayı doğrudan belirtmeden çağrıştıran özel ambalaj, renk, tasarım ve dekor kullanımı da idari yaptırım uygulanmasına neden olabiliyor.
KİŞİSEL PAYLAŞIMLARA DİKKAT ETMEYENLERE HUKUKİ SÜREÇ BAŞLATILACAK
Kişisel ve ticari olmayan paylaşımlar genel olarak yasal engel taşımıyor. Masada veya bardakta alkol bulunması tek başına ihlal sayılmıyor. Markasız şişe görselleri veya ev ile restoran ortamındaki kişisel tüketim paylaşımları yasağın dışında kalıyor. Şarkı sözlerinde geçen alkol isimleri de ihlal kapsamında değerlendirilmiyor. Ancak bu tür kişisel içeriklerin dahi sunuluş biçimi ticari bir amaç veya özendirme taşırsa hukuki süreç derhal başlatılıyor.
DİJİTAL PLATFORMLARIN KENDİ KURALLARI
Yasal düzenlemelerin yanı sıra sosyal medya şirketleri de kendi topluluk kurallarını sıkı bir şekilde uyguluyor. Meta (Instagram, Facebook, Threads) ve TikTok gibi platformlar aşırı alkol tüketimini ve reşit olmayanlara yönelik içerikleri engelliyor. YouTube ve X platformları ise yaş kısıtlaması ve zararlı içerik politikaları çerçevesinde denetim yapıyor. Kural ihlali tespit edilen paylaşımlar platformlar tarafından doğrudan kaldırılıyor. Her içerik kendi özel koşullarına göre bağımsız olarak değerlendirilmeye devam ediyor.
