Türkiye genelinde giderek artan hayat pahalılığı ve düşen alım gücü, hem esnafın hem de vatandaşın geçim mücadelesini her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Gıda ve giyim başta olmak üzere temel ihtiyaç ürünlerinde yaşanan fiyat artışları, vatandaşların alışveriş alışkanlıklarını değiştirirken esnafın satışlarını da olumsuz etkiliyor. Önceden daha uygun fiyatlı olması nedeniyle tercih edilen pazarlar bile artık vatandaşın bütçesini zorlayan alışveriş noktalarına dönüşüyor. Artan maliyetler karşısında ürünlerini satmakta güçlük çeken esnaf, vatandaşın ise temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için daha az ürün almak zorunda kalması ekonomik sıkıntıların boyutunu gözler önüne seriyor. Van’da da etkisini giderek artıran bu tablo, pazarcı esnafının tezgâhında beklediği hareketliliği bulamamasına, vatandaşın ise pazardan eli boş ya da eksik alışverişle dönmesine neden oluyor. Vanlı pazarcı esnafı ve vatandaşlar, yaşadıkları ekonomik sıkıntıları ve beklentilerini Şehrivan’a anlatarak yetkililere çağrıda bulundu.
PAZARCI ESNAFI SATIŞ YAPAMAMAKTAN YAKINIYOR
Van’da pazarcı esnafı, geçen yıla göre artan fiyatlar ve düşen alım gücü nedeniyle işlerin giderek kötüleştiğini belirtiyor. 30-35 yıldır pazarcılık yaptıklarını söyleyen esnaflar, meslek hayatlarının en zor dönemlerinden birini yaşadıklarını ifade ediyor. Tezgâhlarda ürünlerin ucuz olmasına rağmen vatandaşın alışveriş yapamadığını dile getiren esnaf, 5 kilo domatesi 100 liraya satmalarına rağmen alıcı bulmakta zorlandıklarını belirtti. Eskiden kilo kilo alışveriş yapan vatandaşların artık 20-30 liralık ürün istediğini belirten pazarcılar, kış mevsimiyle birlikte işlerin daha da kötüleşmesinden endişe ediyor. Esnaf, hem kendilerinin satış yapabilmesi hem de vatandaşın rahat alışveriş yapabilmesi için fiyatların düşürülmesini istiyor.
VATANDAŞ PAZARDA DA UYGUN FİYAT BULAMIYOR
Artan fiyatlardan şikâyet eden Vanlı vatandaşlar ise ekonomik sıkıntıların yalnızca pazarlarla sınırlı olmadığını, market ve giyim mağazalarında da benzer bir tabloyla karşılaştıklarını belirtti. Geçen yıl 30 lira olan bir kilo biberin bu yıl 60 liraya yükseldiğini söyleyen vatandaşlar, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandıklarını ifade etti. Özellikle kalabalık ailelerin geçim mücadelesinin daha ağır olduğunu belirten vatandaşlar, aldıkları ürünlerin birkaç gün bile yetmediğini dile getiriyor. Kış mevsiminin gelmesiyle ısınma, elektrik ve diğer ev giderlerinin de artacağını belirten vatandaşlar, önümüzdeki aylarda daha büyük sıkıntılar yaşayacaklarından endişe ediyor. Vatandaşlar, fiyatların düşmesini ve alım güçlerinin yeniden artmasını bekliyor.
“BU YIL EN ZOR YIL OLACAK”
Fiyatların geçen seneye göre kat kat arttığını belirten pazar esnafı Sinan Ağaçkaya, bu senenin önceki yıllara göre daha zor geçeceğini ifade ederek yaşadıkları mağduriyeti dile getirdi. Ağaçkaya; “Bu sene işler çok kötü. Geçim şartları çok zorlaştı. Fiyatlar geçen seneye göre kat kat arttı, vatandaşın alım gücü ise oldukça azaldı. İş yapamıyoruz, vallahi çaresizlikten burada duruyoruz. Yoksa başka bir şey yok. Vatandaşın alım gücü zaten hiç yok. Örneğin bir kadın bin lirayla pazara geliyor. Bir takım kıyafet 700-800, hatta bin lira. Vatandaş bu takımı alsa başka sebze, meyve veya ihtiyaçlarını nasıl karşılayacak? Kışı ise hiç düşünemiyorum. Kışın alışveriş daha da azaldığı için çok sıkıntılı geçiyor.” Dedi.
AĞAÇKAYA: VATANDAŞLAR DA FİYATLARDAN DOLAYI BİZİ ZOR DURUMDA BIRAKIYOR
Ağaçkaya; “Vatandaşlar da fiyatlardan dolayı bizi zor durumda bırakıyor. Aslında onları da haklı buluyorum. Ben de başka bir yere gittiğimde fiyatları yüksek bulursam ister istemez tepki gösteriyorum. Çünkü fiyatlar bir anda o kadar yükseldi ki insanların alabilecek gücü kalmadı. Eskiden hediyelik eşya az da olsa satıyorduk, en azından ekmeğimizi çıkarıyorduk. Şimdi onu da satamıyoruz. Artık insanlar hediyelik eşya götürecek durumda değil. Bu durum da belimizi büküyor. Vallahi bu yıl en zor yıl olacak gibi görünüyor. Geçen yıl da zordu, bu yılın da zor geçeceğini düşünüyorum. Fiyatlar çok yüksek. Yazlık ve mevsimlik ürünlerde bir şekilde idare ediyorduk ancak kışlık ürünler çok daha fazla pahalandı. Ürünlerin fiyatını söylerken gerçekten utanıyor, çekinerek söylüyorum. Çünkü vatandaşın vereceği tepkiden de korkuyoruz.”
“PAZARDA SADECE KURU BİR KALABALIK VAR”
30 yıldır pazar tezgâhı kuran pazarcı esnafı Yavuz Balıkçı, bu yıl meslek hayatlarının en zor dönemlerinden birini yaşadıklarını belirterek yaşadıkları sıkıntıları dile getirdi; “İşler bu sene çok kötü, hiç iyi gitmiyor. Aksine, her geçen gün daha da geriye gidiyoruz. Ekonomik durum bitmiş vaziyette. Vatandaşlarımızın cebinde para yok, alım gücü kalmamış. Ben 30 senedir bu işi yapıyorum ancak bu sene gerçekten iş yok. En kötü senemizi yaşıyoruz. Pazarda sadece kuru bir kalabalık var, başka hiçbir şey yok. Alışveriş yapan da yok. Vatandaş neyle alışveriş yapsın? Fiyatlar almış başını gidiyor. İş yok, güç yok, bereket yok. Eskiden pazara gelen vatandaş ihtiyaçlarını az da olsa karşılayabiliyordu ancak şimdi insanlar en temel ihtiyaçlarını bile almakta zorlanıyor. Biz de tezgâh açıyoruz, saatlerce bekliyoruz ama çoğu zaman siftah yapamadan günü kapatıyoruz. Yetkililere de buradan çağrımızdır fiyatlar biraz düşürülsün. Ne biz ürünlerimizi satabiliyoruz ne de vatandaşlarımız alışveriş yapabiliyor. Hem esnafın hem de vatandaşın rahat bir nefes alabilmesi için bu ekonomik sıkıntılara bir an önce çözüm bulunması gerekiyor.” Diye konuştu.
“UCUZA SATMAMIZA RAĞMEN İNSANLAR ALIŞVERİŞ YAPAMIYOR”
5 kilo domatesi 100 liraya verip yine de vatandaşın alamadığını söyleyen başka bir pazarcı esnafı Abdullah Garip de ekonomik zorluklardan dolayı bellerinin büküldüğünü söyledi: “Ben 35 senedir bu işi yapıyorum ancak bu sene işler çok kötü, iş yok. Milletin cebinde para kalmamış, herkes borçlu. 5 kilo domatesi 100 liraya veriyorum, yine de vatandaş alamıyor. Ucuza satmamıza rağmen insanlar alışveriş yapamıyor. Vatandaşın sebze ve meyve alabilmesi için ürünleri daha ne kadar ucuza satmamız gerektiğini bilemiyorum. Eskiden vatandaşlar kilolarca sebze ve meyve alıyordu, şimdi ise alışveriş miktarı tamamen paraya göre değişiyor. Artık kimse kilo hesabıyla alışveriş yapamıyor. Tezgâha gelen vatandaş, 'Bana 20 liralık ver' ya da '30 liralık ver' diyor. İnsanlar ihtiyaçları kadar bile ürün alamaz hale geldi. Biz de esnaf olarak ne yapacağımızı şaşırdık. Hem satış yapamıyoruz hem de vatandaşın alım gücünün düştüğünü görüyoruz. Artık bilmiyorum, bu ülkenin hali nereye gidiyor? Birileri bu fiyatlara dur desin artık.” Şeklinde konuştu.
DURSUN: GEÇEN SENEYE GÖRE FİYATLARDA CİDDİ ARTIŞ YAŞANDI
Pazardaki fiyat artışlarının hem esnafı hem de vatandaşları zor durumda bıraktığını belirten Cemil Dursun isimli vatandaş da yaşanan ekonomik sıkıntıların günlük yaşamı olumsuz etkilediğini ifade etti. Dursun; “İşler bayağı kötü. Geçen seneye göre fiyatlarda ciddi artış yaşandı. Vatandaş artık ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Esnaf da perişan durumda, biz de büyük sıkıntılar yaşıyoruz. Vatandaşların çoğu ekonomik açıdan zorlanıyor. Geçenlerde öğrencileri gördüm ve gerçekten çok üzüldüm. Bazılarının ayağında ayakkabı, üzerinde mont yok. Fiyatlar pahalı olduğu için ihtiyaçlarını karşılayamıyorlar. Bir şeyler almaya çalıştıklarında karşılaştıkları fiyatlar nedeniyle alışveriş yapamıyorlar. Vatandaş gerçekten büyük zorluk çekiyor. Bu şartlarda kimse memnun değil. Durum hiç iyiye gitmiyor. Geçen yıla baktığımızda fiyatlar daha uygundu ancak bu yıl ciddi şekilde yükseldi. Paranın da artık eski değeri kalmadı. Üstelik bu durum sadece giyim sektöründe değil, her alanda yaşanıyor. Su, elektrik, doğal gaz faturaları ve diğer temel ihtiyaçların fiyatları da oldukça arttı. Kısacası hayatın her alanında ekonomik sıkıntılar yaşanıyor.” diye aktardı.
“GEÇEN YIL 1 KİLO BİBER 30 LİRAYKEN BU YIL 60 LİRAYA ÇIKMIŞ”
Dursun; “Pazarlarda şöyle bir durum var. Örneğin geçen yıl 1 kilo biber 30 lirayken bu yıl 60 liraya çıkmış. Önceden pazarlarda biraz daha uygun fiyatlar vardı. Esnaf arkadaşlarımız kendi araçlarıyla gidip ürünleri doğrudan hâlden alabiliyordu. Ancak şimdi hâle gittiğimizde oradaki fiyatların da değiştiğini görüyoruz. Dolayısıyla bu artış pazarlara da yansıyor ve ürünler pahalı hale geliyor. Pahalılıktan dolayı pazarlarda ciddi bir durgunluk yaşanıyor. Vatandaş artık istediği gibi alışveriş yapamıyor, çoğu kişi ihtiyacı olan ürünleri bile almakta zorlanıyor. Eskiden vatandaş pazara geldiğinde ihtiyacını rahatlıkla karşılayabiliyordu ancak şimdi herkes bütçesine göre hareket etmek zorunda kalıyor. Bu durum hem esnafı hem de vatandaşı olumsuz etkiliyor. Biz de satış yapamadığımız için zor durumda kalıyoruz. Piyasadaki bu durgunluğun ne zaman sona ereceğini bilemiyoruz. Millet bir şey alamıyor, kimse halinden memnun değil. Bakalım ne olacak, Allah sonumuzu hayretsin.” Şeklinde konuştu.
“ARTIK PAZARDA DA FİYATLAR YÜKSELDİ”
Hasan Yılmaz isimli diğer bir vatandaş da; “Artık alışveriş yapmak gerçekten çok zorlaştı. Sadece pazarda değil, marketlerde ve giyim mağazalarında da fiyatlar çok yüksek. Eskiden market alışverişimizi rahatlıkla yapabiliyorduk ancak şimdi temel ihtiyaçlarımızı alırken bile iki kez düşünmek zorunda kalıyoruz. Giyim mağazalarına giriyoruz, fiyatları görünce alışveriş yapmaktan vazgeçiyoruz. Aslında vatandaş için pazar bir nebze olsun daha uygun olduğu için tercih ediliyordu. Ancak artık pazarda da fiyatlar yükseldi. Eskiden market yerine pazara gidip daha ucuza alışveriş yapabiliyorduk, şimdi orası da cep yakıyor. Birkaç parça sebze ve meyve almak bile ciddi bir masraf haline geldi. İnsanlar artık kilo kilo alışveriş yapmak yerine 20-30 liralık ürün almaya çalışıyor. Maaşlar ve gelirler aynı oranda artmazken fiyatlar sürekli yükseliyor. Bu şartlarda geçinmek her geçen gün daha da zorlaşıyor. Vatandaş olarak artık fiyatların düşmesini ve biraz olsun rahat nefes almayı istiyoruz.” Dedi.
“ALDIKLARIMIZ BİR İKİ GÜN BİLE YETMİYOR”
Erhan Demir isimli başka bir vatandaş da; “Geçinmek artık gerçekten çok zor. Ailemiz kalabalık, evin ihtiyaçları bitmiyor. Pazara veya markete gittiğimizde alacağımız ürünleri tek tek hesaplamak zorunda kalıyoruz. Eskiden haftalık alışverişimizi yapıp eve dönebiliyorduk ancak şimdi aldıklarımız bir iki gün bile yetmiyor. Sebze, meyve, et, süt derken temel ihtiyaçların hepsi çok pahalı. Üstelik kış da geldi. Havaların soğumasıyla birlikte sebze ve meyve fiyatlarının daha da artmasından endişe ediyoruz. Isınma, elektrik ve diğer ev giderleri de eklendiğinde geçinmek daha da zorlaşıyor. Kalabalık bir aile olduğumuz için masraflarımız da fazla. Kış aylarının nasıl geçeceğini şimdiden düşünüyoruz. Açıkçası önümüzü göremiyoruz, her geçen gün biraz daha zorlanıyoruz.” Şeklinde konuştu.
