Son dönemlerde turizm adına kayıplarla dolu bir dönemden geçen Van’da, aylar süren havalimanının kapalı kalma sürecinden sonra turizmi sarsacak bir karar daha alındı. Yıllar süren bekleyişten sonra 2019 yılında açılabilen Van Müzesi, onarım gerekçesiyle kapatıldı. 300 gün civarında kapalı kalma ihtimalinin konuşulduğu müze ile ilgili bu karar kentte adeta şok etkisi yarattı. Turizmcilerin ve turizm ile ilgili kuruş temsilcilerinin kent turizm için “Büyük darbe” olarak nitelendirdiği sessiz ve sedasız kapatma ve müzenin uzun süre kapalı kalacak olması, Van turizminin en önemli duraklarından birinin devre dışı kalması olarak yorumlandı. Son birkaç gündür kentte yankılanan karar ile ilgili tepkiler sürerken konuyla ilgili Şehrivan’a konuşan turizmciler, ani kapanma kararının yanlış olduğu, kente kayıplar yaşatacağı ve bakım ve onarım çalışmalarının bir an önce yapılıp müzenin açılmasını talep etti.
BAŞKAN ÖZGÖKÇE: MÜZE İLE İLGİLİ ELEŞTİRİLERİMİZİ KİMSE DİKKATE ALMADI
Konuya ilişkin Şehrivan’a açıklama yapan turizmci Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği (TÜRSAB) Doğu Anadolu Bölgesel Yürütme Kurulu Başkanı Cevdet Özgökçe, müzenin kapatılmasının turizmi olumsuz etkileyeceğini ancak yapılacak çalışmaların zorunlu olduğunu söyledi. Müzenin yapım sürecinde sektörün eleştirilerinin dikkate alınmadığını savunan Özgökçe, “Van Müzesi ile ilgili daha önce de eleştirilerimiz olmuştu. Van Kalesi’ne ve Urartu mirasına yakışmadığını söylemiştik. Yapıldığı dönemde de bu görüşlerimizi komisyonda dile getirdik ancak maalesef sektörün söylemleri dikkate alınmadı. Neticede bugün sorunlarını yaşadığımız bu müze ortaya çıktı” dedi.
VAN MÜZESİ KAPANDI: 300 GÜN KAPALI KALACAK!
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından müzenin sorunlarının giderilmesi için bütçe ayrıldığını belirten Özgökçe, “Müze, yazın yeterince soğutmuyor, kışın ise ısıtmıyor. Bu konuda uzun süredir ciddi sıkıntılar vardı. Ayrıca çatıda da sorunlar bulunuyor; damlama ve kaçaklar yaşanıyordu. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından bu sorunların giderilmesi için bir bütçe ayrıldı. Bu nedenle bakım, onarım ve tadilat çalışmaları başlatılıyor. Yapılacak çalışmalar kapsamında müzenin çatısı tamamen sökülecek, ısınma ve soğutma sistemleri yenilenecek. Bu nedenle Van Müzesi yaklaşık 300 gün, yani neredeyse bir yıl kapalı kalacak” diye aktardı.
VAN TURİZMİ BİR KEZ DAHA BÜYÜK DARBE ALDI!
Müzenin kapalı olmasının turizm açısından olumsuz etkiler yaratacağını dile getiren Özgökçe, “Elbette bu durum turizmi olumsuz etkileyecek. Geçtiğimiz yıl da turizm açısından zor bir sezon geçirdik. Ancak yapılan çalışmalar zaruri. Yaz ve kış aylarında müzeye götürdüğümüz gruplardan sürekli şikâyet alıyorduk. Ya çok sıcak ya da çok soğuk olduğu için ziyaretçiler müzede uzun süre kalmak istemiyordu. Bu nedenle bu tadilat bir zorunluluk hâline gelmişti” şeklinde konuştu.
VANLI TURİZMCİLER NE YAPACAK?
Van’ın turizm potansiyelinin güçlü olduğunu vurgulayan Özgökçe, müzenin kapalı olduğu süreçte alternatif destinasyonlara yönelim olacağını belirterek, “Müzenin kapalı olması tur operatörlerini de etkileyecek. Çünkü müze gezisi genellikle yarım günü kapsıyor ve bu da konaklama sürelerine yansıyor. Ancak Van, turizm açısından güçlü ve zengin bir destinasyon. Müze kapalıyken Van Kalesi başta olmak üzere farklı lokasyonları ve destinasyonları tur programlarımıza dahil ederek bu süreci yönetmeye çalışacağız” dedi.
VAN MÜZESİ’NDE UZUN SÜRELİ TADİLAT: TEMENNİMİZ MÜZENİN SORUNSUZ ŞEKİLDE TESLİM EDİLMESİ
Çalışmaların süresinin kısaltılmasının mümkün olmadığını ifade eden Özgökçe, “Çalışmaların süresinin kısaltılması maalesef mümkün görünmüyor. Çatının tamamen sökülmesi ve yeni tesisatların yapılması ciddi bir zaman gerektiriyor. Temennimiz, yüklenici firmanın işi hakkıyla yapması ve müzenin sorunsuz şekilde teslim edilmesi. Böylece ilerleyen dönemlerde aynı sorunları yeniden yaşamayız” ifadelerini kullandı.
BEYAZ: VAN MÜZESİ’NİN BAKIMA İHTİYACI VARDI AMA…
Müzenin kapanmasıyla ilgili Şehrivan’a konuşan tur rehberi Murat Beyaz, müzenin kapatılma sürecinin plansız ve şeffaflıktan uzak yürütüldüğünü belirterek, bu durumun hem turizmcileri hem de kentin imajını zedelediğini söyledi. Van Müzesi’nin uzun süredir bakım ve onarıma ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Beyaz, “Van Müzesi’nin bakım ve onarıma ihtiyacı olduğu bir gerçekti. Özellikle yağışlı havalarda çatıda damlamalar yaşanıyordu. Işıklandırma yetersizdi, eserler hakkıyla görülemiyor ve rehberler tarafından da yeterince anlatılamıyordu. Müze, karanlık bir ortamda ziyaret ediliyordu. Isıtma ve soğutma ise başlı başına büyük bir problemdi. Kışın dondurucu soğukta, yazın ise aşırı sıcak bir ortamda ziyaretler gerçekleşiyordu” dedi.
“VAN’DAKİ TEK MÜZENİN KAPATILMASI TURİZM İÇİN BÜYÜK KAYIP”
Bakım ve onarım sürecinin yönetiliş biçimini eleştiren Beyaz, Van’daki tek müze olan Van Müzesi’nin kapatılmasının turizm açısından ciddi bir kayıp oluşturduğunu dile getirerek, “Bu nedenle bakım ve onarımın yapılması hem ziyaretçiler hem de biz turizmciler için zaten bir talepti. Bu açıdan bakıldığında ihtiyaç karşılanmış oldu. Ancak Van’daki tek müze olması nedeniyle uzun süre kapalı kalması, turizm açısından ciddi bir olumsuzluk yaratacaktır. Van Müzesi, Paleolitik Çağ’dan Cumhuriyet Dönemi’ne kadar kentin tarihini bir arada sunan, özellikle Urartu salonlarıyla öne çıkan ve büyük ilgi gören önemli bir destinasyondu. Bu müzeden uzun süre mahrum kalmak, şehir ve bölge turizmi için ciddi bir kayıp anlamına geliyor” diye aktardı.
KENTTEKİ TURİZMCİLERE KAPANMA SÜRECİYLE İLGİLİ HİÇBİR RESMİ AÇIKLAMA YAPILMADI
Kapanma sürecine ilişkin kamuoyuna herhangi bir resmi açıklama yapılmadığını söyleyen Beyaz, “Müzenin herhangi bir ön bilgilendirme ya da kamuoyuna net bir açıklama yapılmadan kapatılması sürecin en sorunlu tarafı oldu. Kapalı kalacağı süreyle ilgili resmi bir açıklama yapılmadı; 300 gün bilgisi sektörün kendi araştırmalarıyla öğrenildi. Oysa şeffaf bir şekilde kapanış süresi ve takvimi açıklanmış olsaydı, turizmciler planlamalarını buna göre yapabilirdi” diye konuştu.
“VAN MÜZESİ BAŞLI BAŞINA BİR DESTİNASYONDU”
Müzenin ani şekilde kapatılmasının rehberleri ve tur operatörlerini zor durumda bıraktığını vurgulayan Beyaz, “Van Müzesi, tur programlarının en önemli duraklarından biriydi. Özellikle kültür turlarıyla gelen ziyaretçilerin büyük çoğunluğu müzeyi programına dahil ediyordu. Müzenin kapalı olması, Van’da kalış sürelerini kısaltacak, konaklama günlerini azaltacak ve kentin turizm gelirini doğrudan etkileyecektir. Nitekim Van Müzesi, hakkıyla gezildiğinde neredeyse bir günü kapsayan başlı başına bir destinasyondu” dedi.
“BU DURUM KENT İMAJINI DA ZEDELEYECEK”
Müzenin kapatılmasının kentin imajını zedeleyeceğini belirten Beyaz şunları söyledi: “Süreçte tur operatörleri, seyahat acenteleri ve rehberler zor durumda bırakıldı. Programında Van Müzesi bulunan turların müze kapısına kadar gelip geri dönmesi, hem acenteler hem de rehberler açısından ciddi bir güven ve itibar kaybına yol açacaktır. Bu durum, sadece sektörü değil, kentin imajını da zedeleyecektir.”
VAN MÜZESİ’NİN ONARIMA ALINMASI TURİZMCİLERİ ZOR DURUMDA BIRAKACAK!
Bakım ve onarımın tamamen kapatma yerine bölüm bölüm yapılabileceğini ifade eden Beyaz, “Bakım ve onarımın yapılması doğru bir karardır; ancak sürecin planlanışı hatalıdır. Bölüm bölüm yapılabilecek bir çalışmanın tamamen kapatılarak 300 güne yayılması kabul edilebilir değildir. İdari bölümlerin önce tamamlanması, sergi salonlarının peyderpey yenilenmesi ve müzenin tamamen kapanmasının önüne geçilmesi mümkündü” şeklinde konuştu.
“BEKLENTİMİZ ÇAĞDAŞ MÜZECİLİK ANLAYIŞINA UYGUN BİR SONUÇ”
Beyaz, müze için taleplerde bulunarak, “Onarım süreci tamamlandığında, beklentimiz ziyaretçilerin ve sektörün taleplerini karşılayan, çağdaş müzecilik anlayışına uygun bir sonuç ortaya çıkmasıdır. Türkiye’de son yıllarda müzecilik önemli bir ivme kazandı ve Van Müzesi bu ivmenin değerli örneklerinden biridir. Böylesine zengin bir koleksiyona sahip müzenin kötü koşullarda ziyaret edilmesi elbette üzücüydü ve mutlaka el değmesi gerekiyordu” diye belirtti.
“YETKİLİLER SAHADAKİ AKTÖRLERİN GÖRÜŞLERİNİ DİKKATE ALMALI”
Beyaz, müzenin mümkün olan en kısa sürede yeniden ziyarete açılmasını talep ederek sözlerini şöyle tamamladı: “Talebimiz, sürecin yeniden değerlendirilmesi, sektörle istişare edilmesi ve müzenin en kısa sürede, mümkünse kısmi olarak da olsa yeniden ziyarete açılmasıdır. Hepimizin ortak amacı Van’ı en iyi şekilde tanıtmak, kente gelen ziyaretçileri memnuniyetle ağırlamak ve uğurlamaktır. Bu nedenle yetkililerin sahadaki aktörlerin görüşlerini dikkate almasını istiyoruz.”
TUNÇDEMİR: VAN’A GELEN BİRÇOK ZİYARETÇİ, MÜZEYİ DE GEZMEK İSTİYOR
Konuya ilişkin Şehrivan’a değerlendirmede bulunan turizmci Van Gölü Havzası Turizm Derneği (VAHATUDER) Başkanı Abdullah Tunçdemir, Van’ın en önemli kültürel değerlerinden birinin uzun süre ziyarete kapatılmasının turizme ciddi zarar vereceğini söyledi. Tunçdemir, Van Müzesi’nin tur programlarının vazgeçilmez duraklarından biri olduğunu belirterek, “Van Müzesi’nin yaklaşık 300 gün kapalı kalacak olması turizm açısından ciddi bir sorun. Van’ın zaten tek büyük müzesi var ve bu müze yeni, önemli ve turistlerin özellikle görmek istediği bir yer. Van’a gelen birçok ziyaretçi, müzeyi de gezmek istiyor. Tur programları hazırlanırken Van Müzesi, Van Kalesi, Akdamar Adası, Hoşap ve Çavuştepe gibi noktalar mutlaka programa ekleniyor” dedi.
“VAN’IN TANITIMI AÇISINDAN BÜYÜK BİR KAYIP”
Karar sürecinde turizm sektörünün bilgilendirilmediğini dile getiren Tunçdemir, “Böylesine önemli bir müzenin uzun süre kapalı olması tur programlarını doğrudan etkiliyor. Tur operatörleri ve acenteler programlarını aylar öncesinden, hatta 6 ay–1 yıl önceden hazırlıyor. Ancak müzenin kapanacağına dair önceden bir bilgilendirme yapılmadı. Bu da sektör açısından ciddi bir belirsizlik yaratıyor. İnsanlara “müze kapalı” demek zorunda kalmak, Van’ın tanıtımı açısından büyük bir kayıp” ifadelerini kullandı.
VAN MÜZESİ’NİN KAPANMASI TURİZMİ ETKİLEYECEK!
Bakım, onarım ve tadilat çalışmalarının zamanlamasını eleştiren Tunçdemir, “Bakım ve onarım elbette yapılmalı ancak bunun zamanlaması doğru seçilmeli. Turizm sezonu Eylül–Ekim aylarında sona eriyor. Kış aylarında, yaklaşık 5–6 aylık süreçte bu çalışmalar yapılabilirdi. Sezonun ortasında müzenin kapatılması turizm açısından doğru değil. Geçtiğimiz yıl Van turizmi zaten zor bir süreçten geçti. Uçuş iptalleri, havalimanıyla ilgili yaşanan aksaklıklar sektörü olumsuz etkiledi. Bu yıl da müzenin kapalı olması, üstüne İran pazarıyla ilgili belirsizliklerin eklenmesi turizme ciddi zarar veriyor” diye aktardı.
“VAN MÜZESİ BİR AN ÖNCE TAMAMLANSIN”
Tunçdemir, bakım ve onarım sürecinin hızlandırılması gerektiğini belirterek, “Karar alınmış olabilir ancak beklenti, bakım ve onarım sürecinin hızlandırılması. En azından turizm sezonu başlamadan, Nisan ayına kadar Van Müzesi’nin yeniden açılması Van için büyük önem taşıyor. Aksi hâlde sezon bitene kadar müzenin kapalı kalması hem sektöre hem de kentin tanıtımına zarar verecek” dedi.
PİŞKİN: MÜZENİN KAPALI KALMASI VAN TURİZMİ AÇISINDAN ÇOK BÜYÜK BİR FELAKET
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Turizmci Engin Pişkin, müzenin uzun süre kapalı kalmasının Van turizmi açısından büyük bir kriz yarattığını söyledi. Geçtiğimiz yıl uçak krizi nedeniyle zor bir sezon geçirildiğini hatırlatan Pişkin, bu yıl da müzenin kapanmasının sektörü daha da zor duruma soktuğunu belirterek, “Van Müzesi’nin yaklaşık 300 gün kapalı kalacak olması turizm açısından çok büyük bir felaket. Geçen yıl uçak krizi yaşadık, bu yıl da müze kriziyle karşı karşıyayız. Zaten Van’a sınırlı sayıda kültür turu getirebiliyoruz. Urartular’ın başkenti olan bir kentte, tek arkeoloji müzesini gezdirememek kabul edilebilir bir durum değil” dedi.
MÜZE KAPALI” DEDİĞİMİZDE YAŞANACAK HAYAL KIRIKLIĞININ VE GÜVEN KAYBININ SORUMLULUĞUNU KİM ÜSTLENECEK?
Tur programlarının aylar öncesinden hazırlandığını vurgulayan Pişkin, 2026 yılına yönelik planlamaların çoktan yapıldığını ifade ederek şunları söyledi: “Biz 2026 yılına yönelik tur planlamalarımızı aylar öncesinden yaptık. Tur programlarımızda Van Müzesi, Van Kalesi gibi noktalar yer alıyor. Şimdi bu insanlara “müze kapalı” dediğimizde yaşanacak hayal kırıklığının ve güven kaybının sorumluluğunu kim üstlenecek? Bunun hem duygusal hem de ekonomik boyutu çok büyük.”
VAN MÜZESİ’NİN KAPANMASINA TURİZMCİLERDEN SERT TEPKİ: “MÜZENİN TAMAMEN KAPATILMASI YERİNE ALTERNATİF ÇÖZÜMLER ÜRETİLEBİLİRDİ”
Karar sürecinde turizm sektörüne hiçbir bilgilendirme yapılmadığını dile getiren Pişkin, “Bu karar alınırken sektöre hiçbir şekilde danışılmadı. Ne acentelere ne turizmcilerle bilgi paylaşıldı. Bu durum sektörde ciddi bir kırılmaya yol açtı. Van’da turizmin nabzını tutamayan, ‘ben yaptım oldu’ anlayışıyla hareket eden bir yönetim tarzıyla karşı karşıyayız. Müzenin tamamen kapatılması yerine alternatif çözümler üretilebilirdi. Geçici bir sergi alanı oluşturulabilir, müzenin bir bölümü açık tutularak müzecilik faaliyeti sürdürülebilirdi. En azından birkaç özel eserin sergilenmesi bile “müze kapalı” algısını kırmak açısından çok önemli olurdu” ifadelerini kullandı.
“MÜZENİN BİR AN ÖNCE YENİDEN AÇILMASINI TALEP EDİYORUZ”
300 günlük sürenin kabul edilemez olduğunu vurgulayan Pişkin, yetkililere çağrıda bulunarak şunları söyledi: “300 gün gibi bir sürede dünyanın birçok yerinde yeni müzeler yapılıyor. Bu sürenin kabul edilebilir bir yanı yok. Talebimiz, müzenin bir an önce yeniden açılması ve tadilat sürecinin peyderpey, planlı ve sektörle istişare edilerek yürütülmesidir. Aksi hâlde Van turizmi çok ciddi bir mağduriyet yaşayacaktır.”
